ASTIG DAW

yourservice

MARAMING nag-aasal astig ngayon. Sa kalye, sa lugar ng trabaho, sa paaralan at maging sa sariling tahanan. Hindi ko rin maintindihan kung bakit lalong yumayabang na ang mga tao. Ang masakit — kung sino pa ang wala sa lugar, siya pa ang may ganang magalit, kung sino ang mali — siya pa ang nagmamarunong, at kung sino pa ang walang magandang magawa — siya pa itong ubod nang yabang.

Marami tayong mga kasama sa trabaho na ganyan. Mayayabang, sila lagi ang tama at masahol pa — gusto nila sila lagi ang bida. Kaya kalaunan, nagiging magaspang ang kanilang pag-uugali at pakikitungo sa kanilang mga kasamahan sa trabaho. Sa tagal ng kanilang pananatili sa trabaho — naging notorious na sila sa mga kasamahan nila dahil sa kanilang kayabangan, kagaspangan ng pag-uugali at bastos na pakikitungo.

Isang ehemplo na lamang ang nangyari sa isang kaibigan ko. Tahimik at marunong makisama, ngunit, sa kasamaang palad, naging biktima siya ng pangit, magaspang at bastos na pag-uugali ng isa sa mga tao ng opisinang kanyang pinapasukan. Dahil may alitan na namamagitan sa kaibigan ko at sa amo ng mga taong ito — iba ang pakikitungo nila rito. Akala mo mga may-ari ng opisina kung umasta at kung tumingin akala mo’y palalayasin ang kaibigan ko sa lugar. Kung dalawa sila — magtatawanan at magtitinginan na tila inaasar o kinukutya ang aking kaibigan. Dahil walang panahon o ayaw mag-aksaya ng panahon ang aking kaibigan, hinahayaan na lamang niya ito.

Kaya’t lumipas din ang panahon na tiniis niya ang mga masamang pagsulyap, pang-aasar, mga pasaring, mga parinig, mga pagyayabang, maging mga bastos na pagsagot sa kanya kapag kausap niya ang mga ito.

Ngunit dumating ang araw na napuno na rin siya at pumalag — lumaban at nagsalita.

Unang-una, hindi naman siya tao ng mga ito — sa totoo, mas mataas pa ang kanyang kinalalagyan sa hanay ng opisina.

Maaari bang paalisin sa trabaho ang mga ito?

Sa aking munting palagay, maari naman — ito ay sa kadahilanang mali ang kanilang pakikitungo sa tao. Pangalawa, hindi naaayon sa company rules ang kanilang inaasal.

Dagdag pa rito, kasasabi lamang ng Kataas-taasana Hukuman sa isang kaso na maaring alisin sa trabaho ang mga empleyadong may “attitude problem” o feeling astig.

Walang lugar sa opisina o trabaho ang pagiging astig at mayabang. Hindi ka naman binibigyan ng sweldo ng may-ari ng opisinang iyong pinapasukan upang magyabang — lalong-lalo na kung wala ka naman ipagyayabang.

Ngunit, dapat din nating tandaan na bago alisin ang empleyado — dapat natin sundin ang mga alituntunin ng Labor Code at mga kaalyadong batas sa pagbibigay ng due process — sa taong nais alisin sa trabaho. Kahit inis na inis na tayo sa mga kasamahan natin sa trabaho na mayayabang, mga astig at mga bastos — mayroon pa rin silang karapatan sa ilalim ng batas na mabigyan sila ng pagkakataong harapin ang  mga paratang at reklamo laban sa kanila. Mas malaki ang magiging problema kung hindi natin sila bibigyan ng pagkakataong ito. Ang aral na makukuha natin sa ngayon ay trabaho lang — walang personalan. (@YOURSERVICE / ATTY. DAVID AQUINO)

Please follow and like us:
Read More

PWD AT PHILHEALTH

yourservice

PINIRMAHAN kamakailan ng ating Pangulong Rodrigo Duterte ang Republic Act No. 11228. Ang batas na ito’y inam­yendahan ang Republic Act No. 7277 — o ang “Magna Carta for Persons with Disability”.

Ayon sa bagong batas na ito — lahat ng PWDs ay sakop na ng PhilHealth at maari nang makinabang sa mga benepisyong bini­bigay nito. Sinasabi ng batas na ang mga PWD ay magkakaroon ng eks­klusibong benepisyo na tutugon sa kanilang pangangailangan. Wala ring problema sa pagbayad ng tinatawag na­ting “premium” dahil ito’y bayad na ng ating pamahalaan. Sa mga PWD naman na kasalukuyang nagtatrabaho sa pormal na ekonomiya, ang pagbayad ng “premium” ay paghahatian ng pamahalaan at ng kani-kanilang amo. Sa ibang salita — libre ang “premium” para sa ating mga kababayang PWD.

Matatandaan na ang mga tinatawag nating “disabled persons” ay tumutukoy sa mga kababa­yan nating may kapansanan o kakaibang abilidad o limitasyon — sa pandama, mental o pisikal — kung saan nagiging limitado ang kanilang paggalaw sa mga normal na aktibidad.

Noong ipinasa ang unang batas o ang “Magna Carta” para sa mga PWD — nagbigay lamang ito ng diskwento sa mga pangunahing bilihin tulad ng bigas, gatas at gamot. Kalakip na rito ang pagtatalaga ng mga istrakturang tutulong sa mga may pisikal na kapansanan o limitasyon sa paggalaw.

Ngunit ngayon, sa pagpirma ng pangulo ng Republic Act No. 11228, nilalayon na maisama sa sakop ng PhilHealth ang lahat ng PWD — nagtatrabaho man sila o hindi.

Ibig sabihin, mababawasan ang bayarin ng isang PWD sa mga gastusing medikal sa ospital sa tulong ng PhilHealth.

Sa aking munting palagay — ito’y isang magandang hakbang ng ating pamahalaan para sa ating mga kababayang PWD sapagkat sila’y ba­hagi ng ating pamayanan — kaya’t nararapat lamang na ibigay sa kanila ang karampatang benepisyo na binibigay sa iba tulad ng pagsama o pagsakop sa benepisyo ng PhilHealth. Isa itong konkretong hakbang upang masiguro natin na matutugunan ang mga pangangailangang medikal ng mga kapatid nating may mga kapansanan — mental man, pandama o sa pisikal.

Makikita rin sa batas na ang pagbayad ng tinatawag nating “premium” sa PhilHealth ay sasaluhin ng ating pamahalaan sa mga PWD na walang trabaho, at paghahatian naman ng pamahalaan at ng pribadong pinapasukan para sa PWDs na namamasukan.

Ngunit mawawalang saysay ang hakbanging ito ng ating pamahalaan kung hindi ito gagamitin ng ating mga kababayang PWD. Dapat nating sabihan ang ating mga kaibigan, kamag-anak o kakilala tungkol sa bagong benepisyo na inihahandog ng pamahalaan upang mapakinabangan naman nila ito. Huwag sanang balewalain ng ating mga kababayan ang mga ganitong hakbangin at dapat nila itong gamitin.

Mahirap na ang buhay ngayon, mas lalong mahirap para sa mga taong may limitasyon sa pandama o sa pisikal na paggalaw. Sa paglaganap ng mga problema sa ating lipunan — sa seguridad, sa kalusugan, sa politika, sa ekonomiya — ang batas na ito’y isang maliit ngunit mahalagang hakbang na tutulong sa mga PWD. Kahit papaano, mabibigyan ng batas ng kaunting gaan ang kanilang pamumuhay dulot ng mga benepisyong ito. (@YOURSERVICE / ATTY. DAVID AQUINO)

Please follow and like us:
Read More

BIGAS

yourservice

ANG ating Kongreso ay binuo sa ilalim ng a­ting saligang batas upang magsuri, pag-aralan at sumulat ng mga batas na makatutulong sa pagsulong ng ating mga adhikain sa bayan. Kabilang dito ang seguridad sa ating soberenya at kasarinlan, seguridad sa ating kaligtasan, seguridad sa kalusugan, at seguridad sa pananatili ng ating uri ng pamumuhay.

Isama na rin natin ang isa sa mga pinakaimportanteng aspeto ng pamumuhay natin bilang Pilipino — ang seguridad sa pagkain, lalong-lalo na sa pananim at suplay ng bigas. Kalakip sa aspetong ito ang pananatili ng isang resonableng pamilihan sa bigas mula sa magsasaka hanggang sa merkado.

