PINAKONG KASAL

yourservice

PINANGAKUAN ka na ba ng kasal?

May kaibigan ka ba o ‘di kaya’y kamag-anak na pinangakuan ng kasal? Isang pangakong napako na lamang at iniwan kang luhaan? Ngunit ang mas magandang tanong — may mahahabol ba tayo sa taong nangako ng kasal sa ilalim ng batas? Ang sitwasyong ito’y hindi na bago sa a­ting lipunan. Sa totoo lang, laganap ang pangyayaring ito — may maririnig o mababalitaan tayong isang babae na pinangakuan ng isang lalaki ng kasal — pangakong napako — at bigla na lamang naglaho ang nangako.

Paano ngayon ang babae? Iiwan na lamang ba natin siyang lumuluha at nag-iisa? Ano ba ang maaaring gawin ng batas?

Parang teleseryeng punompuno ng paghihinagpis at pakikipaglaban sa tadhana.

Ayon sa ating batas at maging sa mga utos na nilabas ng ating Kataas-taasang Hukuman  — hindi natin maaaring ihabla ang isang taong hindi tumupad sa kanyang pangakong magpakasal. Masakit, nakapanlulumo, nakakainis, nakagagalit — ngunit, ‘pag iisipin nating mabuti, walang batayan upang ihabla ang isang tao dahil lamang sa ‘di pagtupad ng kanyang pangakong magpakasal — ayon sa iba’t ibang kaso na nailabas na noon pa at hanggang ngayon — hindi ito batayan upang maihabla.

Ngunit — hindi po dito nagtatapos ang kwento. Hindi natin maaaring ihabla dahil lamang sa napakong pangako, pero pwede natin kasuhan kung dahil sa kanyang pangako ay nagkaroon ng gastusin ang babae kaugnay sa pagpapakasal tulad ng pagbayad na sa mga bulaklak, sa lugar ng handaan, sa simbahan, sa mga traje de boda at mga damit ng mga abay at maging ang mga magulang at isama na rin dito ang pagbayad sa pagkain na ihahanda ng caterer at marami pang iba.

Dahil sa pangakong binitawan ng lalaki na sila’y magpapakasal at hinayaan niyang ituloy ang mga preparasyon para rito ngunit wala naman pala siyang balak tuparin o magbabago lamang siya ng isip sa huling sandali — binubuksan niya ang kanyang sarili na kasuhan at singilin ng danyos o tinatawag natin na “da­mages”. Kasama na rin dito ang kahihiyan na haharapin hindi lamang ng babae kundi ng kanyang mga magulang at buong kaanak, lalo na kung ma­rami silang inanyayahan sa napakong kasalan.

Sa aking munting palagay, seryoso ang ritwal ng kasal — maging sa anong relihiyon man ito gawin. Ang kasal, ayon sa ating Family Code, ay isang institusyong social na hindi kailanman pwedeng galusan — ito’y hindi isang pangkaraniwang kasulatan o kasunduan ng dalawang kinakasal kundi isang institusyong bumubuo ng isang pamilya sa ilalim ng ating saligang batas. Ito’y panghabambuhay at hindi maaaring buwagin ninuman, pwera lang kung may mga kadahilanan na pinapahintulot sa ilalim ng ating Family Code.

Ito’y isang desisyong panghabambuhay. Hindi ito biro or laru-laro na pwede nating tigilan kung tayo’s nagsawa na o ayaw na natin. Kaya’t isipin mabuti bago magpakasal — huwag pabugsu-bugso na magbitaw ng salita o biro tungkol sa pagpapakasal. Hindi lamang ito nakasasakit sa ating kapwa kundi ito’y nagbibigay ng isang masamang imahe ng iyong katauhan. Liban dito, hahabulin din tayo ng batas kung sa ating biro or napakong pangako — maraming tao ang naperwisyo sa panahon, pera, kahihiyan at nasaktan ang damdamin. Hahatulan ka ng batas sa iyong pangakong napako. (@YOURSERVICE / ATTY. DAVID AQUINO)

Please follow and like us:
Read More

TUBIG, TUBIG

yourservice

LUMALALA ang usapin at away tungkol sa kung ano ang magandang gawin sa suliranin ng ating distribyusyon ng tubig sa Kamaynilaan.

Nag-umpisa ang lahat nang mabalitaan na­ting nagbaba ng hatol ang Arbitral Tribunal na pagbayarin ang ating pamahalaan ng higit sampung bilyon bilang danyos sa dalawang concessionnaire ng tubig, ang Maynilad at Manila Water, na ikinagalit naman ng ating Pangulo. Ayon sa balita, hindi babayaran ng pamahalaan ang sinasabing halaga at sa halip ay pinarebisa ng ating pangulo sa Department of Justice at sa Office of the Solicitor General ang mga kontrata kung saan sumasailalim ang kasunduan sa operasyon ng MWSS at ng Maynilad at Manila Water. Ayon sa sumunod na mga balita, tila dehado o lugi ang pamahalaan sa mga nakasaad sa mga kontrata tulad ng pagkakasiguro na hindi sila malulugi dahil babayaran ng pamahalaan bilang garantiya, ang anumang pagkalugi nila sa kanilang operasyon.

Ngunit habang tuma­tagal ang usaping ito, ma­rami namang nauungkat na bagay at impormasyon na nangangailangan ng mga kasagutan tulad ng mga sumusunod:

Una, ang katanungan kung bakit hinayaan ng mga gumawa ng kontrata na garantiyahin ng pamahalaan ang kikitain ng mga concessionaires at kung sila nga ay malugi ay babayaran o papalitan ng pamahalaan ang kanilang pagkalugi;

Pangalawa, ano na ang nangyari sa kasunduang gagawa ng mga sewage system ang concessionaires kapalit ng pagbigay sa kanila ng karapatang magnegosyo sa pagdistribusyon ng tubig;

Pangatlo, ano na ang nangyari sa kasunduang rehabilitasyon ng sistema at distribusyon ng tubig sa Kamaynilaan; at

Ikaapat, bakit bigla na lamang na-renew ang kontrata nila sa MWSS nang sobrang aga sa itinakdang dapat na panahon. Isa ito sa mga dahilan kung bakit ipinag-utos ang pagkansela ng renewal ng kanilang kontrata ng pamahalaan.

Kung ating susubaybayan ang mga pagsusuri ng isinagagawa ng Congress sa kanilang mga hearing, malalaman pa natin ang iba pang mga isyu sa usaping ito.

Ngayon, kababalita lamang natin na hindi na itutuloy ng Maynilad at ng Manila Water ang pagkubra sa napanalunan nilang kaso at sinabi rin nila na hindi na nila itataas ang singil ng serbisyo sa papasok na taon. Nang hindi natinag ang ating pamahalaan, sinasabi naman nila ngayon na tuluyan nang tataas ang singil sa tubig pagpasok ng taon dahil nang kinansela  ang kanilang renewal ay umiksi na ang panahong maaari nila bawiin ang kanilang na-invest at nalugi sa kanilang operasyon. Mukhang matagal matatapos ang usaping ito, mas lalo pang matatagalang magkaroon ng solusyon ang problemang ito.

Sa aking munting palagay, tulad nga ng sinabi ng ating pangulo, ang tubig ay likas-yaman ng ating pamayanan at hindi dapat itong gawing negosyo para lamang sa kapakanan ng kakaunti at maging pabigat sa nakararami. Bilang likas-yaman, kinakailangan nating bisitahing muli ang ating mga batas at alituntunin para sa paggamit nito para sa benepisyo ng lahat, hindi lamang ng iilan. Naniniwala ako na maaari nating talikuran ang pagkasilaw sa pera at gumawa namg makatarungan at makabuluhang solusyon para maibigay natin ang serbisyo sa tubig para sa ating mga kababayan. (@YOURSERVICE / ATTY. DAVID AQUINO)

Please follow and like us:
Read More

BIGAS

yourservice

ANG ating Kongreso ay binuo sa ilalim ng ating saligang batas upang magsuri, pag-aralan at sumulat ng mga batas na makatutulong sa pagsulong ng ating mga adhikain sa bayan. Kabilang dito ang seguridad sa ating soberanya at kasarinlan, seguridad sa ating kaligtasan, seguridad sa kalusugan, at seguridad sa pananatili ng ating uri ng pamumuhay.

Isama na rin natin ang isa sa mga pinakaimportanteng aspeto ng pamumuhay natin bilang Filipino, ang seguridad sa pagkain, lalong-lalo na sa pananim at suplay ng bigas. Kalakip sa aspetong ito ang pananatili ng isang resonableng pamilihan sa bigas mula sa magsasaka hanggang sa merkado.

Ngunit nakatatakot na ang mga nangyayari ngayon sa ating mga kababayang magsasaka. Kabi-kabila ang balitang hirap na hirap na sila dahil sa epekto ng isang batas na inilabas ng ating Kongreso, ito ang tinatawag nating Rice Tarification Law na naglayong payagan ang pagpasok o pag-angkat ng mga murang bigas mula sa ating mga kapitbahay na bansa. Ano ang naging epekto nito? Ang naging epekto ng batas na ito ay ang pagbaha ng napakaraming bigas na inangkat mula sa ibang bansa at sa murang halaga. Natural, mas bibilhin o tatangkilikin ng mamimili ang murang bigas na ito kesa bumili ng bigas na lokal. Lalong lalo na ngayon sa hirap ng buhay at sa mahinang kapangyarihan ng piso, natural lamang na mas bebenta ang mga inangkat na bigas at mas malaking kita ito sa mga negosyanteng umangkat.

Sino ngayon ang talo? Sino ngayon ang napinsala dahil dito? Tayo ba? Hindi naman dahil bilang mamimili, tila mas pabor sa atin na may mas mura tayong bibilhin na bigas. Ang tunay na naagrabyado rito ay ang ating mga magsasaka. Dahil sa kaganapang ito, dahil sa isang batas na naglayong ibsan ang taas ng presyo ng bigas, bumaba naman nang sobra ang presyo ng lokal na bigas para maaari itong makipagkumpitensya sa inangkat na uri ng bigas. Ang resulta, lugi ang ating mga magsasaka dahil hirap nilang bawiin ang puhunan nilang ginamit sa pagtanim at pag-ani ng bigas.

Ang solusyon naman ng pamahalaan, magpautang ng labin-limang libong piso kada magsasaka. Sapat na ba ito? Natural hindi, lalo pa nga nitong pinahihirapan ang mga magsasaka dahil ito ay utang at hindi subsidiya. Panandaliang lunas lamang ito para lang may masabi na may ginagawa ang pamahalaan natin para tugunan ang problema ng mga magsasaka.

Sa aking munting palagay, hindi puhunan o kakulangan ng puhunan ang problema, kung maaari lamang ay balikan ng ating mga mambabatas, sa tulong ng mga numumuno sa Kagawaran ng Pagsasaka, ang batas na pasimuno sa kaganapang ito. Totoo na siguro maganda ang hangarin ng nagsulong ng batas nito sa Kongreso, ngunit hindi natin pwede ipikit ang ating mga mata sa hirap at hinagpis na tinatamo ngayon, oo ngayon, ng ating mga kababayang magsasaka. Ang suliraning ito ay umaapekto sa isang aspetong napakalapit sa ating mga puso bilang mga Filipino — ang industriya ng ating pagsasaka at ang kinabukasan ng pamumuhay ng ating mga magsasaka. Hahayaan na lamang ba nating mamatay ang lokal na pagsasaka natin at ang pagtanim at pag-ani ng lokal na bigas at umasa na lamang sa pag-angkat ng bigas mula sa ibang bansa? Tuluyan na lamang ba nating papatayin at kalilimutan ang pamumuhay at industriyang agraryo at tayuan na lamang natin ang ating mga lupaing sakahan ng mga mall? Kayo na ang humusga. (@YOURSERVICE / ATTY. DAVID AQUINO)

Please follow and like us:
Read More

PAMILIHANG TUBIG

yourservice

NAGALIT kama­kailan ang si Pangulong Rodrigo Duterte nang mabalitaan niya na pinagbabayad ang pamahalaan ng mahigit pitong bil­yong piso sa Maynilad at Manila Water. Ang kautusang ito, ayon sa balitang kumakalat ngayon sa mga diyaryo, social media at sa telebisyon, ay dulot nang paghain ng mga kaso ng Manila Water at Maynilad dahil sila raw ay nalugi nang hindi sila pinahintulutan ng pamahalaan na itaas ang kanilang singil sa tubig. Nangyari ito noong termino pa ng nakaraang administrasyon.