Ngunit nakatatakot na ang mga nangyayari nga­yon sa ating mga kababayang magsasaka.

Kabi-kabila ang balitang hirap na hirap na sila dahil sa epekto ng isang batas na inilabas ng a­ting Kongreso — eto ang tinatawag nating Rice Tariffication Law — na naglalayong payagan ang pagpasok o pag-angkat ng mga murang bigas mula sa ating mga kapitbahay na bansa. Ano ang naging epekto nito? Ang naging epekto ng batas na ito ay ang pagbaha ng napakaraming bigas na inangkat mula sa ibang bansa at sa murang halaga. Natural, mas bibilhin o tatangkilikin ng mamimili ang murang bigas na ito kesa bumili ng bigas na local. Lalong-lalo na ngayon sa hirap ng buhay at sa mahinang kapangyarihan ng piso — natural lamang na mas bebenta ang mga i­nangkat na bigas — at mas malaking kita ito sa mga negosyanteng umangkat.

Sino ngayon ang talo? Sino ngayon ang napinsala dahil dito? Tayo ba? Hindi naman — dahil bilang mamimili, tila mas pabor sa atin na may mas mura tayong bibilhin na bigas. Ang tunay na naagrabyado rito ay ang ating mga magsasaka. Dahil sa kaganapang ito, dahil sa isang batas na naglayong ibsan ang taas ng presyo ng bigas — bumaba naman nang sobra ang presyo ng lokal na bigas para maari itong makipagkumpitensya sa inangkat na uri ng bigas. Ang resulta — lugi ang ating mga magsasaka dahil hirap nilang bawiin ang puhunan na ginamit sa pagtatanim at pag-ani ng bigas.

Ang solusyon naman ng pamahalaan — magpautang ng labinlimang libo kada magsasaka.

Sapat na ba ito? Natural hindi — lalo pa nga nitong pinahihirapan ang mga magsasaka dahil ito ay utang at hindi subsidiya. Panandaliang lunas lamang ito — para lang may masa­bi na may ginagawa ang pamahalaan para tugunan ang problema ng mga magsasaka.

Sa aking munting palagay, hindi puhunan o kakulangan ng puhunan ang problema — kung maari lamang ay balikan ng a­ting mga mambabatas, sa tulong ng mga numumuno sa Kagawaran ng Pagsasaka ang batas na pasimuno sa kaganapang ito. Totoo siguro namaganda ang hangarin ng nagsulong ng batas na ito sa Kongreso — ngunit hindi natin pwedeng ipikit ang ating mga mata sa hirap at hinagpis na tinatamo ngayon — oo ngayon — ng ating mga kababayang magsasaka. Ang suliraning ito ay umeepekto sa isang aspetong napakalapit sa ating mga puso bilang mga Pilipino — ang industriya ng ating pagsasaka at ang kinabukasan ng pamumuhay ng ating mga magsasaka. Hahayaan na lamang ba nating mamatay ang lokal na pagsasaka at ang pagtanim at pag-ani ng lokal na bigas at umasa na lamang sa pag-angkat mula sa ibang bansa? Tuluyan na lamang ba nating papatayin at kalilimutan ang pamumuhay at industriyang agraryo at tayuan na lamang natin ang ating mga lupaing sakahan ng malls? Kayo na ang humusga. (@YOURSERVICE / ATTY. DAVID AQUINO)

Please follow and like us:
Read More

TAKDANG ARALIN

yourservice

TAMA ba itong nabalitaan ko? Na may mga miyembro ng mababang kapulungan ng Kongreso na naglalayong ipagbawal ang pagbibigay ng takdang aralin sa ating mga mag-aaral sa elementarya? Nabalitaan ko rin na ang layunin ng panukalang batas na ito ay mabigyan ng sapat na panahon ang mga batang mag-aaral na makasama ang kanilang mga magulang lalong-lalo na sa mga araw na walang pasok tulad ng Sabado at Linggo. Eto pa — sang-ayon daw ang Kalikim ng Kagawaran ng Edukasyon sa panukalang batas na ito — na dapat daw ang pagtuturo at pag-aaral ay sa loob lamang ng silid- aralan. Ayon din sa aking nabalitaan, pag ang panukalang ito’y naging batas na — maari nang iwan ng mga mag-aaral sa paaralan ang kanilang mga aklat at iba pang gamit pang-paaralan.

Sa akin lamang — parang mali — tila pinoposasan natin ang kamay ng ating mga guro sa kanilang pagtuturo. Tila nili­limitahan natin amg mga paraan upang magturo ang ating mga guro at matuto ng mga aralin ang ating mga mag-aaral. Tandaan natin, hindi lamang sa loob ng paaralan tayo may natututunan — kung ito’y hindi totoo — bakit pa tayo nagkakaroon ng field trips sa mga museo — tulad sa Pambansang Museo ng Pilipinas na malapit sa Bulwagan ng Siyudad ng Maynila; sa mga pabrika na representante ng ating industriya tulad ng mga pagawaan ng pagkain, sasakyan, electronics; sa mga makasaysayang lugar tulad ng bahay ni Gat. Jose Rizal, sa Intramuros at sa Nayong Pilipino.

Hindi lahat natututunan sa loob ng mga libro — kinakailangan din na­ting buksan ang mga mata ng ating mga batang mag-aaral sa realidad na bumabalot sa kanilang pang -araw-araw na buhay.

At hindi ako sang-ayon na nawawala ang tinatawag nating “bon­ding” ng bata sa kanyang mga magulang kung sila’y bibigyan ng takdang aralin lalo na pagdating ng Sabado — naalala nyo pa ba ang larawan ng isang ina na tinuturuan and kanyang anak na naging ilustrasyon ng kanilang ugnayan dulot sa pag-aaral sa loob ng tahanan.

Siguro nakalimutan na ito ng karamihan. Sayang naman.

Siguro naman, alam ng ating mga guro kung paano magbigay ng tama at resonableng takdang aralin sa ating mga batang mag-aaral. Sa aking mun­ting palagay, importante ring masanay at matuto ang mga mag-aaral na magsumikap mag-aral ng mga takdang aralin sa tahanan dahil nabubuo ang mga kakayahang magagamit nila pag sila’y nagtatrabaho na. Kailan pa ba natin sila tuturuan? Pag nasa kolehiyo na? Kung saan hindi na sila sanay gumawa ng takdang aralin sa tahanan dahil buong buhay nila sa elementarya ay hindi sila binigyan ng pagkakataong gawin ito?

Tama at marangal ang hangarin ng panukalang batas — ngunit maaari siguro nating gawin ito na hindi isinasakri­pisyo ang pagbibigay ng takdang aralin. Tandaan, ang paggawa ng takdang aralin ay kalakip ng pagkalahatang programa ng pagtuturo at pag-aaral. Dahil sa pagbibigay ng takdang aralin, napapalayog natin ang mga bagay- bagay na dapat aralin na wala ng panahon gawin sa loob ng ilang oras sa paaralan.

Bigyan natin ng tiwala at unawa ang ating mga guro sa usaping pagbibigay ng takdang aralin — dahil nasa kanilang mga kamay ang kinabukasan ng ating kabataan. (@YOURSERVICE / ATTY. DAVID AQUINO)

Please follow and like us:
Read More

ANG SALIGANG BATAS

yourservice

PABALIK-BALIK ang mga argumento mula sa iba’t ibang grupo at personalidad tungkol sa kahalagahan ng tinatawag nating Saligang Batas. Ano nga ba ito? Mahalaga ba ito sa ating buhay ngayon o maari na ba nating isantabi sa kadahilanang hindi na ito angkop sa makabagong pananaw ng iba nating kapwa Pilipino? Tama ba ang sinasabi ng iba na ito’y basura na lamang, o di kaya’y isang “toilet paper” na hindi na sumasalamin sa tunay na adhikain at pangarap ng sambayang Pilipino ngayon? Kung titingnan natin ang a­ting kasaysayan — ang 1987 Philippine Constitution ay ikatlo ng saligang batas ng ating bayan mula nang tayo’y nagkaroon ng kasarinlan mula sa mga Amerikano. Maliban sa tatlo – ang 1935, ang 1973 at ang kasalukuyang 1987 Philippine Constitution — maaari nating isama ang panandaliang saligang batas na tinatawag ngayon ng kasaysayan na Malolos Constitution.