Dahil daw sa pagka­lugi at hindi pagpayag na itaas ang singil, dumulog ang mga ito sa arbitration court at sila’y nanalo. Ito na nga, kung susumahin ay mahigit sa pitong bil­yon ang kailangan daw ibayad ng ating pamahalaan sa kanila. Kung titignan mo ang halaga, parang budget na ng isang kagawaran o proyekto ng pamahalaan.

Hindi ako magugulat kung nagalit ang Pangulo lalo na sa kanyang paha­yag tungkol sa concessionaire agreement  na tagilid daw o dehado ang pamahalaan. Ayon sa Pangulo, na iniulat ng mga pahayagan at ng mga network sa television, nakasaad daw sa mga kontrata ng pamahalaan na ginagarantiya ang kikitain ng mga service providers na ito at kung makikialam daw ang pamahalaan ay maaaring idulog ang isyu o usapin sa isang international arbitral court. Ito na nga ang nangyari kaya may malaking problema tayo ngayon.

Ayon pa rin sa mga pahayag ng Pangulo sa telebisyon, hindi rin tumupad ang service providers tulad ng pagpapagawa ng sewage treatment facilities. Ngayon, dahil dito, inatasan ng Pangulo ang Department of Finance at ang Office of the Solicitor General na gumawa ng bagong kontrata na hindi dehado ang pamahalaan.

Sa aking munting palagay, hindi nakagugulat na makita nating galit ang Pangulo tungkol sa nangyayaring ito. Hindi biro ang mahigit sa pitong bilyon. Pera ng kabang bayan ang gagamitin kung babayaran man natin ito, ayon sa kautusan ng international arbitral court. Pera ng bayan, pera natin. Sa panahong sunud-sunod na ang mga suliraning hinaharap ng ating bansa, kasama na rito ang korapsyon, droga, trapik, mga kalamidad, epidemya, kabagalan ng pag-ikot ng hustisya, daragdag pa ito. Isama na rin natin ang kakulangan ng pera para salubungin ang mga suliraning ito.  Kinakapos na tayo sa pondo, kinakapos na rin sa pasensya ang mga tao.

Alam naman ng karamihan na mayroon tayong problema sa tubig ngayon, nakikita natin sa balita ang haba ng pila, ang sakri­pisyo at ang paghihirap ng ating mga kababayan sa pila at pag-igib ng tubig. Araw-araw itong nararanasan at tila walang lunas na darating. Tapos heto pa, kailangan pa pala tayong magbayad dahil hindi pinahintulutan ng pamahalaan noon na itaas nila ang singil sa tubig.

Ngunit naniniwala ako na may solusyon ang problemang ito, lahat naman ay may solus­yon. Kinakailangan lamang nating maging mahinahon muna, tapos irebisa natin ang mga batas na sumasakop sa usa­ping ito at bigyang lunas ito sa lalong madaling panahon. Tila madali sa salita, alam ko. Ngunit  mas maiging pagtuunan na natin ng solusyon kaysa naman tayo ay mananatiling galit at walang ginagawa. Maraming matatalinong tao sa pamahalaan na maaaring magsama at pagtuunan ng pansin at mag-isip ng solusyon. (@YOURSERVICE / ATTY. DAVID AQUINO)

Please follow and like us:
Read More

JONES BRIDGE

yourservice

KAMAKAILAN ay ibinida muli ng pamahalaang Maynila ang bagong Jones Bridge sa publiko. Maraming namangha, maraming pumuri at marami ang dumalo sa okasyong ito. Nakatutuwang isipin na muli nang bumabangon ang lungsod ng Maynila mula sa tagal nang pagpapabaya rito ng mga nakaraang naging alkalde.

Ngunit hindi lang ang pagbabago ng Jones Bridge ang kailangan natin pagtuunan ng pansin ngayon, datapwa’t maganda ang mga pinagagawa ng bagong alkalde sa mga istraktura ng mga lokal na pamahalaan ngayon, kundi  ang pagtingin at pagtanaw natin sa ating lokal na kasaysayan. Mula nang maumpisahan ang rehabilitasyon ng makasaysa­yang tulay na ito ay bumaha ang mga impormasyon tungkol sa  kasaysayan. Mababasa natin mula sa social media kung paano nasimulan at itinayo ang tulay na ito sa pagpasok ng siglo noon at naging saksi ito sa kasaysayan ng bansa tulad ng Pangalawang Digmaang Pandaigdig kung saan binomba ng mga Hapon ang tulay upang maantala ang pagpasok ng mga Amerikano noon sa lungsod.

Ang nakatutuwa, para sa akin, ay ang pagusbong muli ng interest ng ating mga kababayan sa kasaysayan, na dulot ng pagpapagawa o pagkukumpuni ng Jones Bridge. Kinakailangan nating lumingon sa mas mahalagang nangyayari dulot nito, ang panunumbalik ng ating pagmamahal sa ating kasaysayan. At mapalad tayo na nagkaroon tayo ng isang bagong alkalde na may tunay na pagmamahal sa kasaysayan lalong lalo na ito’y mga kaganapang nangyari sa lungsod ng Maynila. Alam naman natin na isa ang Lungsod ng Maynila sa may pinakamayamang kasaysayan sa bansa.

Sa aking munting palagay, maganda na ang naumpisahan ng bagong alkalde ng Maynila. Higit sa pagkukumpuni ng mga istrakturang pampubliko ng lungsod ay naipakikita natin ang ating pagmamahal ng ating kasaysayan, pagmamahal sa ating nakaraan. Idagdag na natin dito ang popular na kasabihang ang sino mang hindi marunong lumingon sa pinanggalingan ay hindi makararating sa paroroonan. Ang pagmamahal sa ating kasaysayan ay hindi lang isang panandaliang interest kundi isang kata­ngian ng tunay na Filipino, ito ay isang yamang hindi mailaalis o makukuha sa atin ninuman. Mapalad tayo na mayroon tayong maituturing na mayamang  kasaysayan mula pa noong bago tayo sakupin sa mahabang pananakop ng mga Kastila, ang pagdating ng mga Amerikano, ang panandaliang pamumuno ng mga Hapon sa panahon ng Ikalawang Digmaang Pandaigdig, sa ating pagkakaroon ng pagkasarinlan hanggang sa kasalukuyan. Mula sa ating kasaysayan, nagkaroon tayo ng mga bayani, mga indibidwal na inuna ang kapakanan ng ating Inang Bayan bago ang sarili at nagsisilbing aral at inspirasyon sa mga susunod na henerasyong Filipino.

Ito, para sa akin, ang tunay na handog ng pagbabago at pagkukumpuni ng Jones Bridge. Isipin n’yo na lamang na lumalakad kayo o tumatawid sa mga dinaanan ng ating mga ninuno, ng ating mga nagsakripisyong sundalo noong digmaan, ng ating mga bayani. Hindi lamang sa Jones Bridge kundi ang mga makasaysayang pasil­yo, gusali, kalye, tulay ng Maynila, at ng iba pang makasaysayang lalawigan ng Pilipinas katulad ng Bulacan, Pampanga, Tarlac, Ilocos, Laguna, Cavite, Cebu, Davao, sa buong Luzon, Visayas at Mindanao, masusundan natin ang mga yapak ng ating mga naunang bayani ng bayan. (@YOURSERVICE / ATTY. DAVID AQUINO)

Please follow and like us:
Read More

NULLUM CRIMEN

yourservice

MAKIKISAWSAW na ako sa usaping vape — tutal halos lahat na ay nakikipagdiskusyon sa social media tungkol dito. Sa totoo lang, hindi ako gumagamit ng vape at ‘di rin ako marunong manigarilyo. Ngunit may mga kaibigan akong naninigarilyo at nung nagkaroon ng vape — ay gumagamit na ng vape.

Kaya kung ang pag-uusapan ay ang paggamit ng vape at kung ito’y nakasasama sa kalusugan ay hahayaan ko na lamang ang mga dalubhasa ang magsabi nito — abogado ako at hindi doktor.

Ngunit kaya ako nakisawsaw sa usaping ito ay dahil sa utos na paghuli sa sinomang makitaang gumagamit ng vape sa publiko. Dugtong pa rito ang deklarasyon ng kapulisan na huhulihin lang pero hindi ikukulong at kakasuhan. Kaya sa a­king munting pag-iisip, para tayong maglalaro ng patintero — maghabulan tayo at pag nahuli ay back to zero at habulan ulit. Aba — maganda pala itong programa ng kapulisan — balik pagkabata at mag­habulan tayo — cops and robbers kumbaga.

Kalimutan muna natin ang paghuli ng mga magnanakaw, mga nanghalay, mga pumatay, at mga nagtitinda ng ilegal na droga — dahil ayon din sa isang deklarasyon ng kapulisan — ang paghuli ng mga gumagamit ng vape ang prayoridad ngayon — dahil nga utos ng mahal nating pangulo. Ayon sa mga pinuno ng Philippine National Police — batas daw ang salita ng pangulo at dapat itong sundin.

Napahanga ako sa mga deklarasyong ito — kalimutan nyo na ang inyong pagsasanay at pag-aaral nung kolehiyo at pagsasanay sa mga probisyon ng batas nung kayo’y naging pulis — basta ang importante, ang lahat ng sabihin ng pangulo ay batas. Makikita natin ang katapatan ng ating kapulisan sa pa­ngulo, ang kanilang tapat na pagsunod sa basta sabihin nito. Ayan ang nakikita kong diskarte ng kapulisan ngayon — diskarte nila yan.

Kaya’t makikisawsaw muna ako sa epekto ng vape sa mga kumpanya ng sigarilyo. Ang aking katanungan — may epekto ba ang pagpasok at pagtangkilik ng mga tao, lalo na ang mga kabataan, sa po­pularidad ng vape. Nagbabayad ba ng tamang buwis ang mga gumagawa at nagtitinda nito? May tumitingin ba at nagseseguro na ligtas itong gamitin? Mauunawaan ko ang galaw at utos ng pangulo kung lahat ng katanu­ngang ito ay hindi kayang sagutin.

Sa aking munting palagay — at ito’y ayon lamang sa aking limitadong pang-unawa sa batas — hindi maaaring hulihin ang isang indibidwal kung wala itong ginagawang kasalanan o ito’y hindi labag sa anomang batas. Kaya medyo naguguluhan lang ako sa deklarasyon ng mga pulis ngayon. Paano na kung sabihin o ipag-utos na bawal na ang kumain ng saging sa pampublikong lugar? Ibig sabihin bang huhulihin na ng mga pulis ang mga nagtitinda, bumibili at kumakain ng saging? Paano naman kung ideklarang ayos lang magkalat ng basura sa lansangan? Ibig bang sabihin, ito’y batas na? Sa aking huling pagkakaalam — ang batas ay sakop ng kapangyarihan ng ating Lehislatura at ang pagpapatupad nito ay trabaho ng mga taong naninilbihan sa Ehekutibo — kasama na rito ang kapulisan.

May nabalitaan din akong naglabas ng dekla­rasyon na huwag makikialam ang mga miyembro ng Hudikatura sa kautusang ito. Medyo nagulat lamang ako dito kasi tulad ng Kongreso, ang mga korte natin ay kasama sa isang hanay ng pamahalaan na independent kung ituring.

Sa ngayon, nawa’y mabigyan ng resolusyon ang usapin at problemang ito upang marapat nang maituon ng kapulisan ang tamang pansin sa kanilang tungkulin sa ilalim ng ating batas. (@YOURSERVICE / ATTY. DAVID AQUINO)

Please follow and like us:
Read More

ANG GURO, ESTUDYANTE AT MAGULANG

yourservice

MARAMI ang nagsalita. Marami ang nagalit. Marami ang nagbigay ng kanya-kayang opinyon at haka-haka. Marami rin ang naghagis ng bintang at sisi. May sumuporta, may nagdepensa, mayroon ding nagbiro. Suma total, naging usap-usapan ng karamihan nitong Sabado at Linggo ang naganap sa isang programa kung saan isinumbong, tinakot, hu­mingi ng tawad, at ipinahiya ang isang guro sa kadahilanang na-trauma raw ang isang mag-aaral nang palabasin ng silid-aralan dahil hindi raw nadala ang report card nito.

Binaha ang social media ng mga post at mga saloobin ng maraming tao, karamihan ay nagbibigay ng suporta sa guro na ipinahiya at tinakot na tanggalan ng lisensya. Maraming nagbigay ng mga kwento at alaala ng kanilang mga karanasan noong sila’y mga mag-aaral pa. May mga nagsusulong na kinakailangan din ng disiplina sa loob ng silid paaralan at ito’y dapat magmula sa tahanan. Umalma rin ang isang grupo ng mga guro na nagsabing hindi dapat dinadala sa media ang hinaing o reklamo tungkol sa mga guro at sa mag-aaral nito dahil ito’y labag sa batas tulad ng Magna Carta for Public School Teachers at alituntunin ng Kagawaran ng Edukasyon. Marami rin ang nagalit sa ginawa ng media program kung saan inako niya ang papel ng isang tumutugis at hukom, at kinalimutan na ang pag-intindi sa tinatawag nating due process na nasasaad sa ating saligang batas. Nagpalabas na rin ng mga panawagan ang Kalihim ng Kagawaran ng Edukasyon, maging mga grupo ng mga guro sa bansa na ipaubaya natin ang usapin sa tamang pa­raan, proseso at lugar.

Sa aking munting pa­lagay, kinakailangan natin ng malawakang paunawa, pasensya, konsiderasyon at pakumbaba sa mga isyung ganito. Sa panig ng mga guro, hindi madali ang kanilang papel bilang pangalawang magulang ng kanilang mag-aaral sa loob ng paaralan. Baon na sila sa trabaho, pati ang kanilang libreng oras o araw ng pahinga ay naitutuon sa paghanda sa kanilang pagtuturo. Huwag na rin nating umpisahan ang usapin tungkol sa sahod dahil alam naman ng lahat na kulang na kulang ang ibinibigay ng pamahalaan sa kanila kumpara sa ibang mga kawani natin tulad ng mga pulis, sundalo, nurse at iba pa.

Sa mga magulang naman, hindi naman kasalanang ipakita na mahal ninyo ang anak ninyo at handa kayong ipagtanggol ang kanilang karapatan. Ngunit sana naman ay idinaan natin ito sa tamang paraan at proseso. Huwag nating unahin ang init ng ulo at paghihiganti, hindi po natin kaaway ang mga guro kundi kaagapay po natin sila sa pagtuturo ng inyong mga anak. Sa totoo lang sila’y itinuturing natin at ng batas bilang mga pangalawang magulang at mas nakasasalamuha sila ng mga bata dahil mas matagal silang nasa paaralan. Kaya’t mas mainam siguro kung idinaan sa magandang usapan ang  nangyari. Atin ding tandaan may mga itinalaga ang batas na mga alituntunin at tamang pamamaraan upang ihain ang mga hinaing at reklamong ganito at hindi kasama rito ang pagdulog sa tanggapan ng kahit anong istasyon ng telebisyon o radyo.

Ngunit nangyari na ang nangyari, ang mainam na gawin natin ay gamitin natin itong karanasan upang lalo mabigyan ng impormasyon ang mga magulang, mga guro at maging ang mga mag-aaral tungkol sa tamang pag-uugali sa loob ng paaralan, ang tamang pa­raan ng pagdidisiplina, ang tamang pagsusumbong at paghahain ng reklamo at higit sa lahat ang tamang proseso upang mabigyang lunas ang mga susunod pang mga isyu o problema tulad nito sa hinaharap. Ating tandan, ang paghubog ng ating mga mag-aaral ay tungkulin ng lahat, guro, magulang at ang mag-aaral. (@YOURSERVICE / ATTY. DAVID AQUINO)

Please follow and like us:
Read More

SINING AT BANDALISMO

yourservice

NAGALIT kama­kailan lang ang alkalde ng Maynila nang matuklasang may mga bumaboy sa mga pader ng Lagusnilad. Napag-alaman na ang gumawa nito ay ang Panday Sining. Matapos ang insidenteng ito, inulit ang bandalismo at pinagpilitang

Ito’y bahagi raw — ayon sa mga gumawa nito — ng karapatang pantao o tinatawag nating freedom of speech — na nakasaad hindi lamang sa ating Saligang Batas kundi sa pandaigdigang Deklarasyon ng Karapatang Pantao. Sa panig nito may mga taong dumepensa at sumang-ayon. Ngunit —- nakita naman natin sa pamamagitan ng social media na nagalit at nainis ang karamihan.

Sa ngayon, patuloy na tinuturing na problema ng Lungsod ng Maynila ang bandalismo — at ayon na din sa alkaldeng ito — imbes na gamitin ang pondo para sa gamit ng paaralan ay tinutustos na lamang ito para panlinis at pagpintura ng mga apektadong pader, underpass at lugar na bina­boy ng mga ito.

Sa aking munting pa­lagay — mayroon tayong pamantayan kung ano ang sining at ano ang banda­lismo. Sa aking limitadong pagkakaalam — ang sining ay isang salita, pinta, pigura, gawa — na nagtataglay ng kagandahan at damdamin ng ating kultura bilang Filipino, bilang isang mamamayan at pinakamahalaga sa lahat — bilang isang nagmamahal sa kagandahan ng damdamin, ng kapaligiran at ng pagkatao. Kaya naman hinihirang maging mga obra ang mga manunula, mga pintor, mga mang-aawit, mananayaw — at sinomang kababayan natin, noon at ngayon, na ang gawa’y nagbibigay-buhay sa ating damdamin at hangarin bilang Filipino at higit sa lahat — bilang tao.

Sa aking munting palagay — ang bandalismo, kung gagawin nating pamantayan ang depi­nisyon ng salita — ay ang pagsira ng kagandahan ng isang lugar o bayan sa pamamagitan ng paglalagay ng mga salita o pigura ng hindi angkop sa orihinal na interes nito.

Nananawagan pa rin ngayon ang alkalde ng lungsod ng Maynila — konting respeto naman daw ang ibigay sa ginagawang pagpapaganda at pagkukumpuni ng mga lugar sa Maynila na matagal na raw napabayaan. Sumang-ayon din ang karamihan ng mga tao sa social media at sinuportahan ang programang pagbabago.

Kung tutuusin — maganda naman ang hangarin ng lungsod ng Maynila at dapat lamang nating suportahan ito. Nabubuhayan na ang lungsod dulot ng mga pagkukumpuni at pagpapaganda ng iba’t ibang sulok ng Maynila. Sa isyu ng bandalismo — nakalulungkot isipin na inuuna pa ng mga pasimuno nito ang kanilang pangsariling interes imbes na magbigay ng kaunting konsideras­yon sa pamahalaang lokal at sa mga mamamayan ng Maynila. Ano nga ba ang isinusulong nila sa kanilang bandalismo? Ang mga salitang kanilang pini­pintura sa mga dingding at underpass ay matagal nang natunghayan natin. Kung tunay na pagbabago ang kanilang isinusulong — marapat na ilathala nila ang kanilang adhikain adbokasiya sa tamang pa­raan, sa tamang lugar at sa tamang panahon — upang ito’y makamit ang tunay na pagbabagong kanilang hinihingi. Pero kung mananatili sila sa banda­lismo — sa aking munting palagay — hindi ito mapapansin at lalong hindi mabibigyan ng kalunasan ang kanilang ipinaglalaban — sayang lang.

Kaya’t ating pagmunihan ang dalawa — sining at bandalismo — at kung idi­dikit natin ang ating adhikain — anomang adhikain — sa ilalim ng tinatawag nating freedom of speech o freedom of expression — gawin natin ng tama. Tandaan — your freedom ends where my nose begins. (@YOURSERVICE / ATTY. DAVID AQUINO)

Please follow and like us:
Read More

SEXUAL HARASSMENT

yourservice

ANG sexual harassment ay laganap na problema na sa ating lipunan — lalong lalo na sa loob ng mga opisina, pagawaan, o maging sa paaralan. Dahil sa problemang ito, minabuting gawan ng batas na magbibigay proteksiyon sa mga kababaihan — sa loob ng lugar ng trabaho o sa loob ng mga paaralan. Madalas tayo makarinig ng mga kasong sexual ­harassment na inirereklamo ng mga babaeng manggagawa o estudyante ang kanilang mga boss, supervisor, o principal o guro. Samahan ninyo akong alamin kung ano nga ba ang ­sexual harassment at paano ito nagaganap sa loob ng opisina o paaralan.

Ang sexual harassment ay maaring gawin ng isang amo sa trabaho, empleyado, manager, supervisor, ahente ng isang amo sa trabaho o sino mang taong may “moral ­ascendancy” na gagawa o hihingi ng pabor na ­sekswal mula sa ibang kasama sa trabaho.  Kalimitan, ito’y nagbibigay daan sa isang nakatatakot na lugar ng trabaho o pag-aaral kung saan nararamdaman na ng manggagawa o ng mag-aaral na hindi na siya ligtas sa lugar ng kanyang pinagtatrabahuhan o pinag-aaralan. Ang moral ascendancy ay isang katangian ng tao na may pwesto na mas mataas sa iyo at nakasalalay sa kanya ang iyong trabaho o ang iyong grado. Sa opisina, ito’y ginagawa ng amo o sino mang nakataas sa iyo.  Tandaan din, na sa loob ng isang paaralan, ito’y ­maaring gawin ng isang tao na hihingi ng isang gawaing sekswal mula sa isang mag-aaral kapalit ng isang magandang grado, pagbigay ng “honors”, ­scholarship, o maging sa pagbigay ng allowance, stipend o iba pang benepisyo’t prebileheyo. Dahil dito, ito’y madalas gawin ng isang guro, coach, trainor o sino mang may “moral ­ascendancy” sa mga mag-aaral na kanilang tinuturuan.

Ayon sa batas, maraming uri ng sexual harassment tulad ng mga “green jokes” o mga birong opensiba o nagpapahiya ng kababaihan, ng isang empleyado o estudyante; paglalabas o pagpapakita ng mga bastos na larawan o mga lathala sa lugar ng trabaho; pagtatanong tungkol sa pribadong sekswal na pamumuhay ng isang taong napapailalim sa isang interview sa trabaho, o para sa isang scholarship; paggawa ng mga opensibang galaw ng kamay o ng katawan; pauli-ulit na nag-aaya ng “date” kahit ilang ulit na itong tinanggihan; malisyosong pagtingin; pagmumura o pagsisipol ng isang babae sa isang pampublikong lugar o pagtawag sa kanila gamit ang mga katagang nakababastos sa kababaihan; tsansing o paghipo ng parte ng katawan; paghalik o pagyakap na walang pahintulot o labag sa kalooban ng hinalikan o niyakap; at paghingi ng mga gawain o pabor na sekswal bilang kapalit sa isang magandang trabaho o mataas na grado sa paaralan. Hindi lamang ito ang mga uri ng sexual harassment. Tandaan, anumang gawain na nagpapababa o nambabastos sa kababaihan o biktima ay maari nating ituring na isang uri ng sexual harrassment. Ito’y ang pagbabalewala sa dignidad ng isang biktima bilang babae at bilang isang tao.