Malalaman din natin mula sa ating sariling kasaysayan na ang 1935 Constitution ay hango mula sa saligang batas ng mga Amerikano, maging ang istraktura ng ating pamahalaan. Ang 1973 Constitution naman ay nahirang noong panahon ni dating pangulong Ferdinand Marcos at nagbigay bunga sa tinatawag nating Batasang Pambansa. Ang kaibahan ng 1973 Constitution ay nagkaroon tayo, bagamat sa sandaling panahon, ng isang “unicameral legislature” di tulad ng kamara sa ilalim ng 1935 at 1987 Constitution kung saan binubuo ito ng dalawang hanay — mga senador at mga kongresista. Sa ilalim din ng 1973 Constitution, nagkaroon tayo ng Pangulo at Prime Minister.

Nung nag-People Power ang bayan, pinalitan natin ang 1973 Constitution ng kasalukuyang 1987 Constitution. Sa ilalim ng saligang batas na ito, ibinalik ang Presidential system at ang tinatawag na Bicameral Congress — binubuo ng mga halal na senador at mga representante kada distrito sa bansa. Pinalitan din sa ilalim ng Saligang Batas na ito ang sectoral representatives ng tinatawag natin ngayong party-list representatives.

Balik tayo sa una kong tanong — makabuluhan pa ba ang ating Saligang Batas sa takbo ng ating bansa? O tama bang ituring na lamang natin itong isang “toilet paper” at isantabi na lamang?

Sa aking munting palagay — ang Saligang Batas natin, o maging Saligang Batas ng anomang bansa — ay siyang tumatayong balangkas ng uri ng ating pamahalaan. Nakapaloob sa Saligang batas natin ang mga karapatang pantao na siyang nag-iisang depensa ng isang mamamayan laban sa pang-aabuso ng pamahalaan at ng mga ahensya nito. Dito rin nakasaad ang mga kwalipikas­yon ng sinomang nais maging pangulo, pangalawang pangulo, senador, representante, mahistrado — mga kwalipikasyong ipinun­dar ng taumbayan nung kanilang pinagtibay ang saligang batas. Hindi ordinaryong papel o dokumento ang Saligang Batas, sapagkat ito ang pisikal na anyo ng soberanya na nagmumula sa bawat Pilipino. Ito ang tinatawag nating kontrata sa bawat isa, kontrata sa pagitan ng mamamayan at pamahalaan, kontrata sa pagitan nating lahat at sa Diyos sa itaas. Sa isang salita, ito ang pisikal na pamantayan na binigay natin bilang mamamayan kung saan nanggagaling ang ating sobe­renya bilang isang bansa, bilang isang mamamayan, bilang isang Pilipino. Hindi ito dapat isinasantabi, kundi ito ay dapat nasa gitna ng lahat ng pamamalakad ng pamahalaan at ng buong sambayanang Pilipino.  (@YOURSERVICE / ATTY. DAVID AQUINO)

Please follow and like us:
Read More

KAMBAL NA SAMPAL

yourservice

MAUGONG pa rin ang balita lalo na sa social media ang hinggil sa girian ng dating National Youth Commission Chair at nominee ng Duterte Youth Party-list na si Ronald Cardema at ni Comelec Commissioner Rowena Guanzon.

Nag-umpisa ang kanilang away nang hindi aprubahan ng Comelec ang nominasyon ni Car¬dema bilang represen¬tante ng Duterte Youth Party-list dahil ito’y lampas na sa itinakdang gulang o edad at hindi na kwalipikado. Matatandaan na habang ang isyu na ito’y nililitis sa Comelec, sumasama na si Cardema sa mga pulong ng mga nahalal na kinatawan sa Kamara. Itinalaga pa nga niya ang sarili bilang isang kongresista sa kanilang social media account. Ngunit, lumabas nga ang desisyon ng Comelec at sinabing hindi siya kwalipikadong umupo bilang represen¬tante sa Kamara. Dito na nag-umpisa ang away at lumaban si Cardema, sinasabi niya — ayon sa mga balita — na magsasampa siya ng kasong impeachment laban kay Commissioner Guanzon at may dinagdag pa siyang mga pangyayaring gagawin daw niyang basehan sa kanyang ihahaing impeachment complaint. Kalakip dito — humingi siya ng tulong sa Malacañang at  nagsumbong din sa isang pagpupulong ng mga mamamahayag na naapektuhan na ang kanyang pamilya.

Ngunit magiging pa¬laisipan para sa ating lahat ang mga sumunod na pangyayari. Unang-una, sinabi ng Malacañang na hindi sila makikialam sa laban niya kay Commissioner Guanzon. Pangalawa, pinabulaanan lahat ng kanyang bintang laban kay Commissioner Guanzon at sinabi pang paano mangyayari ang mga binintang niya e hindi pa pinagbigyan ng Comelec ang kanyang nominasyon. Sa ngayon, sumagot din si Commissioner Guanzon na sasampahan niya ng maraming kaso si Car¬dema sa mga pinaggagawa at pinagsasabi nito.

Sa aking munting palagay, tama naman ang sinabi ng Malacañan — ang mga batas natin tungkol sa halalan ay teritoryo ng Comelec — isang komisyon na tinatawag nating independent ayon sa ating saligang batas. Pangalawa, sa aking munting kaalaman — tama naman ang sinabi ni Commissioner Guanzon na maari niyang sampahan ng mga kaso si Ronald Cardema batay na rin sa mga pinaggagawa niya — tulad ng unjust vexation at sa mga pinagsasabi niya sa media gaya ng pagtatangka umanong suhulan ang isang commissioner ng Comelec.

Tila naging kambal na sampal ang tinamo ni Cardema sa mga pangyayaring ito — una, nawala ang kanyang nominasyon dahil lampas na siya sa tamang edad na itinatalaga ng batas upang maging representante ng isang youth party-list. Ang nakapanghihinayang dito — kwalipikado sana ang orihinal na nominee — ang kanyang asawa ngunit pinalitan niya ito bago mag-umpisa ang mismong halalan.  Pangalawa — dahil sa mga paratang na ginawa niya — sa harap pa ng media at sa publiko, binigyan niya ng pagkakataon na buksan ang sarili niya sa demanda — tulad ng sinabi ni Commissioner Guanzon.

Sana maging palaisipan sa ating lahat ang pangyayaring ito – ang sistemang party-list ay ginawa upang bigyang boses at representasyon sa Kamara ang mga sektor na napababayaan o hindi masyadong napapansin tulad ng mga PWD, matatanda, kababaihan, mga kabataan, OFWs — at hindi kailanman ito ginawa upang maging daan para mailuklok sa kapangyarihan ang mga taong sariling interes lang ang iniisip, kaya’t mayroon tayong mga alituntunin para sa pag-apruba at sa mga kwalipikasyon ng mga ito.  (@YOURSERVICE / ATTY. DAVID AQUINO)

Please follow and like us:
Read More

THE ROAD TO HELL IS PAVED WITH GOOD INTENTIONS

yourservice

NABULABOG na naman ang buong sambayanan nang mabalitaan natin na sa kadahilanan ng isang batas — ang Republic Act No. 10592 — ang batas na nagbibigay ng karagdagang araw na maisasama sa tagal ng pagkapiit upang mas mapabilis ang paglaya ng isang nahatulang mabilanggo. Dahil dito ay maari raw palayain si dating Mayor Antonio Sanchez.

Ang Republic Act No. 10592 ay inamyendahan ang ilang bahagi ng ating Revised Penal Code lalong-lalo na sa haba ng pagkapiit bilang sentensya sa mga krimeng ginawa ng nahatulan. Ito’y nasang-ayunan naman ng Korte Suprema at ang resulta — tinatayang marami-rami ang maaring bigyan uli ng kalayaan dahil sa pagiksi ng kanilang sentensya. Ang maganda raw na epekto nito ay ang pagbawas ng mga nakapiit sa lahat ng ating mga ­kulungan upang lumuwag.

Matatandaan na si dating Calauan Mayor Antonio Sanchez ay nahatulang makulong ng katumbas ng pitong sentensyang panghabambuhay dahil sa paggahasa at pagpatay kay Eileen Sarmenta at pagpatay rin kay Allan Gomez.