Ngunit sa aking munting pananaw, hindi sapat ang batas upang makitil ang problemang ito. Nangangailangang baguhin din natin ang ating kultura at pananaw tungko sa kababaihan hindi lamang sa loob ng opisina o paaralan, kundi sa bawat larangan ng ating komunidad at pamumuhay. Tandaan natin, lalaki man o babae, lahat tayo’y pantay-pantay sa ilalim ng batas. (@YOURSERVICE / ATTY. DAVID AQUINO)

Please follow and like us:
Read More

PAGTUGON NG PANGALAWANG PANGULO

yourservice

NGAYON alam na ng lahat na tinanggap na ng ating Pagalawang Pangulo and hamon na pangasiwaan ang kampanya ng pamahalaan laban sa ilegal na droga. Haka-haka pa lamang and alok na ito ng Pangulo ay madami nang nagsalita — laban o pabor — sa pagtanggap ng Pangalawang Pangulo na itaguyod ang laban kontra droga. May mga nagsasabing ito’y isang patibong mula sa pamahalaan upang mapahiya ang pangalawang pa¬ngulo. Mayroon din nagsasabing imbes na puro pagpuna ay tumulong na lamang siya sa kampanya ng pamahalaan.

Ngayong tinanggap na nga niya ang tungkuling ito — marami pa rin ang bumabatikos. May mga nagsasabing hindi niya alam kung ano ang tunay na kalagayan ng kampanya ng pamahalaan laban sa illegal na droga. Mayroon ding nagsasabing hindi niya kayang gampanan ang trabaho at ito’y isang giyera na walang puwang o lugar sa mga taong pa-cute lamang. Mayroon naman nangangamba na hindi niya seseryosohin ang paghabol at paghuli sa drug lords.

Bumanat naman ng sagot ang bise-presidente na hindi dapat sila ma¬ngamba kung handa siya o hindi — kundi kung handa sa kanya ang mga hahabulin niyang mga tiwaling pulis at drug lords dito.

Sa aking munting palagay — itigil muna natin ang bangayan. Huwag naman natin pangunahan ang ating Pangalawang Pangulo sa kanyang bagong tungkulin. Hayaan muna natin siya magtrabaho. Saka na tayo humatol pagkalipas ng panahon. Ating tandaan na hindi simpleng suliranin ang kanyang haharapin at aayusin. Tandaan natin na ang problema sa droga ay nagsimula noon pa at ilang mga pangulo na rin ang tinangkang bigyang lunas ito.

Unang-una kinakailangang aralin niya ang mga probisyon ng Republic Act No. 9165 tungkol sa kung ano-ano ang mga ilegal na droga. Sunod dito — kinakailangan din niyang aralin ang iba’t ibang mga bawal na gawain kaugnay sa ilegal na droga. Unang-una rito ang pag-manufacture o paggawa ng mga shabu. Sunod dito ang pagbenta o pagkalakal ng ilegal na droga. Bukod sa paggawa at pagkakalakal ng ilegal na droga — ipinagbabawal din ng Republic Act No. 9165 ang pagsasagawa ng pot sessions sa mga bahay, resort o mga hotel. Isinama na rin dito ang mag-import o ang ilegal na pagpasok ng mga illegal na droga sa bansa, kasama na ang mga kemikal na ginagamit upang gumawa nito. Siguro madalas ninyo mabalitaan ang mga suno-sunod na raid at paghuli sa mga taong gumagawa ng shabu sa  drug laboratories at pagkumpiska ng mga ma-teralyes at kasangkapan dito — ayon sa batas, may sinusunod na alituntunin ukol sa imbentar¬yo nito tulad ng paglilista agad sa harap ng mga saksi mula sa media, sa pamahalaang lokal at sa Kagawaran ng Katarungan tulad ng piskal.

Kung ating iisiping mabuti, hindi madaling harapin at bigyang lunas ang problemang ito. Tandaan — sumisira ng buhay at kinabukasan ang ilegal na droga. Hindi ito problema lamang ng pamahalaan, hindi ito problema lamang ng mga kapulisan, hindi ito problema ng mga taong nalulong sa droga. Ito ay problema nating lahat – oo – tayong lahat. Sapagkat ang unos ng ilegal na droga ang siyang sisira sa ating katauhan bilang Filipino at bilang tao. (@YOURSERVICE / ATTY. DAVID AQUINO)

Please follow and like us:
Read More

GINAWANG LARO NG BASKETBALL ANG PROBLEMA SA DROGA

yourservice

LUMALALA pa rin and problema natin sa illegal na droga. Pagkalipas ng i­lang taon — tila lumala ang problema. Pagkatapos ng napakaraming operasyong “tukhang”, ang pagkamatay ng napakaraming indibidwal na and sabi’y sangkot sa pagkalakal at paggamit ng illegal na droga — ay maririnig natin mismo sa ating pangulo na nagkamali siya sa pagdeklara noon na kakayanin niya supilin at solusyunan ang problemang ito sa loob lamang ng anim na buwan. And deklarasyong ito’y ibinigay matapos din nating matanggap ang naunang deklarasyon na mahihirapan din and pamahalaang ito sa problema sa trapik sa EDSA. Ngayo’y maririnig natin na inaa­lok na sa pangalawang pangulo ang hamon at oportunidad na maging traffic czar.

Sa ngayon — laman na ng ating mga pahayagan at maging sa social media ang usaping ito — maging ang mga tao at supporter ng bawat panig ay nagsisali na sa usapin, para lamang tayo nasa paligsahan, kumbaga kanya-kayang pagbubuyo ng manok sa isang sabong.

Nakalulungkot mang isipin na ganito na ba tayo? Ginagawa na lamang ng nakararami nating mga kababayan na isang laro, isang paligsahan — isang sabong ang mga isyu at problema ng ating bansa. Tila mas gusto pa natin makita, marinig, masaksihan ang palitan ng mga maaanghang na salita mula sa dalawang panig kesa magkaisa tayo para mabigyang lunas ang hiniharap nating problema.

Hindi din ito laro o paligsahan sa pagalingan — tandaan ito’y tungkulin ng pamahalaan at kailan man hindi dapat gawing plataporma upang magpataasan ng ihi o yabang sa isa’t isa. Ang mga personalidad na nagsisali sa usapin ay karamiha’y opisyal ng ating pamahalaan. Ano ‘to? Parang mga high school na nagyayabangan? Matatanda na tayo — siguro naman mas mainan na magtrabaho na lamang tayo. Ang hirap kasi sa karamihan, mas inu­una o inaalala ang manatili sa kanilang trabaho kaysa gawin ang kanilang trabaho. Hindi atin ang posisyong a­ting kinalalagyan ngayon kundi ito’y bigay ng taong bayan — at niluklok kayo sa pwesto at sa poder ng kapangyarihan upang gampanan ang sinum­paang tungkulin na pagli­lingkuran ang bayan.

Sa aking munting palagay — problema na­ting lahat ang problema sa illegal na droga. Hindi ito problema ng iilan lamang kundi ng lahat — ikaw, ako, sila — tayong lahat. Hindi ito isang laro na maari nating gawing isang libangan sa social media. Lalong-lalo na hindi dapat nating ituring na isang laro na maaari nating ipasa ang responsibilidad sa iba, parang isang bolang ipinapasa sa larong basketball.

Itigil na natin ang pasa­ringan at umpisahan na na­ting gawing tama ang ating trabaho. Maglatag na tayo ng isang makabuluhan at makatotohanang plano upang maharap at mabigyang solusyon ang lumalaking problema sa illegal na droga.

Mas nakakatakot na ang problema natin dito sa kadahilanang ngayon na natin nakikita sa sangkot sa illegal na gawaing ito ang ilan sa mga tiwaling pulis. Hindi lamang iilan — kundi nakikita natin na ito’y isang gawaing laganap saan man sa ating bansa, at saang hanay ng kapulisan. Imbes na nagkaroon tayo ng pagkakataon noon na magkaroon ng isang tunay at makataru­ngang kampanya laban sa illegal na droga — salungat dito ang nangyari — nagkaroon ng pagkakataon ang mga tiwa­ling pulis na magpursige sa kanilang mga maling gawain at tuluyang maging kriminal. (@YOURSERVICE / ATTY. DAVID AQUINO)

Please follow and like us:
Read More

ANG 2019 BAR EXAMS

yourservice

NAG-UMPISA na po ang taunang pagsusulit para sa mga nais maging abogado — ang 2019 Bar examinations — na gaganapin sa loob ng campus ng University of Sto Tomas sa Lungsod ng Maynila. Taon-taon, sa buwan ng Nobyembre (dati ito’y ginagawa tuwing buwan ng Oktubre) ay dumadagsa ang libo-libong indibidwal na kukuha ng bar exam sa unang pagkakataon (yung iba naman ay sa pangalawang pagkakataon) upang makamit ang inaasam na pangarap — ang maging isang ganap na abogado sa Pilipinas. Sa taong ito, higit walong libo ang kukuha ng bar at malalaman natin kung sino sa kanila ang papalaring pumasa at kumuha ng kanilang panunumpa bilang isang miyembro ng hanay ng mga Pilipinong abogado sa Mayo o Hunyo sa susunod na taon.

Ang pagsusulit na ito ay nahahati sa walong subjects — Political at Labor laws sa unang Linggo (naganap noong Nobyembre 3); ang kukunin naman sa susunod na linggo ay ang Civil at Taxation law (Nobyembre 10); susundan ito ng Mercantile at Criminal law (Nobyembre 17) at ang huling pagsusulit ay ang Remedial law at Legal and Judicial Ethics and Practical Exercises (Nobyembre 24). Ang pagsusulit ngayon ay sasailalim sa tinatawag nating two-examiner rule kung saan ang bawat pagsusulit ay magkakaroon ng dalawang examiner. Pagkatapos ng bar examinations ngayon Nobyembre ay maghihintay ang ating mga barrister ng ilang buwan upang malaman ang resulta.

Kadalasan, nilalabas ng Korte Suprema ang resulta ng pagsusulit sa susunod na taon — Abril o Mayo. At pagkatapos nito, ang mga mapalad na pumasa ay lalagda ng kanilang pangalan sa Roll of Attorneys at manunumpa bilang mga bagong abogado.

Sa mga nais kumuha ng pagsusulit sa susunod na taon — ang kinakailangang isumite sa Korte Suprema (sa opisina ng Bar Confidante) ay kopya ng birth certificate, marriage certificate (kung naaayon), dalawang “Testimonials” mula sa mga ganap nang abogado, Opisyal na transcript ng mga grado sa kolehiyo at sa law school, sertipikasyon mula sa registrar ng law school, picture at isang self-addressed stamped envelope.