Matatandaan din na naging isang palaisipan sa ating mga kababayan noong nililitis ang kaso ni dating Mayor Sanchez.  Matatawag din natin na nung matapos ang paglilitis at napatawan ng pitong panghabambuhay na pagkapiit si Antonio Sanchez, tinaguriang isang karumal-dumal na krimen ang nangyari at nagpasalamat din ang mga pamilya ng mga biktima na kahit papaano, natamo nila ang hustisya.

Matapos ang pag-lilitis — natulog na ang isyung ito — kasabay sa pagkakulong ni Antonio Sanchez at tila ipinagdasal na lamang ng lahat na mabaon na ito sa limot — sa likod ng rehas na kanyang piitan.

Ngunit tila’y pinalitan ang ating mahimbing na pagtulog ng isang ba-ngungot — at binulabog ang ating kapayapaan sa isang rebelasyon — na may posibilidad na lumaya na ang dating alkalde ng Calauan.  Ngayon, binabaha ang social media ng iba’t ibang opinyon at sentimyento tungkol sa posibleng paglaya ng dating alkalde. Kumakalat na rin sa social media ang mga lumang balita at maging rekord ng paglilitis ng kaso noon.

Sa aking munting palagay — maganda naman ang hangarin ng batas — ang Republic Act No. 10592 ay naglalayong paiksiin ang pagkapiit ng mga nahatulan sa pamamagitan ng pagbibigay ng karagdagang araw na naiambag sa kanilang bilang ng pagkapiit batay sa tinatawag nating good conduct or behavior, mentorship, education at iba pang batayan. Ngunit, kung ako’y hindi nagkakamali, nakasaad din sa batas na ito na hindi ito angkop sa mga taong nahatulan dahil sa mga tinatawag nating “heinous crimes” — tulad ng krimen na ginawa ng dating alkalde. Kung ating babasahin o bibisitahin muli ang mga pahina ng desisyon ng Korte Suprema tungkol sa kaso ay manlulumo ka sa mga ginawa ni dating Mayor Sanchez at ng kanyang mga tauhan kina Eileen Sarmenta at Allan Gomez. Hindi lamang siguro panlulumo kundi pagkapoot, galit at isang matinding emosyon na nais tutulan — kung totoo man — ang balitang maaring lumaya ang dating alkalde. Tandaan natin — sa pagkabuo ng anomang batas — nag-uumpisa tayo sa maganda at malinis na hangarin — ngunit matagal nang sinasabi ng ating mga nakatatanda na ang daan patungong impiyerno ay napahiran ng magagandang hangarin.  (@YOURSERVICE / ATTY. DAVID AQUINO)

Please follow and like us:
Read More

TULOY ANG LABAN

yourservice

NALUNGKOT ang karamihan nang mabalitaan nating pumanaw na ang dating kalihim ng Department of Environment and Natural Resources na si Ms. Gina Lopez. Marami ang nanghinayang, maraming nalungkot. Nawalan tayo ng isang magiting na tao na tunay na lumalaban upang protektahan ang ating kalikasan. Matatandaan na si Bb. Lopez ay nahirang ng ating Pangulong Duterte upang pamunuan ang Department of Environment and Natural Resources. Atin ding matatandaan na sa unang mga araw pa lamang niya bilang kalihim ng DENR ay pansamantala niyang ipinasara ang mga minahan at naging mahigpit sa pagbibigay ng lisensya sa mga ne­gosyong nakikinabang sa ating likas-yaman. Ngunit, sa kasamaang palad, hindi naaprubahan ng Commission on Appoint­ments ang kanyang pagkatalaga bilang kalihim ng DENR at siya’y pinalitan ni Kalihim Roy Cimatu.

Ngunit alam nating hindi nagtapos doon ang kanyang pakikibaka para sa ating likas yaman — tinuloy niya ang kanyang adhikain sa iba’t ibang paraan tulad ng kanyang dati nang ginagawa noong bago pa siya pumasok sa serbisyo publiko sa pamahalaan.

Sana maging palatandaan at aral sa ating lahat ang adhikain at ang buhay ni Bb.Lopez — na dapat nating pangalagaan ang ating likas-yaman — dahil dito nakasasalay ang ating kinabukasan — sa larangan ng ekonomiya, politika at maging ang kasiguraduhan ng ating pamayanan. Ngunit sa kasalukuyan, nakalulungkot isipin na mas inuuna pa ng iba nating mga kababayan ang kikitain sa pag-ubos nito — sa pangangahoy, pagmimina at maging sa pangingisda — mga gawaing inaabuso na ang ating kalikasan tungo sa pagkaubos nito. Hindi masamang magnegosyo ngunit dapat mahanap din natin ang balanse sa pagkita ng salapi at sa pangangalaga ng kalikasang ating ginagawang kabuhayan.

Sa aking mun­ting palagay, panahon na upang tayo’y magising sa ating pagwawalang bahala sa ating kalikasan, sa ating karagatan, sa ating kagubatan. Panahon na upang isama natin sa ating pambansang plano ang pangangalaga sa mga ito at ang pagpapanatili at pagpapalago ng ating kalikasan. Kinakailangang maging alisto tayo at magkaroon ng disiplina. Isang ehemplo na lamang ay ang paggamit ng tinatawag na­ting plastic — plastic na baso, plastic na straw, plastic na bag, plastic na pambalot — plastic na tinatapon natin pagkatapos gamitin sa karagatan. Ang resulta — napipinsala ang mga hayop na pangdagat tulad ng mga isda, dolphin, balyena at iba pa. Nakaaalarma na ang ating mga nababalitaang insidente ng pagkamatay ng mga hayop na ito dahil lamang sa plastic — at sa huling pagsusuma — sa kapabayaan natin.

Hindi dapat matapos ang pakikibaka ni Bb. Lopez sa kanyang pagpanaw — mas nararapat na maging ehemplo para sa ating lahat ang kanyang buhay at kanyang adhikain at maging inspirasyon para sa ating lahat upang ipagpatuloy ang kanyang sinimulan.

Sama-sama sana tayong ipagpatuloy ang pakikipaglaban upang magkaroon tayo ng isang pamayanang marunong magpahalaga sa ating kalikasan at sa mga hayop na nakatira dito. Bilang tao, nasa atin ang talino upang baguhin ang mga maling kinagisnang kaugalian at pamumuhay at palitan ito ng isang uri ng pamumuhay na makakalikasan — sabi nga nila, bilang tao, sa atin ipinagkatiwala ng Panginoon ang pangangalaga ng mundong Kanyang inihandog para sa atin.  (@YOURSERVICE / ATTY. DAVID AQUINO)

Please follow and like us:
Read More

BATTERED WOMAN LEAVE

yourservice

KARAMIHAN sa kababaihan sa panahon ngayon ay may mga sariling trabaho. Ang modernong pamilyang Pilipino nga­yon ay kadalasang binubuo ng mga magulang na parehong pumapasok sa trabaho.

Alam nating lahat ang maternity leave, paternity leave, sick leave, at vacation leave. Ngunit narinig nyo na ba ang tinatawag ngayon na “battered woman leave”? Ano ito? Sino ang maaaring ma­kinabang dito? At paano makukuha ito?

Dati, napag-usapan natin ang VAWC. Ito ang Republic Act No. 9262 na nag-iingat at nagbibigay ng proteksyon sa kababaihan at mga bata. Ayon sa batas na ito, binibigyan ang kababaihan na biktima ng pang-aabuso ng sampung araw na bayad na pahinga mula sa trabaho. Kaakibat sa batas na ito ang terminong — “battered woman syndrome”. Ang tinatawag na “battered woman syndrome” ay isang sitwasyon ng pang-aabuso sa babae, isang sikolohikal na kondisyon na maaa­ring magresulta kapag ang isang tao ay nakararanas ng pang-aabuso, kadalasan sa kamay ng isang asawa, partner, dating asawa o dating kasintahan. Kadalasan, ang mga biktima ng ganitong sitwasyon ay laging nangangamba sa kanilang kaligtasan at sa kaligtasan ng kanilang anak. Kabilang dito ang takot at paniniwala na sila ang sanhi ng pang-aabuso. Sa isang kaso noong 1998, binanggit ng Korte Suprema na maaaring ma­ging isang bangungot ang relasyon kung ang asawa ay lagi na lang sinusuntok, binubugbog, inaabuso, at pinapahiya, sa loob ng kanilang tahanan o kahit may ibang taong nakakakita kung sila’y nasa labas. Dinagdag pa ng Mataas na Hukuman na ang kanilang pagsasama sa ilalim ng basbas ng kasal, sa loob ng 38 na taon, ay naging tila impiyerno sa babae, ngunit tinanggap at tiniis niya lahat ng pang-aabuso nang tikom ang bibig. Kaya naisip ng mga lumikha ng batas sa VAWC na dapat bigyan ng kaukulang panahon upang mabawi ng mga biktima ng “battered woman syndrome” ang kanilang lakas, magkaroon ng panahon upang makapag-isip sa susunod nilang gagawin, at ang pinakamahalaga — magkaroon ng lugar at panahon upang gumaling — mula sa mga sugat na pisikal at sikolohikal.  Dahil dito, marapat na magbigay ng isang uri ng bakasyon o pahinga mula sa trabaho ang batas na ito — ang battered woman leave.