Sa aking munting palagay — hindi nag-uumpisa ang pag-review para sa bar examinations pagkatapos ng graduation sa law school. Nag-uumpisa ang review sa First Year ng law school pa lamang. Ugaliing mag-aral, sa unang pagkakataon hindi para pumasa sa klase kundi maging handa para kumuha ng bar examinations. Ang iyong kaalaman ng batas at ng mga kasong binabasa natin mula sa mga pahina ng mga desisyon ng Korte Suprema ay matututunan mula sa umpisa ng pagpasok sa law school at patuloy tayo sa pag-aaral kahit tayo’y maging abogado na. Ang preparasyon sa law school — ang dedikasyon, sakripisyo at disiplina — ang siyang susi upang tayo’y maging handa sa pagkuha ng bar examination. Tandaan, hindi lamang ini-estima ng bar examination ang inyong kaalaman sa mga batas, sa mga prinsipyo o konsepto — kundi ang inyong kakayahan mag-isip at humanap ng maayos at tamang paraan upang mabigyang solusyon ang mga suliraning legal — malaki man o maliit. Ang bar examination ay isang pagsusulit ng inyong kakayahan bilang isang propesyonal at isang tao — na maisama sa hanay ng mga abogado ng bayan. (@YOURSERVICE / ATTY. DAVID AQUINO)

Please follow and like us:
Read More

SEXUAL HARASSMENT

yourservice

ANG sexual harassment ay laganap na problema na sa ating lipunan — lalong-lalo na sa loob ng mga opisina, pagawaan, o maging sa paaralan. Dahil sa problemang ito, minabuting gawan ng batas na magbibigay proteksiyon sa kababaihan — sa loob ng lugar ng trabaho o sa loob ng mga paaralan. Madalas tayo makarinig ng mga kasong sexual harassment kung saan nirereklamo ng mga babaeng manggagawa o estudyante ang kanilang mga boss, supervisor, principal o guro. Samahan ninyo akong alamin kung ano nga ba ang ­sexual harassment at paano ito nagaganap sa loob ng opisina o paaralan.

Ang sexual harassment ay maaring gawin ng isang amo sa trabaho, empleyado, manager, supervisor, ahente ng isang amo sa trabaho o sinomang taong may “moral ascendancy” na gagawa o hihingi ng pabor na sekswal mula sa ibang kasama sa trabaho.

Kalimitan, ito’y nagbibigay-daan sa isang nakatatakot na lugar ng trabaho o pag- aaral kung saan nararamdaman na ng manggagawa o ng mag-aaral na hindi na siya ligtas sa lugar ng kanyang pinagtatrabahuhan o pinag-aaralan. Ang moral ascendancy ay isang katangian ng tao kung saan siya ay may pwesto na mas mataas sa iyo at nakasalalay sa kanya ang iyong trabaho o ang iyong grado. Sa opisina, ito’y ginagawa ng amo o sinomang nakatataas sa iyo. Tandaan din, na sa loob ng isang paaralan, ito’y maaaring gawin ng tao na hihingi ng isang gawaing sekswal mula sa isang mag-aaral kapalit ng magandang grado, pagbigay ng ­“honors”, scholarship, maging sa pagbayad ng allowance, stipend o iba pang benepisyo, pribilehiyo. Dahil dito, ito’y madalas gawin ng isang guro, coach, ­trainor o sinomang may “moral ascendancy” sa mga mag-aaral na kanilang tinuturuan.

Ayon sa batas, maraming uri ng sexual ­harassment tulad ng “green jokes” o mga birong opensiba o namamahiya ng kababaihan, ng isang empleyado o estudyante; paglalabas o pagpapakita ng mga bastos na larawan o mga lathala sa lugar ng trabaho; pagtatanong tungkol sa pribadong sekswal na pamumuhay ng isang taong napapailalim sa isang interview sa trabaho, o para sa isang scholarship; paggawa ng mga opensibang galaw ng kamay o ng katawan; pauli-ulit na nag-aaya ng “date” kahit ilang ulit na itong tinanggihan; ­malisyosong pagtingin; pagmumura o pagsipol sa isang babae sa ­pampublikong lugar o pagtawag sa kanila gamit ang mga katagang nakababastos sa  kanilang pagkababae; tsansing o paghipo ng parte ng katawan; paghalik o pagyakap na walang ­pahintulot o labag sa kalooban ng hinalikan or niyakap; at paghingi ng mga gawain o pabor na sekswal ­bilang kapalit sa isang magandang trabaho o mataas na grado sa paaralan. Hindi lamang ito ang mga uri ng sexual harassment. Tandaan, anomang gawain na nagpapababa o nambabastos sa pagkababae ng biktima ay maaari nating ituring na isang uri ng sexual harrasment.

Ito’y ang pagbabalewala sa dignidad ng isang biktima bilang babae at bilang isang tao.

Ngunit sa aking munting pananaw, hindi sapat ang batas upang makitil ang problemang ito. Nangangailangang baguhin din natin ang ating kultura at pananaw tungkol sa kababaihan hindi lamang sa loob ng opisina o paaralan, kundi sa bawat larangan ng ating komunidad at pamumuhay. Tandaan natin, lalaki man o babae, lahat tayo’y pantay-pantay sa ilalim ng batas. (@YOURSERVICE / Atty. David Robert C. Aquino)

Please follow and like us:
Read More

PAALAM, SENATE PRESIDENT NENE PIMENTEL

yourservice

NAALALA ko pa noong manungkulan si Senator Nene Pimental bilang Senate President.

Ngunit mas lalo ko siyang nakilala nang maisama ako sa mga napiling sasama sa kanyang grupo sa Davao upang isulong noon ang kanyang minumungkahing Pederalismo para sa Pilipinas.

Bilang senador — makikita mong tapat siya sa sinumpaang tungkulin — madalas nakikilahok sa mga sesyon at usapin tungkol sa samu’t ­saring panukalang batas na tinatalakay sa komite man o sa plenaryo. Bilang ­Pangulo ng Senado — naipamalas niya hindi lamang ang kanyang kakaibang liderato sa Senado kundi ang kanyang unawa para sa mga taong bumubuo nito — ang mga opisyales at mga tauhan sa Secretariat. Sa ilalim ng kanyang pamumuno at pamamahala ay naging pangalawang ama siya ng lahat.

Bukas lagi ang kanyang pinto para makinig at umunawa sa mga hinaing at hiling ng mga tao — ano man ang ­kanilang antas sa trabaho. Tumayo siya bilang ama hindi lamang ng Senado dahil siya ang nahirang na Pangulo nito, kundi dahil tinuring niya kami na parang mga anak.

Bilang tao — ­minabuti niyang ipamalas sa kanyang mga salita at galaw ang respeto sa ­kapwa tao, ang ­pang-unawa sa bawat suliranin, ang pasensya sa gitna ng gulo, at pakikiisa sa pagsulong ng mga solusyon sa ­problema ng ating bayan nuon. Simple, mapagkumbaba, ­maalalahanin — mas ­naaalala ko si Senator Nene Pimentel sa kanyang pagngiti sa mga pulong, sa mga usapin at sa pakikitungo sa kanyang makakasalubong sa loob ng mga pasilyo ng Senado. Isang ngiting totoo na nagsasabing handa Siyang makinig, makiramay, at makiisa sa ikalulutas ng anomang suliranin sa abot ng kanyang makakaya. Walang halong pambobola, walang halong pamumulitika — tapatan, seryosohan, trabaho lang.

Sa kanyang pagpanaw, isang tanyag na ilaw at gabay ng demokrasya ang nawala.

Tinuturing ng karamihan ito na isang ­malaking kawalan. Hahanap-hanapin natin ang kanyang mga opinyon, mga payo at mga paalala sa ating mga haharaping suliranin. Sa kanyang pagpanaw — iniwan niya ang isang alaala ng kagitingan at katapatan sa paglilingkod sa bayan. Kung ating iisipin, mahirap sundan o tularan man ang kanyang mga ginawa para sa bayan ngunit nagbibigay siya ng pag-asa na sa bawat suliranin — may solusyon.

Iniisip ko na lamang na sa kanyang pagpanaw ay iniiwanan niya tayo ng isang hamon.

Isang hamon sa bawat Pilipinong nabubuhay ­ngayon — na gampanan natin ang ating tungkulin bilang anak ng Bayang ito — matapat, masipag, mapangunawa at mapagmahal sa kapwa. Ating tularan ang buhay ng yumaong Senate President Nene Pimentel at matuto tayong ­maging tunay na Pilipino sa ­ating sariling bansa — sa isip, sa puso, sa salita, at sa diwa. Paalam, Senate President Nene Pimentel, hindi ka namin makalilimutan at salamat sa inyong mga nagawa para sa ating Inang Bayan. (@YOURSERVICE / ATTY. DAVID AQUINO)

Please follow and like us:
Read More

PROBLEMA SA TRAPIK AT PARADAHAN

yourservice

RAMDAM na ramdam na natin ang hirap sa trapiko hindi lamang sa kahabaan ng EDSA kundi maging sa mga lagusan into. Dati-rati naman ay hindi ganito kahirap bumiyahe.

Pero ngayon, talagang laking pahirap na ang trapiko sa bagal. Isama pa natin dito ang mga sagabal sa daan tulad ng mga inaayos na kalsada, mga sirang sasakyan, mga interseksyon na nagbuhol-buhol dahil ayaw magbigayan ang mga motorista. Isama mo pa ang mga ginagawang imprastruktura tulad ng skyways.

Malimit na nating nababalitaan ngayon ang walang humpay na clea­ring operation ng MMDA at maging mga tauhan ng local government units tulad ng Maynila, Quezon City, Pasig at San Juan. Ngunit kakaunti lang ang ginhawang naidudulot nito. Aminin na natin — sobrang dami na ng mga sasakyan at limitado lang talaga ang mga nagagamit nating daan para ito’y daluyan. Kaya huwag na tayong magtaka bakit mas masikip ngayon ang EDSA kaysa noong unang panahon. Ito’y dahil patuloy na dumarami ang mga sasakyan ngunit hindi naman nadaragdagan ang a­ting mga daan.

Sang-ayon ako sa kasalukuyang minumungkahi ng MMDA at ng ibang mga alkalde na kinakailangang magkaroon ng disiplina sa daan — oo, alam natin na kailangan talaga ito. Ngunit, sana naman pagtuunan din nila ng pansin at gumawa ng plano sa pagpapagawa ng karagdagang daan — maging skyway man ito, two-level highway tulad sa ibang bansa, railway system para sa pampublikong sasakyan at iba pa. Sapagkat kapag hindi tayo nagdagdag ng daan o mga istruktura para sa pampublikong sasakyan — sisikip at sisikip ang ating mga kasalukuyang daanan dahil walang tigil ang pagdami ng mga sasakyan lalo na ngayon at may mga malikhaing pamamaraan ang mga nagbebenta nito, tulad ng low down at low monthly schemes — upang kayanın ng mas maraming tao na bumili nito.

Sa aking munting pa­lagay — sa isyu ng pag­dagdag ng mga kalsada o daan — maaring gamitin ng estado ang kapangyarihang tinatawag da­ting eminent domain para ma-expropriate ang mga lupang kinakailangan dito. Sa isyu naman ng parking, sana may mga negosyante na magtayo ng mga multi-level parking upang magkaroon ng alternatibong paradahan ang mga may sasakyan ngunit walang garahe. Maganda naman ang negosyong ito — nakatutulong pa sa problema ng illegal parking sa ating mga kalsada. Sa isyu naman ng disiplina — maa­ring taasan ang mga babayaran o multa sa paglabag ng mga batas trapiko at maging masigasig ang mga enforcer natin sa pagpapatupad nito.

Ang gusto ko lang naman iparating ay ito — ang problema sa trapik at sa par­king ay problema nating lahat. Hindi ito isang simpleng problema na kakayaning lutasin ng isang solusyon o mungkahi lamang. Mareresolba lamang natin ito sa pamamagitan ng pagtutulong-tulong ng lahat ng ahensya ng pamahalaan na naatasan sa suliraning ito — hindi isang solusyon kundi maraming pamamaraan na haharap sa iba’t ibang aspeto ng problemang ito — kakulangan ng kalsada, parami nang paraming sasakyan, kakulangan sa paradahan, disiplina, at mga alternatibong pamamaraan ng pampublikong sasakyan.