Importanteng isipin na ang battered woman leave ay hindi dapat itu­ring na vacation leave o sick leave, dahil ang pagbibigay ng vacation at sick leave ay hango mula sa Labor Code. Ang battered woman leave ay nagmumula sa batas ng VAWC at nagbibigay ng mga alituntunin na dapat sundin upang mapakinabangan ang leave na ito. Ang layunin ng batas ay lalong paigtingin ang proteksyon na maibibigay sa mga biktima mula sa mga umabuso sa kanila.

Ang tanging kinakailangan upang mapakinabangan ito ay para sa babaeng empleyado na ipagkaloob sa kanyang employer ang sertipikasyon mula sa punong barangay o kagawad, prosecutor, clerk of court, o kung saan ang kaso ay nakabinbin.  Napagpasyahan ng Kongreso na isama sa batas ang pagbibigay ng “Battered Woman Leave” upang magkaroon ng panahon ang mga biktimang humilom ang kanilang pisikal na sugat, kung meron man, at pagkakataong humilom ang mga sikolohikal na pasakit na kanilang tinamo.  (@YOURSERVICE / ATTY. DAVID AQUINO)

Please follow and like us:
Read More

KAPIT-TUKO

yourservice

ANG tinatawag nating serbisyo publiko ay itinuturing na isang pribilehiyo hindi lamang sa ating mga batas kundi maging sa ating Saligang Batas. Sabi nga nila — “public service is a public trust” — ito’y isang konsepto sa ating batas na nagsasabing hindi natin pagmamay-ari ang anomang katungkulang ating hinahawakan.

Kaya kung anoman ang ating posisyon o katungkulan o kapangyarihang pinanghahawakan sa pamahalaan — lahat ito’y ipinagkaloob lamang sa atin ng ating mga kababa­yan. At nakakamtan lamang natin ito sa dalawang paraan — unang-una sa halalan kung saan ikaw ay pipiliin ng mga boboto sayo sa puwesto. Ang pangalawa naman, kung ikaw ay hihirangin ng isang taong may kapangyarihang ibigay sa iyo ang katungkulan at kapangyarihan sa loob ng pamahalaan.

Ito ang totoong katayuan ng tinatawag nating serbisyo publiko — ito’y ibinibigay, ipinagkakatiwala at ginagamit lamang para sa kapakanan ng karamihan.

Ngunit, nakalulungkot malaman na may mga tao — na sa pagkaganid sa kapangyarihan, dinag­dagan pa ng kayabangan ngunit tila wala namang alam kung paano maging isang ulirang kawani ng pamahalaan — ay pilit na iginigiit ang kanyang pag-upo sa isang puwesto na wala naman siyang kapasidad o kwalipikasyong gampanan.

Tila nakalilimutan na ng karamihang nagbabad na sa kapangyarihan na hindi nila pag-aari ang katungkulang kanilang inuupuan. Lalong-lalo na wala silang karapatang ibigay o ilipat na lamang ang katungkulan o pwestong ito kung kaninoman nila nais mailipat, lantarang isina­santabi ang mga alituntunin natin sa serbisyong sibil at maging ang utos ng ating Saligang Batas.

Sa aking munting palagay — panahon nang iwasto natin ang nakagisnang maling kaugalian. Huwag na tayong pabaya. Kay tagal na nating hinayaang maging ganito ang kalakaran at sistema sa ating serbisyong sibil sa pamahalaan. Panahon na sigurong baguhin natin at itama ayon sa alituntunin ng ating mga batas tungkol sa pagpili ng ating mga pinuno sa lahat ng antas ng ating pamahalaan — maging ito’y nasa ehekutibo, sa Kongreso at sa iba’t ibang ahensya. Bakit pa tayo maghahalal ng mga pinuno o kinatawan sa Senado at sa Kamara kung hindi naman natin ipatutupad ang mga batas na ihahain ng mga ito? Panahon na upang maging matapang tayo at panindigan ang utos ng ating batas at ng Konstitusyon.

Sabi nga nila — we are a nation of laws, not of men — ibig sabihin, dapat natin ipatupad ang batas kahit sino pa ang tatamaan. Huwag nating hayaang ibigay ang posisyon at kapangyarihan sa isang taong wala namang kwalipikas­yon upang gampanan ang tungkuling pinipilit niyang kunin. Ang malungkot pa rito, tila ayaw tanggapin ang katotohanang hindi siya kwalipikado at nagpupumilit magbigay ng mga palusot para lamang makamit ang iginigiit. Dito pa lamang ay makikita mo na hindi ang paglilingkod sa bayan ang pangunahin sa kanyang saloobin kundi ang makamit ang kapangyarihan. Tila wala sa kanyang kaalaman ang responsibilidad ng katungkulang ninanais kundi naiintindihan lamang ang kalakip na pribilehiyo at kapangyarihang nakadikit dito. Nakatatakot ang ganitong mga tao — hindi paglilingkod-bayan kundi pang-aabuso lamang ang gagawin nito gamit ang isang katungkulang dapat ginagamit sa kapakanan ng karamihan. Marami pong ganito — mga kapit-tuko sa katungkulang ‘di naman nila naiintidihan.  (@YOURSERVICE / ATTY. DAVID AQUINO)

Please follow and like us:
Read More

URONG SULONG: ANG PAGBAWI NG BENEPISYO SA MGA EMPLEYADO

yourservice

MADALAS tayong makabalita mula sa ating mga kababayang manggagawa na minsan binabawi ng kanilang mga amo ang kanilang mga benepisyo — mga benepisyong matagal nang binibigay sa kanila taon-taon. Kadalasan, ginagawa na lamang dahilan ng mga amo na binabago nila ang istraktura ng kanilang mga benepisyo o kinakailangan nang magtipid dahil sa kahinaan ng negosyo o para maiwasang malugi at mawalan ng trabaho ang lahat. Dahil dito, karamihan sa mga ina­lisan o binawian ng mga benepisyo ay pumapayag kesa naman mawalan ng trabaho.

Maaari bang gawin ito? Ito’y madalas na katanungang nakararating sa akin mula sa aking mga kakilala at maging sa mga taong nakikilala ko. Simple lang naman ang sinasabi ng batas at maging ang mga kasong naiangat na sa Korte Suprema — kapag ang isang benepisyo o pribilehiyo ay naibigay na ng kompanya sa mga manggagawa nito at naging parte na ng kani-kanilang pangkalahatang sahod — hindi na maaaring bawiin ito.

Ngunit ang problema ay ang realidad sa lugar ng trabaho — kalimitan, natatakot ang mga empleyado na magreklamo sa kadahilanang baka sila maalis sa kompanya o mawalan ng trabaho. Hindi biro ang mawalan ng trabaho lalo na sa panahong ito — hindi rin madaling lumaban batay sa prinsipyo kung kumakalam naman ang tiyan ng empleyado at ng kaniyang pamilya. Lalo rin mahirap ipaglaban ang karapatan kung ikaw ay nag-iisa o nagtatrabaho sa isang kompanyang walang unyon na pwedeng sumuporta sa iyo.

Madalas nangyayari ito sa mga kompanyang pabago-bago ang mga alituntunin sa kanilang pakikitungo sa mga empleyado — kalimitan, ang nalulugi ay ang kawawang manggagawa at hindi ang amo. At dahil sa pananakot — tumatahimik na lamang ang tao, ang mga empleyado para hindi sila maalis sa trabaho.

Ang sunod na tanong — ganun na lamang ba? Hahayaan na lamang ba nating balewalain ang ating karapatan sa ilalim ng batas sa kadahilanang gusto ng kompanyang makatipid sa pagbayad ng mga benepisyo?

Sa aking munting palagay — hindi biro ang mawalan ng benepisyo o mabawasan nito at lalong hindi biro ang matanggal sa trabaho. Ngunit kinakailangan na ang pamahalaan mismo, sa pamamagitan ng mga kawani ng DOLE, ng NLRC, ng BLR ang siyang mag-umpisa ng pagbabantay at pagseseguro na hindi nawawalan ang ating mga kababayan ng kanilang karampatang benepisyo sa ilalim ng batas. Oo, madali itong sabihin, ngunit mahirap gawin — lalo na sa kadahilanang ang mga kawani mismo ng pamahalaan ang siyang nagkukulang at hinahayaan na lamang ang mga manggagawa na lutasin ang kanilang problema. Kailangang magkaisa ang mga empleyado o mga manggagawa upang maprotektahan nila ang tamang kalakaran pagdating sa pagbibigay ng sahod at ng mga benepisyo. Tandaan, kakampi mo ang batas — hindi sapat na alam mo ang batas — nararapat ding alam mo paano gamitin ang batas para ipaglaban ang iyong karapatan, sa tulong din ng mga ahensya ng pamahalaan tulad ng DOLE, NLRC, at BLR. Lahat ito’y itinayo upang mabigyang lunas at ayuda ang mga manggagawa sa kanilang suliranin tulad ng pagbawi ng benepisyo, hindi sapat na pagbibigay ng sahod at iba pa. Napapanahon na malaman nating lahat ang batas tungkol dito at ang mga ahensyang tutulong sa atin.  (@YOURSERVICE / ATTY. DAVID AQUINO)

Please follow and like us:
Read More

KARAHASAN SA ATING LIPUNAN

yourservice

MARAHIL napapanahon na a­ting pag-usapan ang isang isyu na matagal nang nais solusyuhan ng ating pamahalaan — ito ay ang dumaraming insidente ng karahasan laban sa ating kababaihan at mga bata.

Kung tutuusin, marami na tayong mga batas na naglalayong sagutin ang problemang ito, isa-isahin natin sila:

Una, ang Republic Act No. 6727 — ang batas na ito’y nagbabawal ng anomang diskriminasyon laban sa ating kababaihan lalong-lalo na sa lugar ng trabaho. Sunod dito ay ang Republic Act No. 6955 — na nagbabawal sa tinatawag natin noong  “mail-order-bride” kung saan kinakalakal ang a­ting kababaihan upang sila’y maging asawa ng mga dayuhan. Mga dayuhan na rin lang ang ating pinag-uusapan, mayroon din tayong isa pang batas — ang Republic Act No. 9208 — o tinatawag na­ting Anti-Trafficking in Persons Act, na nagbabawal ng pangangalakal ng mga babae at bata sa ibang bansa.

Meron pa tayong batas — Republic Act No. 7192 — na tinatawag na­ting “Women in Development and Nation Building Act,” na nagbibigay ng pantay na oportunidad na makakuha ang ating kababaihan ng pagsasanay, mag-aral o magtrabaho sa ating pwersang militar o sa ating kapulisan.

Naaalala ninyo pa ba ang Republic Act No. 7322 — na itinataas ang dami ng araw sa inyong maternity leave?  May bago na pong batas — ang Republic Act No. 11210 — kung saan dinagdagan pa ng 30 araw ang inyong maternity leave.

Isa pang importanteng batas — ang Republic Act No. 7610 — o tinatawag nating Anti-Child Abuse Act na ginawa ng ating Kongreso upang sugpuin ang anomang uri ng pang-aabuso, pananakit, o pagsasamantala sa ating mga bata. Kasunod dito ang Republic Act No. 7877 — na nagbabawal at nagpaparusa sa anomang uri ng sexual harassment sa opisina man o sa paaralan.

Republic Act No. 8353 — o ang Anti-Rape Law, ay naglalayong ga­wing isang krimen laban sa tao ang panggagahasa at nagbigay ng mas mabigat na parusa rito.

Sa ngayon, ang Republic Act No. 9262 — o ang Anti-Violence Against Women and Their Children Act ang pangunahing batas na nagpoprotekta sa pang-aabuso sa kababaihan ng kanilang mga dating asawa o dating karelasyon. Sa ilalim ng batas na ito — maaari silang maging biktima ng karahasang pisikal o sikolohikal o ang hindi pagbibigay ng tamang sustento.

Ang matunog na batas ngayon — ang Republic Act No. 9775 — o tinatawag nating Anti-Child Pornography Act ay naglalayong pangalagaan ang pisikal, emosyonal at pangkalahatang katauhan ng ating mga kabataan laban sa mga paglathala ng pornograpiya dito man o sa ibang bansa. Siyempre, hindi natin makalilimutan ang tinatawag nating Family Code — kung saan nakalathala sa mga probisyon nito ang mga karapatan ng ating kababaihan at mga bata sa ilalim ng batas.

Sa aking munting palagay, nakalulungkot isipin na karamihan sa mga tumutulong sa pang-aabuso sa ating kababaihan at mga bata ay kapwa nating Pilipino, dahil lamang sa tawag ng salapi. Ngunit, patuloy ang ating pamahalaan lalo na ang ating Kongreso sa paggawa ng mga batas at alituntunin upang mapahalagahan ang dignidad at karapatan ng ating kababaihan at mga bata.  (@YOURSERVICE / ATTY. DAVID AQUINO)

Please follow and like us:
Read More

VIOLENCE AGAINST WOMEN AND CHILDREN (VAWC)

yourservice

TAONG 1994, higit isang dekada na ang nakalilipas, ipinatupad ng ating Kongreso ang Republic Act No. 9262, na epektibong lumikha ng pa­raan kung paano natin tinuturing ang karahasan sa tahanan – lalo na kung paano natin maaaring protektahan ang kababaihan at mga bata mula sa pisikal, emosyonal, sikolohikal at pang-ekonomiyang pang-aabuso mula sa kanilang dating asawa, kasintahan, at dating partners.

Ayon sa batas na ito, kinikilala na ang “karahasan batay sa kasarian ay isang uri ng diskriminas­yon na pumipigil sa kakayahan ng kababaihan na matamasa ang mga karapatan at kalayaan batay sa pagkakapantay-pantay sa kalalakihan.”

Anong mga remedyo ang makukuha ng kababaihan mula sa batas na ito? Ang batas ay partikular sa kasarian o “gender-specific” —  dahil maaari lamang nilang isampa ang mga aksyon laban sa mga nagkasala, kung lalaki o babae man ang nagkasala. Ang batas ay sumasakop sa mga relasyon —  nakaraan man o kasaluku­yan,  kasal, live-in, sekswal o pakikipag-date —  ang batas na ito ay nagbibigay ng remedyo sa pamamagitan ng isang order sa proteksyon sa isang aksyong sibil o sa isang kriminal na pagkilos, bukod sa kriminal na aksyon para sa paglabag nito. Ginagawa nito ang proseso ng pagkuha ng isang “restraining order” laban sa mga may sala na mas madali at mas agaran sa pamamagitan ng pagbibigay ng mga “protection order” mula sa parehong mga hukuman at mga opisyal ng barangay.

Sa madaling salita, ang batas na ito ay nagbibigay-daan para sa pagpapalabas ng tatlong uri ng mga tinatawag nating “protection orders”  mula sa barangay, isang Temporary Protection Order, at isang Permanent Protection Order. Ang “protection order” ng barangay ay ibinibigay ng punong barangay o ng isang barangay kagawad.