Matalino ang ating mga kababayan — naniniwala ako na kapag nagtulong-tulong tayo, mabibigyan natin ng pangma­tagalang lunas ang problemang ito. (@YOURSERVICE / ATTY. DAVID AQUINO)

Please follow and like us:
Read More

HINDI KA NA MAHAL

yourservice

MAAARI na lamang bang iwan ng lalaki ang kanyang asawa dahil hindi na niya ito mahal? At dahil hindi na niya mahal, maari bang dumulog na lamang sa korte upang makakuha ng tinatawag nating annulment? Maraming ganitong sitwasyon sa ating komunidad. Nag-uumpisang masaya, nagmamahalan, malambing ngunit pagdaan ng panahon ay tila nagiging malamig na ang pagsasama, dumadalas na ang away at bangayan dulot ng kung ano-ano na lamang na kadahilanan. Madalas ding gabi na umuwi ang asawa, mas lalong napapadalas na hindi na umuuwi ang asawa at nagkakaroon na ng kutob at minsan tsismis na may iba na ang iyong asawa. Pagkatapos ay bigla na lang

maglalayas ang iyong asawa batay sa isang mababaw na dahilan. Kasunod dito ang hindi na pagpaparamdam ng mag-asawa sa isa’t isa.

Ganon na lamang ba iyon? Parang naglaro lang ng bahay-bahayan at nung nagkasawaan ay “time-out na” o tama na. Uwian na. Karamihan pa naman ay may mga anak.

Ang konsepto ng kasal ay ang pagkakaisang dibdib ng isang lalaki at babae sa harap ng batas na magsasama sila bilang mag-asawa. Ang responsibilidad at tungkulin ng asawa sa isa’t isa at sa kanilang mga anak ay nakapaloob sa mga pahina ng tinatawag nating Family Code. Ito’y isang batas na inilabas ni Pangulong Cory Aquino at naglalaman ng mga probisyon ukol sa pagsasama, sa ari-arian, sa tungkulin sa mga anak at ang pamamaraan ng kanilang pamumuhay. Dahil ang kasal ay binuo sa ilalim ng bisa ng batas na ito — hindi ito basta-basta maisasantabi. Hindi maaring bigla na lamang magdesisyon ang mag-asawa na ayaw na nila dahil ang konsepto ng kasal ay isang permanenteng pagsasama ng dalawang tao. Ngunit, mayroon naman mga maaring gawin upang ipawalang bisa ang kasal. Unang-una, maaring dumulog sa kort­e at kumbinsihin ito na sa unang pagkakataon pa lamang ay wala nang bisa ang kasal o “void ab initio”. Meron din tayong tinatawag na “Psychological Incapacity” kung saan kukumbinsihin mo ang hukuman na hindi kaya ng iyong asawang gampanan ang mga tungkulin sa ilalim ng inyong kasal.

Ngunit ang mga pamamaraan na ito’y hindi madali. Kinakailangang sapat ang iyong mga patunay na wala ngang bisa ang kasal o di kaya’y may psychological incapa­city ang iyong asawa. Kinakailangan ding lubos mong makumbinsi ang hukuman sa mga kaganapan ng inyong kasal upang mapatunayan ito.

Sa aking munting palagay — kinakailangang maging sigurado muna ang mga tao bago sila pumasok sa kasal. Hindi biro ang mga tungkulin at responsibilidad na kanilang gagampanan sa ilalim ng Family Code. Kasama rito ang pag-aaruga ng kanilang mga anak. Isipin na lamang na hindi lang buhay ng isang tao ang maapektuhan kung sa pag­lipas ng panahon ay maisip nilang maghiwalay dahil nagkamali sila. Isipin din natin na liban sa probisyon ng batas, kinakailangan din ng mga taong kasal na ipaglaban ang kanilang piniling pamumuhay dahil ang kasal ay hindi lamang sa saya at kaginhawaan kundi mas lalo itong tumatagal kung nalalagpasan din ang hirap at sakit. (@YOURSERVICE / ATTY. DAVID AQUINO)

Please follow and like us:
Read More

BALIKAN – PUGAD NG BALASUBAS

yourservice

MAY isang nagtanong, galing sa isang makulit na ibon — maari bang i-hold ang iyong huling sahod at clearance dahil hindi nagbabayad ng utang ang isang kliyente mo sa bangkong pinagtatrabahuhan mo?

Eto ang kwento ni Clara, na nagsilbing tagapamuno ng isang branch ng isang tanyag na institusyong pinansiyal sa Pilipinas. Marami siyang naipapasok na kliyente — yung iba para makabili ng sasakyan, yung iba para may karagdagang pondo sa negosyo, at yung iba naman ay para sa pagpapatayo o pagbili ng bagong tahanan. Magaling si Clara — marami siyang naipasok na kliyente at nakinabang naman ang opisinang kanyang pinapasukan. Ngunit, sa tagal ng kanyang pamamasukan — dumating din ang panahon na kinailangan naman niyang humanap ng ibang pagtatrabahuhan. Ayon sa batas at sa kalakaran sa opisina, binigay niya ang kanyang liham na nagbibitiw na siya sa katungkulan at lilipat na ng opisina. Sa kasamaang palad, sinabihan siya ng kanyang amo na hindi siya mabibigyan ng clearance man lang at lalong hindi nila ibibigay ang huling sahod nya sa kadahilanang ilan sa mga kliyenteng na process nya ay hindi nagbabayad ng inutang sa kompanya. Paano na ngayon si Clara? Ganito ba talaga ang kanyang trabaho sa kanila?

Ang pagkakautang, lalo na sa mga kompanyang ang negosyo ay magpautang, ay nababalot ng mga probisyon ng kontrata na nilagdaan ng representante ng kompanya at ng taong umuutang. Nang siyasatin ang mga rekord, napag-alaman na si Clara ay taga process lang ng mga loan application ng mga inirekomenda niyang kliyente. Ito’y parte ng kanyang tungkulin sa kompanya at isa sa mga trabaho niya. Wala sa kontrata ang kanyang pangalan, at hindi rin siya tumayong guarantor. Wala sa kontrata na nagsasabi na kargo o responsibilidad ni Clara na siguraduhing magbabayad ang mga taong nagsumite ng aplikasyon upang umutang. Malinaw na walang kinalaman si Clara sa aspeto ng pagbabayad ng utang at ang kanyang tanging responsibilidad ay ang pagproseso ng mga kinakailangang papeles upang mapagbiyan ang taong umuutang.

Sa aking munting palagay — labag sa batas ang ginawa ng employer ni Clara. Unang-una, ang sahod niya ay kinita na niya at kanya na iyon at walang maaring pumigil sa pagbibigay ng kanyang sweldo. Dahil siya’y aalis na ng kompanya, dapat hayaan ng kanyang amo na magpa-clearance si Clara upang maisaayos nya lahat ng kanyang mga kailangang i-turn over sa kompanya at ma-release na ang kanyang sahod kasama ang pro-rated niyang 13th month pay, at kung meron man — ang mga hindi niya nagamit na leave credits.

Malinaw na mali ang employer — unang una, hindi kasama si Clara sa kontrata ng pagkakautang. Wala siyang kinalaman dun, ni hindi nga siya ginawang guarantor o co-borrower. Dahil dito, walang batayan sa batas na pigilin ng employer ang sahod ni Clara o pigilin ito sa pagproseso ng kanyang clearance. Dahil dito, maaring dumulog si Clara sa tanggapan ng DOLE upang magreklamo at kung hindi sila magkaayos sa mediation ay maaring sampahan na ng kaso ang kompanya sa National Labor Relations Commission o NLRC upang maprotektahan ang interes ni Clara ayon sa batas.

Tandaan, huwag hayaang balewalain ang inyong karapatan sa pagtatrabaho lalo na sa aspeto ng inyong sahod at benepisyo laban sa mga pugad ng balasubas. (@YOURSERVICE / ATTY. DAVID AQUINO)

Please follow and like us:
Read More

USAPING CREDIT CARD

yourservice

NABULABOG na ba kayo ng isang sulat o isang tawag na tinatakot kayong makulong dahil sa hindi pagbabayad ng utang sa credit card? Nakatanggap na ba kayo ng mahabang sulat kung saan ikinukwento kung paano kayo kakasuhan sa korte at binibigyan pa kayo ng sampol na reklamo?

Kung oo ang inyong sagot — isa kayo sa ma­rami nating kababayang may parehong problema. Ang problema, hindi lamang kung paano babayaran ang inyong utang sa banko dahil sa paggamit ninyo ng credit card — kundi paano nyo hahara­pin ang makukulit at nananakot na mga kolektor ng mga banko.

Nag-uumpisa ang problema sa credit card bilang isang inosenteng pag-alok ng mga naglalako nito. Kadalasan, pumupunta sila sa inyong opisina o di kaya’y nag-aalok ng credit card sa loob ng mall. Sasabihin na “waived” na ang membership fee at sandali lang ang pag-approve nito. Dahil sa kaaya-ayang mga pangako ng mga nag-aa­lok ng credit card, susubukan ninyong kumuha at pagkalipas ng ilang araw — matatanggap n’yo na ang card.

Masaya ang may credit card — dahil napahahaba n’ya ang inyong kakayahang bumili ng mga kagamitan o di kaya naman ay kumain sa mga kainang mamahalin. At dahil hinahayaan kayo ng banko na bayaran lamang ang “minimum amount”, hindi n’yo napapansin na unti-unti nang lumalaki ang inyong utang hanggang umabot sa panahong nagamit n’yo na ang “credit limit” at kinakailangan nang bayaran n’yo ang balanse upang magamit ulit ang credit card. Dito na nag-uumpisa ang problema — dahil kadalasan ay kinakapos tayo sa pera, hindi na natin nakakayanang bayaran buwan-buwan ang ating utang sa credit card. Dumarating ang panahon na lumalaktaw na tayo ng mga buwan na hindi na natin nababayaran. Pagkatapos nito, darating na ang mga “demand letter” at mga tawag sa telepono, text at email ng banko — naniningil ng utang. Yung iba, makikiusap, yung iba naman magtatago. Dito na mararanasan ang mga bastos na kolektor sa telepono o sa text — minsan bastos, kadalasan naman ay nananakot.

Sa aking munting pa­lagay — may mga alituntunin ang ating Bangko Sentral tungkol sa pagkolekta ng utang sa credit card. Unang-una, hindi dapat nanggugulo ito lalo na sa lugar ng iyong trabaho. Panga­lawa, hindi dapat ito nananakot at hindi nagbibigay ng ma­ling impormasyon tungkol sa balanse. Kadalasan kasi, puro pananakot at panggugulo ang ginagawa ng ibang kolektor — hindi naman lahat — ngunit madalas ito ang nangyayari upang sila ay makakolekta dahil kumikita ang mga kolektor na ito sa komisyon base sa nakokolekta nilang utang. Ang aking munting payo — maki­pag-usap mismo sa banko tungkol sa pamamaraan ng inyong pagbabayad — tandaan, ito’y utang n’yo naman talaga dahil sa paggamit n’yo ng credit card. Makiusap na baka maaaring ayusin ang istraktura ng inyong pagbabayad na nakabubuti sa inyo at sa banko.