Ang pansamantalang mga order sa proteksyon at mga permanenteng proteksyon ay nanggagaling naman sa mga hukuman sa pamamagitan ng trial. Ang Temporary pati na rin ang Permanent Protection Order ay ibinibigay rin ng mga korte — ang pagkakaiba lamang sa kanila ay ang dating limitado sa tagal kaysa sa huli.Sa ngayon, maaari nating sabihin na sa kabila ng mga hamon at kahirapan sa pagpapanukala at pagpapatibay ng naaangkop at epektibong batas para sa kababaihan, ang ating bansa ay naging matapang at matatag at tuluyang humahakbang upang masi­guro ang pagkakapantay-pantay ng kasarian. Sa ngayon, maaari nating ipagmalaki ang “VAWC” na nagpoprotekta at iginagalang ang mga karapatan ng kababaihan at itinataguyod ang kanilang nararapat na lugar bilang pantay na kalahok sa pagbuo ng bansa.  (@YOURSERVICE / ATTY. DAVID AQUINO)

Please follow and like us:
Read More

COPYRIGHT

yourservice

DAHIL sa hirap ng buhay, may nababalitaan tayong mga mag-aaral na bumibili ng tinatawag na “book-alike”. Ito’y mga na-“photocopy” na mga libro mula sa orihinal. Kung pagtatabihin, halos magkapareho ang kinopyang libro mula sa orihinal — ngunit sa mas murang halaga. Ito’y laganap ngayon, sa mga tabi ng paaralan, lalong-lalo na sa pagbebenta ng mga librong pang-kolehiyo.

Ngunit, ang pagbebenta nito at pagbili ay labag sa isang konseptong tinatawag nating copyright na nakasaad sa ating batas — ang Republic Act No. 8293 — o ang “Intellectual Property Code of the Philippines”.  Ayon sa batas na ito, ang paglabag sa karapatang “copyright” ay tinatawag na “copyright infringement”.  Mga karagdagang ehemplo tungkol dito ay ang paggamit ng mga salita o kataga ng isang manunulat sa sariling panulat, ngunit hindi man lamang sinasabi kung saan hango ang kinopyang salita o kataga.

Ngayon, sa pagtukoy sa tanong ng paglabag, nakatuon tayo sa dami at uri ng kinopya. Hindi kinakailangan na ang kabuuan o kahit isang malaking bahagi ng trabaho ay dapat na kopyahin. Kung napakaraming kinuha na ang kahalagahan ng orihinal ay nababawasan sapat na sa punto ng batas na bumubuo ng pandarambong. Ang kakanyahan ng pandaraya sa pandarambong ay dapat na sanayin sa mga haka-haka na termino upang maitaguyod nito sa pamamagitan ng angkop na pang-unawa nito. Ang paglabag sa isang copyright ay isang paglampas sa isang pribadong pag-aari at protektado ng batas.

Balik tayo sa pagbili ng libro, kung alam mo na ang binili mo ay hindi orihinal o halata namang hindi orihinal (photocopy), ito ay isang paglabag. Ngunit kung bumili ka ng libro na orihinal, at paglipas ng panahon ay ipinagbili mo sa iba — walang paglabag. Dahil sa pagbili mo ng librong orihinal, nailipat sa bumili ang mga karampatang karapatan sa paggamit dito — maaari mong itapon, maaari mong sunugin, maaari mo ipamigay o iregalo, o maaari mong ipagbili sa iba. May nagtatanong naman na kung sakali, ipagbili mo sa iba, magkano ba ang tamang presyo? Ito’y hindi na pinakikialaman ng batas dahil ang pagbebenta ng orihinal na libro na iyong binili noon at ang presyo nito ay isang pribadong usapin. Kung may pagsang-ayon mula sa bumibili at nagbebenta, wala na tayong isyung makikita tungkol dun.

Palawakin pa natin ang usapin. Paano naman kung ang negosyo mo ay ang pagbili ng orihinal na libro at ikinakalakal mo ito sa merkado. Sa punto de vista ng “copyright”, ito’y isang lehitimong uri ng pangangalakal. Marami ang gumagawa nito, may mga nangangalakal ng tinatawag nating “buy and sell” tulad sa kotse, alahas, relo, damit, rubber shoes, cellphone at mga libro. Kung walang panloloko — tulad ng pamemeke ng produkto — walang paglabag sa batas ng “copyright”.

Sa isang ekonomiyang malaya tulad ng Pilipinas, dumarami na sa ating mga kababayan ang nagiging tunay na mangangalakal o mas kilala sa tawag na “entrepreneur”. Ang ganitong uri ng pangangalakal ay nagbibigay ng oportunidad sa ating mga kababayan upang makapaghanapbuhay nang tapat at makapagbigay ng magandang kinabukasan sa kanilang pamilya. Alalahanin lamang na sa dami ng produkto ngayon, mag-ingat na hindi peke, at huwag gumawa ng peke — lalo na sa pagtitinda ng libro.  (@YOURSERVICE / ATTY DAVID AQUINO)

Please follow and like us:
Read More

CREDIT CARD

yourservice

NABULABOG na ba kayo ng isang sulat o isang tawag na tinatakot kayong makulong dahil sa hindi pagbabayad ng utang sa credit card? Nakatanggap na ba kayo ng mahabang sulat kung saan ikinukwento kung paano kayo kakasuhan sa korte at binibigyan pa kayo ng sampol na reklamo?

Kung oo ang inyong sagot — isa kayo sa marami nating kababayang may parehong problema. Ang problema, hindi lamang kung paano babayaran ang inyong utang sa banko dahil sa paggamit ninyo ng credit card — kundi paano nyo haharapin ang makukulit at nananakot na mga kolektor ng mga banko.

Nag-uumpisa ang problema sa credit card bilang isang inosenteng pag-alok ng mga naglalako nito. Kadalasan, pumupunta sila sa inyong opisina o di kaya’y nag-aalok ng credit card sa loob ng mall. Sasabihin na “waived” na ang membership fee at sandali lang ang pag-approve nito. Dahil sa kaaya-ayang mga pangako ng mga nag-aalok ng credit card, susubukan ninyong kumuha at pagkalipas ng ilang araw — matatanggap n’yo na ang card.

Masaya ang may credit card — dahil napahahaba n’ya ang inyong kakayahang bumili ng mga kagamitan o di kaya naman ay kumain sa mga kainang mamahalin. At dahil hinahayaan kayo ng banko na bayaran lamang ang “minimum amount”, hindi n’yo napapansin na unti-unti nang lumalaki ang inyong utang hanggang umabot sa panahong nagamit n’yo na ang “credit limit” at kinakailangan nang bayaran n’yo ang balanse upang magamit ulit ang credit card. Dito na nag-uumpisa ang problema — dahil kadalasan ay kinakapos tayo sa pera, hindi na natin nakakayanang bayaran buwan- buwan ang ating utang sa credit card. Dumarating ang panahon na lumalaktaw na tayo ng mga buwan na hindi na natin nababayaran. Pagkatapos nito, darating na ang mga “demand letter” at mga tawag sa telepono, text at email ng banko — naniningil ng utang. Yung iba, makikiusap, yung iba naman magtatago. Dito na mararanasan ang mga bastos na kolektor sa telepono o sa text — minsan bastos, kadalasan naman ay nananakot.

Sa aking munting palagay — may mga alituntunin ang ating Bangko Sentral tungkol sa pagkolekta ng utang sa credit card. Unang-una, hindi dapat nanggugulo ito lalo na sa lugar ng iyong trabaho. Pangalawa, hindi dapat ito nananakot at hindi nagbibigay ng maling impormasyon tungkol sa balanse. Kadalasan kasi, puro pananakot at panggugulo ang ginagawa ng ibang kolektor — hindi naman lahat — ngunit madalas ito ang nangyayari upang sila ay makakolekta dahil kumikita ang mga kolektor na ito sa komisyon base sa nakokolekta nilang utang. Ang aking munting payo — makipag-usap mismo sa banko tungkol sa pamamaraan ng inyong pagbabayad — tandaan, ito’y utang n’yo naman talaga dahil sa paggamit n’yo ng credit card. Makiusap na baka maaaring ayusin ang istraktura ng inyong pagbabayad na nakabubuti sa inyo at sa banko.

Pero sa aking munting palagay, mas magandang maiwasan ang problemang ito kung magkakaroon tayo ng disiplina sa pagkuha at paggamit ng credit card. Sabi nga nila, isang malaking responsibilidad ang pagmamay-ari ng credit card. Hindi dapat ito ginagamit ng basta-basta at para lamang sa luho. Laging tandaan, ang pangunahing gamit ng isang credit card ay tulungan kayo sa mga gastusing biglaan at iwasang maging pabaya rito.  (@YOURSERVICE /  ATTY DAVID AQUINO)

Please follow and like us:
Read More

BALIK-TRABAHO ANG SENADO

yourservice

TAPOS na ang halalan. Kilala na natin kung sinu-sino ang mga naging miyembro ng ating Kongreso — sa mataas at mababang kapulungan. Nahalal na rin nila ang kanilang mga opisyal — meron na tayong Pangulo ng Senado sa katauhan ni Sen. Tito Sotto at Speaker of the House na si Sen. Alan Cayetano.