Pero sa aking munting palagay, mas magandang maiwasan ang problemang ito kung magkakaroon tayo ng disiplina sa pagkuha at paggamit ng credit card. Sabi nga nila, isang malaking responsibilidad ang pagmamay-ari ng credit card. Hindi dapat ito ginagamit ng basta-basta at para lamang sa luho. Laging tandaan, ang pangunahing gamit ng isang credit card ay tulungan kayo sa mga gastusing biglaan at iwasang maging pabaya rito. (@YOURSERVICE / ATTY. DAVID AQUINO)

Please follow and like us:
Read More

SIRANG BAHAY

yourservice

UNTI-UNTING lumalabas ang mga pangyaya­ring bumabalot sa pagkamatay ng isang kadete sa Philippine Military Academy. Matapos ang pagkamatay ni Cadet Dormitorio, araw-araw nating nabalitaan, ayon na rin sa ulat ng Baguio Police, ang mga pangyayaring naganap mula nang siya’y pumasok sa PMA hanggang sa oras ng kanyang pagkamatay.

Hindi na panlulumo ang nararamdaman ng karamihan — kundi galit. Isang kabataan ay walang awang binugbog, sinaktan, minaltrato at pinatay — oo pinatay, ng mga taong dapat ay siyang mag-aruga, magturo at magbigay ng gabay at ins­pirasyon sa mga bagong kadete. Ngunit kabaliktaran yata ang nangyayari sa loob ng mga pader ng institusyong ito — tila nagiging lugar ito kung saan binibigyan nila ng pagkakataong ilabas ng mga kadete ang kanilang karahasan sa mga walang labang kadete. Alam naman nating lahat na mahirap maging sundalo, at nangangailangan nilang magsanay sa pakikibaka. Ngunit, kasama ba rito ang pananakit ng mga walang kamalay-malay na kabataan? Kasama ba sa pagsasanay ang sistematikong kaugaliang pananakit ng mga batang plebo na walang laban? Ganito na ba natin sinasanay ang ating mga sundalo at mga magiging pinuno ng ating bansa — na manakit nang mas bata dahil hindi ito lalaban at madali itong takutin?

Nung una, tatlo lang daw ang maaaring sampahan ng kaso ngunit sa isang bagong ulat mula sa mga pulis — kasabwat din pala ang mga ka­klase niya sa pananakit kay Dormitorio. Ganun ba ang tinatawag nating pakikipag-isa — sama-sama bang saktan ang isang kasamahan upang maipakita natin na nagkakaisa tayo bilang mga sundalo ng kinabukasan?

Marami ring nagsasabing kasama sa kultura ang hazing. Na mas magiging matatag kang sundalo kung ikaw ay dumaan sa hazing. Hindi ako sundalo, hindi ko maaring bigyan ng opinyon ang pag-iisip ng ganito ngunit mayroon lamang akong tanong — mas nagiging matatag ba ang sundalo kung natututo siya sa murang gulang na manakit ng kapwa kadete? Nagiging matatag ba ang isang sundalo kung iniisip niyang tama ang pananakit at pagpatay sa isang kadete sa ngalan ng pagkakaisa?

Sa aking munting palagay — maling-mali ang nangyari. At kahit ano pang palusot sa ngalan ng kaugalian, pagsasanay o kultura sa loob ng PMA, ay hindi maitatama ang nangyari na. Ang totoo’y, hinahayaan ninyong maging asal animal ang inyong mga kadete, binibigyan ng pagkakataong manakit sa ngalan ng pagkakaisa — hindi naman natin pwedeng sabihing ito’y ginagawa nila sa ngalan ng karangalan. Maling-mali at masama ang nangyari. Ngayon niyo ipakita ang karangalan at pagkakaisa sa oras ng paglilitis. Ngayon niyo sabihin ang inyong mga palusot sa lahat ng magulang na nawalan ng anak dahil sa kaugaliang ito. Sira ang sistema, sira na ang bahay ninyo.

Panahon na isipin natin ang isang totoo at makabuluhang pagbabago sa pamamalakad ng institusyong ito. May magsasabing hindi lamang sa PMA kundi sa ibang paaralan din may hazing — dahil ba ito’y nagaganap din sa iba, ito’y tama na? Sa suma tutal, sa huling paglilitis — walang kabutihan ang naidulot kundi ang paghubog ng mga tao, na sa murang edad pa lamang ay maituturing nang — mamamatay tao. (@YOURSERVICE / ATTY DAVID AQUINO)

Please follow and like us:
Read More

PINAPATAY ANG PAGSASAKA

yourservice

ANG ating Kongreso ay binuo sa ilalim ng a­ting saligang batas upang magsuri, pag-aralan at sumulat ng mga batas na makatutulong sa pagsulong ng ating mga adhikain sa bayan. Kabilang dito ang seguridad sa ating soberenya at kasarinlan, seguridad sa ating kaligtasan, seguridad sa kalusugan, at seguridad sa pananatili ng ating uri ng pamumuhay.

Isama na rin natin ang isa sa mga pinakaimportanteng aspeto ng pamumuhay natin bilang Pilipino — ang seguridad sa pagkain, lalong-lalo na sa pananim at suplay ng bigas. Kalakip sa aspetong ito ang pananatili ng isang resonableng pamilihan sa bigas mula sa magsasaka hanggang sa merkado.

Ngunit nakatatakot na ang mga nangyayari nga­yon sa ating mga kababayang magsasaka.

Kabi-kabila ang balitang hirap na hirap na sila dahil sa epekto ng isang batas na inilabas ng a­ting Kongreso — ito ang tinatawag nating Rice Tariffication Law — na naglalayong payagan ang pagpasok o pag-angkat ng mga murang bigas mula sa ating mga kapitbahay na bansa. Ano ang naging epekto nito? Ang naging epekto ng batas na ito ay ang pagbaha ng napakaraming bigas na inangkat mula sa ibang bansa at sa murang halaga. Natural, mas bibilhin o tatangkilikin ng mamimili ang murang bigas na ito kesa bumili ng bigas na local. Lalong-lalo na ngayon sa hirap ng buhay at sa mahinang kapangyarihan ng piso — natural lamang na mas bebenta ang mga inangkat na bigas — at mas malaking kita ito sa mga negosyanteng umangkat.

Sino ngayon ang talo? Sino ngayon ang napinsala dahil dito? Tayo ba? Hindi naman — dahil bilang mamimili, tila mas pabor sa atin na may mas mura tayong bibilhin na bigas. Ang tunay na naagrabyado rito ay ang ating mga magsasaka. Dahil sa kaganapang ito, dahil sa isang batas na naglayong ibsan ang taas ng presyo ng bigas — bumaba naman nang sobra ang presyo ng lokal na bigas para maari itong makipagkumpitensya sa inangkat na uri ng bigas. Ang resulta — lugi ang ating mga magsasaka dahil hirap nilang bawiin ang puhunan na ginamit sa pagtatanim at pag-ani ng bigas.

Ang solusyon naman ng pamahalaan — magpautang ng labinlimang libo kada magsasaka.

Sapat na ba ito? Natural hindi — lalo pa nga nitong pinahihirapan ang mga magsasaka dahil ito ay utang at hindi subsidiya. Panandaliang lunas lamang ito — para lang may ma­sabi na may ginagawa ang pamahalaan para tugunan ang problema ng mga magsasaka.

Sa aking munting palagay, hindi puhunan o kakulangan ng puhunan ang problema — kung maari lamang ay balikan ng a­ting mga mambabatas, sa tulong ng mga namumuno sa Kagawaran ng Pagsasaka ang batas na pasimuno sa kaganapang ito. Totoo siguro namaganda ang hangarin ng nagsulong ng batas na ito sa Kongreso — ngunit hindi natin pwedeng ipikit ang ating mga mata sa hirap at hinagpis na tinatamo ngayon — oo ngayon — ng ating mga kababayang magsasaka. Ang suliraning ito ay umeepekto sa isang aspetong napakalapit sa ating mga puso bilang mga Pilipino — ang industriya ng ating pagsasaka at ang kinabukasan ng pamumuhay ng ating mga magsasaka. Hahayaan na lamang ba nating mamatay ang lokal na pagsasaka at ang pagtanim at pag-ani ng lokal na bigas at umasa na lamang sa pag-angkat mula sa ibang bansa? Tuluyan na lamang ba nating papatayin at kalilimutan ang pamumuhay at industriyang agraryo at tayuan na lamang natin ang ating mga lupaing sakahan ng malls? Kayo na ang humusga. (@YOURSERVICE / ATTY. DAVID AQUINO)

Please follow and like us:
Read More

USAPING WEST PHILIPPINE SEA

yourservice

HINDI pa rin natatapos ang usapin tungkol sa West Philippine Sea (WPS) lalo na ngayong nagbigay ng babala si Senior Associate Justice Antonio Carpio na ba­lak bawiin ng bansang Tsina ang Scarborough Shoal bago ito lumagda ng Code of Conduct na iiral sa bahaging iyon. Nagbigay rin siya ng babala ukol sa plano ng ating pamahalaan na makipagsosyo sa Tsina para sa pagdiskubre at paggamit ng mga natural na yaman sa lugar na ito tulad ng gas at petrolyo. Ayon sa ating mahistrado ng Korte Sup­rema, ito’y labag sa ating Saligang Batas at tuluyan nang binabalewala ang pinaghirapan nating tagumpay laban sa Tsina noon sa harap ng International Court sa Hague.

Maugong na rin sa social media ang iba’t ibang panig tungkol dito — ‘yung iba sang-ayon na makipagsapalaran na lamang sa bansang Tsina at hayaang matamasa ang biyaya ng West Philippine Sea sa tulong nila. Madami rin ang tutol dahil ito raw ay pagsuko sa ating soberanya at pagtalikod sa mga probisyon ng ating Saligang Batas tungkol sa teritoryo at paggamit ng ating mga likas na yaman, lalo na sa mga matatagpuan sa WPS.

Kung titingnan natin ang sitwasyon ngayon — binabaha na tayo ng mga produktong gawa sa bansang Tsina, nagdaragsaan na rin ang mga manggagawang Tsino. Ngunit, madalas nating mabalitaan na binabalewala nila ang ating mga batas at nagpapalaganap din sila ng mga ilegal na negosyo tulad ng nabalitaan na­ting nahuli ng kapulisan na mga Tsinong nagpapatakbo ng tinatawag nating “online financing”.

Napapadalas na rin ang mga balitang pinapasok ang ating karagatan ng mga barko galing sa Tsina nang walang pahintulot sa ating pamahalaan. Ang malungkot dito, ang sarili pa nating pamahalaan ang humihingi ng dispensa sa mga insidenteng ito.

Kaya hindi nakagugulat na balewalain nila ang ating mga lokal na batas at bastusin ang ating mga kapulisan.

Sa aking munting palagay — hindi biro ang binitawang babala ng ating mahistrado na si Senior Associate Antonio Carpio. Ito’y dapat na­ting isaisip at bigyan ng pansin.

Hindi malayong mang­yari ang kanyang sinasabi — matatandaan na noon pang 1990s, ayaw na ng bansang Tsina na makipag-usap sa kabuuan ng ASEAN at nais lamang nila ay kausapin isa-isa ang mga bansang tumututol dito. Ito’y dahil mas malakas tayo pag sama-sama tayong makikipagnegosasyon sa Tsino kesa nga naman nag-iisa tayo.

Matagal na ring inaangkin ng Tsina ang kabuuan ng karagatang dati nating tinawag na South China Sea — di ba tinawag na ito ng mga Tsino noong nakaraang siglo na isang “China Lake”.

Ang mga babalang binitawan ng ating mahistrado ay isang paggising sa atin — na tayo’y mag-isip at makilahok sa usaping WPS upang mahikayat ang ating pamahalaan na panatilihin ang seguridad ng rehiyon at ng ating soberanya at gumawa ng mga paraang pinahihintulutan ng ating saligang batas upang ating mapakinabangan ang likas na yaman dito. (@YOURSERVICE / ATTY. DAVID AQUINO)

Please follow and like us:
Read More

SOGIE NGA BA ANG SAGOT?

yourservice

MAUGONG pa rin ang usaping SOGIE bill sa Kongreso. Ito’y dulot ng usap-usapan sa nangyari sa isang restroom ng mall kung saan nagkaroon ng kaguluhan dahil sa alitan ng isang janitress at isang transgender na hindi pinayagang guma­mit ng restroom para sa mga babae. Mula noon — bigla na nga lang natin nakita ang alkalde ng Quezon City na si Hon. Joy Belmonte na kasama sa isang usap-usapan sa harap ng media at ma­ging ang kinatawan ng Bataan sa Kongreso na si Hon. Geraldine Roman. Pagkalipas ng i­lang araw, bigla tayong nagkaron ng “gender-free” na rest­rooms sa Bulwagan ng Quezon City sa kadahilanang may ordinansa raw tayo tungkol dito na matagal nang pinagtibay ng lokal na konseho.

Ilang idlip lang — mabilis ang mga pangyayari — naging viral sa social media kung saan bumuhos ang mga opinyon at humantong pa sa Senado maging sa Malacañan. Naging palaisipan, usapin, debate at marami ang nagbigay ng kanilang opinyon at kuro-kuro sa isyu. Sa aking maliit na kaalaman sa mga nangyari, base na rin sa mga balita, ginamit ang pangyayaring ito upang isulong ang tinatawag nating SOGIE bill sa Kamara.

Dito ngayon nabuha­yang muli ang panukalang batas na tinatawag nating SOGIE bill.

Ito’y pumasa na dati sa nakaraang Kongreso ngunit hindi ito nilagdaan ng pangulo.

Kaya’t ito’y muling inihain sa Kongreso at naglalayon, kung matutuloy itong maging batas — na magbibigay raw ng karampatan at pantay na karapatan sa mga bakla, tibo, transgender at iba pa. Ito’y muntik nang naging batas sa huling pagpupulong ng Kongreso.

Ngayon, umaasa ang mga nagsusulong dito na baka panahon nang ito’y gumulong sa Kongreso at maging batas na. Ngunit marami rin sa mga kasapi ng bagong Kongreso na hindi pabor sa panukalang batas na ito. Ayon sa kanila, maraming mga dapat pang suriing panukalang probisyon. Isa na rito ang pangulo ng Senado na ayon sa kanya — maaa­ring isulong ang batas laban sa anomang uri ng diskriminasyon — hindi lamang para sa mga bakla, tibo at transgenders. Madami rin ang nagsasabi na hindi naman diskriminasyon ang isyu sa nangyari sa rest­room ng mall kundi ang paggalang sa pribadong espasyo ng mga babae sa loob ng restroom. Anoman ang tunay na nangyari noon, lutang na sa isipan ng taumbayan ang isyung ito kalakip ang pagsulong ng SOGIE bill.

Sa aking munting palagay — at tandaan, na ma­rami akong malalapit na kaibigang kasapi sa LGBTQ+, hayaan muna natin ang mga mambabatas na gawin ang kanilang trabaho ukol sa SOGIE bill — may proseso ayon sa Saligang Batas kung paano natin isusulong lahat ng mga panukalang batas. At habang sinusuri nila ang panukalang batas na ito, baka naman pwede muna nating bigyang pansin ang mga kasapi ng tinatawag nating “Persons With Disabilities” o mga PWD. Tulad ng problema sa restroom, maging bakla ka man o tibo, makahahanap ka ng paraan upang sundin mo ang tawag ng kalikasan ngunit sa mga kapatid nating mga PWD tulad ng mga pilay o mga nasa wheelchair, paano naman sila kung karamihan sa ating mga restroom ay walang gamit o espasyo para sa kanila. Sa tagal ng panahon, tinitiis nila ang kakulangan sa “access ramps” o ang hindi pag respeto sa mga ito tulad ng ilang beses natin nababalitaan sa social media na nagpaparadang mga naglalakihang sasakyang na nakaharang sa “access ramps” na ito. Kasama na rito ang kakulangan sa mga restroom ng karamihan ng mga gusali natin para sa PWDs. Huwag na sana nating hintaying may mag-eskandalong PWD upang makita na­ting tumutugon ang mga pinuno ng ating mga siyudad at mga representante sa Kongreso. May batas na ito, ang kailangan na lamang ay ipatupad ito nang buong puso — dahil sa huling pagsusuma natin — sa harap ng batas at maging sa harap ng Diyos — tayo naman ay pantay-pantay lamang. (@YOURSERVICE / ATTY. DAVID AQUINO)

Please follow and like us:
Read More

MAAARI BANG ISIPIN DIN NATIN ANG MGA PWD?

yourservice

MARAMI na ang nangyayari — marami ang humihingi ng kanilang karampatang karapatan sa ilalim ng batas. Maaalala natin na lahat tayo’y biniyayaan ng ating Saligang Batas ng mga karapatan. Karapatang mabuhay, karapatang puntahan ang anoman nilang gustong puntahan, at ang karapatang manirahan sa lugar ng kanilang kagustuhan.

Maaari lamang limitahan o alisin ang mga karapatang ito kung susundin ng estado ang due process at ang tinatawag nating pantay-pantay na pagtrato sa ilalim ng batas.

Dahil dito — at dahil sa insidente sa isang palikuran sa isang mall sa Cubao — naging pambansang palaisipan, usa­pin, debate ang isang panukalang batas — ang SOGIE bill. Maraming sumuporta, marami rin ang tumututol.

Ngunit, sa gitna ng ingay, sa gitna ng debate, at sa gitna ng away sa social media tungkol dito — maaari ba nating isipin din ang ating mga kababayang PWD? Kung iisipin, mas kinakailangan nila ang ating tulong, ang ating atensyon — at higit sa lahat, ang aruga ng ating Kongreso upang makapagpanukala ng isang batas na totoong magbibigay ng pantay na pakikitungo sa ating mga kababayang PWD.

Aminin natin, hindi natin masyadong nabigyan ng pansin ang mga karapatan ng ating mga kababayang PWD — madalas makakita tayo ng isang malaking sasakyang pumaparada o humaharang sa mga access ramps. Hindi na naawa, hindi na nahiya — at pinahihirapan pa nila ang mga naka-wheelchair o nakasaklay. Ganito na ba ang lipunan natin ngayon?

Sa aking munting pala­gay — ang pagsusuri sa SOGIE bill ay trabaho ng ating mga representante sa Kongreso — hayaan muna natin ang mga mambabatas na gawin ang kanilang trabaho ukol sa SOGIE bill — may proseso ayon sa Saligang Batas kung paano natin isusulong lahat ng mga panukalang batas. At inuulit ko —  habang sinusuri nila ang panukalang batas na ito, baka naman pwede muna natin bigyang pansin ang mga kasapi ng tinatawag nating “Persons With Disabilities” o mga PWD. Tulad ng problema sa restroom, ma­ging transgender ka man o hindi —  makahahanap ka naman ng paraan upang sundin mo ang tawag ng kalikasan ngunit sa mga kapatid nating mga PWD tulad ng mga pilay o mga nasa wheelchair, paano naman sila kung karamihan sa ating mga restroom ay walang gamit o espasyo para sa kanila. Sa tagal ng panahon, tinitiis nila ang kakulangan sa “access ramps” o ang ‘di pag respeto sa mga ito tulad ng ilang beses natin nababalitaan sa social media na nagpaparadang mga naglalakihang sasakyang nakaharang sa “access ramps na ito”.  Kasama na rito ang kakulangan sa restrooms ng karamihan ng mga gusali natin para sa PWDs.

Maari naman sigurong pag-aralan ng ating mga mambabatas ang SOGIE bill at isabay na rin ang pagsusuri ng mga paraan upang mapalaganap o mapalakas ang batas natin para sa mga PWD.

Huwag na sana nating hintaying may mag-eskandalong PWD upang makita nating tumutugon ang mga pinuno ng ating mga siyudad at mga representante sa Kongreso. May batas na ito, ang kailangan na lamang ay ipatupad ito nang buong puso — dahil sa huling pagsusuma natin — sa harap ng batas at maging sa harap ng Diyos — tayo naman ay pantay-pantay lamang. (@YOURSERVICE / ATTY. DAVID AQUINO)

Please follow and like us:
Read More

HAZING SA PMA

yourservice

NAULIT. Akala ko wala na ang hazing sa ating mga paaralan pagkatapos ng kaliwa’t kanang pagkamatay ng mga initiates. Mas nakagugulat ang pagkamatay ng isang plebe sa loob ng premyadong institusyon ng ating militar — ang Philippine Military Academy. Unang lumabas sa balita — tila isang simpleng kasong medikal lamang.

Ngunit pagkatapos ng pagsusuri ng kapulisan sa pagkamatay, ito pala’y sanhi ng hazing dulot ng tinatawag nating “blunt force trauma” na likha ng pagpapahirap sa kanya ng kanyang mga kapwa kadete sa loob ng PMA.

Dinala raw siya, ayon sa ulat na aking nabasa, sa PMA Hospital ngunit pinabalik din ng mga doktor doon dahil iba ang kanilang resulta ng pagsusuri. Di kalaunan ay nagsuka na ang biktima at natagpuan na lamang patay sa kanyang higaan.

Hindi ko alam kung ako’y malulungkot, matatakot, maiinis, magagalit o mabubuwisit sa pangyayaring ito. Akala ko naman ay wala nang hazing sa PMA o kung meron man ito’y resonable o inalis na ang pagpaparusa sa katawan ng plebe. Mali pala ako. At sa rea­lisasyong ito — mayroon pa rin kayang hazing sa ating mga paaralan — pribado man o pambubliko? Hindi na ba talaga natin ito mabibigyan ng solusyon at maghihintay na lamang tayo ng susunod na biktima?

Sigurado ako na magiging laman na naman ng mga pahayagan ang insidenteng ito — sa te­lebisyon, sa mga panayam sa ating mga opisyal ng PMA at siguro magi­ging laman ito ng imbestigasyon sa Kongreso. Hanggang ito’y malimutan muli at mapalitan ng ibang insidente na bibihag ng atensyon ng publikong Pilipino.

Sapat na ba ang ating batas tungkol sa hazing? Bakit tila hindi natatakot ang mga gumagawa pa nito? Saan nagkulang ang ating batas laban sa ha­zing? Nagkulang nga ba?

O ang dapat nating tignan ay ang mga nagpapatupad ng mga probisyong ito sa loob ng kani-kanilang paaralan? Mga tanong. Kay daming tanong. Habang naghihintay tayo ng sagot, unti-unting nadaragdagan ang mga biktima ng hazing.

Sa aking munting palagay, normal lang ang mga ganitong kaugalian at gawain sa loob ng isang institusyong militar — ngunit meron itong hangganan. Hindi maa­ring gawing palusot ang aktibidad na hazing upang walang awang parusahan ng pisikal ang isang plebe. Walang karapatan ang sinoman na manakit. Tila nawala na sa ating mga kabataan ang tunay na hangarin ng hazing noon — ang pagpapatibay ng kalooban, at katatagan ng karakter ng isang tao — upang maging tapat at karapat-dapat maging bahagi ng isang grupo. Hindi pananakit ang susi ng pagtanggap sa grupo, kundi kung papaano mo maipakikita ang iyong tibay ng damdamin, tapat na saloobin at ang uri ng iyong pagkatao sa harap ng krisis o suliranin.

Siguro naman may ibang paraan upang malaman natin kung karapat-dapat maging kaanib o miyembro ang isang neophyte o plebe sa isang orga­nisasyon, kapulungan o fraternity. Naniniwala ako na maaring humanap ng mga makabagong paraan — mga intelehenteng paraan — upang makapagpasya ang iba’t ibang organisasyon, fraternity, sorority, o kapulungan imbes na gumamit pa ng isang makalumang kagawian tulad ng hazing. (@YOURSERVICE / ATTY. DAVID AQUINO)

Please follow and like us:
Read More