Naganap na rin kamakailan ang SONA kung saan inilahad ng ating Pangulong Rodrigo Duterte ang kanyang nais maisabatas ng bagong Kongreso. Tuluyan nang nagsimula ang trabaho — mayroon nang mga chairman ang mga komite sa mataas at mababang kapulungan at masasabing nag-umpisa na sa kani-kanilang gawain ang mga mambabatas ng Senado at ng Kamara. Ngayong buwan ng Hulyo — masasabi nating nag-umpisa na ang trabaho sa ating Kongreso.

Lingid sa kaalaman ng karamihan — marami ang trabaho ng ating kongreso. Hindi lamang ito nagtutuon ng pansin sa paggawa ng mga batas. Ayon sa ating saligang batas, binibigay sa kongreso ang paghahanda sa taunang pondo ng buong pamahalaan — ito ang tinatawag nating General Appropriations Act — kung saan kinukuha ng lahat ng ahensya ng ating pamahalaan — mula sa ehekutibo, sa hudikatura at sa kongreso — ang pondong ginagamit sa kanilang pang-araw araw na bayarin, kasama na rito ang mga sweldo ng mga kawani nito. Bukod sa paghahanda at pag-apruba ng taunang budget, nasa mga kamay rin ng kongreso ang pag-iimbestiga ng mga isyu o usaping panlipunan tulad ng mga tinatawag nating “inquiries in aid of legislation”. Sa kabila ng mabigat na trabaho nito, maaari ring sabihin na ang kongreso ay isang lugar kung saan sinasanay ang ating mga hinaharap na mga pinuno ng ating bansa. Kung titingnan natin ang ating kasaysayan — karamihan, hindi naman lahat — ng naging pangulo ng ating bansa ay nagmula sa Senado o sa Kamara.

Ngunit ano ang kaibahan ng Senado sa mababang kapulungan? Maaari nating sabihin na ang pangunahing kaibahan sa dalawa ay sa uri ng mga batas na pinagtutuunan nila ng pansin. Mapapansin ninyo na ang mga miyembro ng Senado ay pinili mula sa isang pambansang halalan — kung saan sila ay binoto ng mga mamamayan mula sa iba’t ibang panig ng Pilipinas. Ang mga representante naman natin sa mababang kapulungan ay halal mula sa kani-kanilang distrito. Kaya mula rito, nagmumungkahi ang mga representante ng mga panukalang batas para sa kanilang balwarte o distrito at ang mga senador naman, dahil wala silang distrito, ay abala sa mga panukalang batas na may malawakang epekto sa ating ekonomiya, sa seguridad at sa pamayanan. Ngunit — kahit dito sila nag-umpisa — lahat ng ating mambabatas ay responsable sa mga batas na pinagtitibay nito — maging para sa isang distrito o para sa karamihan.

Sa aking munting palagay, mahalagang alamin natin ang iba’t ibang trabaho ng Kongreso upang matulungan tayo sa pagpili ng mga magiging kasapi nito tuwing may halalan. Dahil iba-iba ang ginagawa ng ating Kongreso, nangangailangan din ito ng mga taong may iba’t ibang kakayahan. Hindi lamang abogado ang ating kinakailangang ihalal — nararapat din nating ihalal bilang mambabatas ang mga taong galing sa iba’t ibang propesyon. Ang mahalaga ay mailuklok natin sa Kongreso ang mga taong may tunay na pagmamahal sa bayan at nais talagang magtrabaho sa kongreso upang maiahon ang ating bansa mula sa kahirapan.  (@YOURSERVICE / ATTY. DAVID AQUINO)

Please follow and like us:
Read More

BAWAL ANG BASTOS

yourservice

MAY bagong batas na naman — ang Republic Act No. 11313 o ang tinatawag ngayon na “Safe Spaces Law”. Ayon sa batas na ito — bawal na ang bastos. Mas mainam siguro kung iisa-isahin natin kung ano na ang pinagbabawal nito. Unang-una, bawal ang magmura. Kalakip dito, bawal na ang tinatawag na “catcallling”; pagsipol parang isang lobo sa isang babae, bastos na pagtitig, pati ang panunukso laban sa kasarian ng tao o ang oryentasyong sekswal nito, walang tigil at nakaiinis na pagkomento sa kaanyuan ng isang tao, makulit na paghingi sa mga detalyeng personal mula sa isang tao, paggamit ng mga salita o kilos na nagbibigay kahihiyan sa kasarian, katayuan, katauhan ng isang tao. Kasali na rito ang pagbibitaw ng mga salita na maituturing na pagsalakay sa pribadong buhay at seguridad ng isang tao. Ang mga ito’y itinuturing lamang ng batas na unang lebel ng pagkakasala sa ilalim ng Republic Act No 11313.Kung susuriin natin ang batas na ito — pinarurusahan din nito ang mga salita, galaw o kilos na itinuturing na pangalawa at pangatlong lebel. Isang halimbawa ng ikatlong lebel ay ang tinatawag nating stalking.

Nakalulungkot mang isipin na kinailangan na natin ng isang batas para masupil at mapigilan ang ganitong gawain ng ilan sa ating mga naliligaw na kababayan. Sa puno’t dulo nito ay isang paglalarawan na bumababa na o tila nawawala na ang res­peto ng ilan sa ating mga kababayan tungo sa ibang tao — babae man o lalaki, bata o matanda — dahil lamang sa kaibahan ng kanilang kasarian, oryentasyong sekswal, kaanyuan o katauhan. Alam naman natin na tayo’y ginawa ng Panginoong pantay-pantay ngunit bakit tila nakalilimutan natin ito at tuloy na­ting pinapahiya o di kaya naman ay sinasaktan ang mga taong kakaiba sa atin.

Sa aking munting palagay — ang mga batas natin ay nagsisilbing salamin sa estado ng ating pamayanan, ng ating pakikitungo sa ating kapwa. Ang mga batas ang naglalarawan kung anong uri tayong mga nilalang sa mundong ito. Kung kinakailangan pang magkaroon ng batas na nagbabawal mambastos o manakit ng ating kapwa dahil lamang sila’y kakaiba sa atin — ito’y isang nakababahalang pananalamin ng ating pamayanan at uri ng pamumuhay. Kinakailangan pa nating magkaroon ng mga panukalang ganito upang parusahan ang mga gawaing nambabastos sa pagkatao ng ating mga kababayan, na humuhusga sa kapwa dahil lamang sila’y kakaiba sa atin. Ganito na ba kababa ang ating ibinagsak sa ating pakikipag-kapwa tao?

Ang “Safe Spaces Law” ay hindi lamang tumutugon sa isang konseptong panlipunan at pinarurusahan ang mga salita at kilos na pambabastos — ito’y nagsisilbing isang paalala sa atin na marapat na alalahanin natin na tayo’y pantay-pantay hindi lamang sa harap ng Diyos kundi tayo’y pareho lamang sa harap ng batas ng tao. Walang mayaman, walang mahirap, walang matanda o bata, walang lalaki o babae — tayo ay itinuturing ng ating batas, lalong-lalo na sa ating saligang batas na pantay-pantay.  (@YOURSERVICE / ATTY. DAVID AQUINO)

Please follow and like us:
Read More

MAHIRAP MAGKASAKIT

yourservice

MAHIRAP magkasakit — tagline na ginamit minsan sa isang commercial ng isang gamot.

Walang may gustong magkasakit — lalong-lalo na sa hirap ng buhay ngayon. Hindi lamang dahil dagdag gastos pag tayo’y maysakit, napababayaan din natin ang ating mga kailangang gawin sa bahay, para sa mga mahal natin sa buhay. Kasama na rito ang hindi natin pagpasok sa trabaho. Dagdag pa rito ang gastusin para sa pambayad ng serbisyo ng doktor, mga iniresetang gamot, laboratory tests na kailangang ipagawa upang malaman kung paano malulunasan o magagamot ang inyong sakit. Ngunit ang binabangit ko lamang ay sakit na hindi masyadong malubha — hindi ang sakit na kinakailangan ng operasyon o pangmatagalang paglalagi sa ospital o confinement upang gumaling.

Paano naman yung mga biglaang pagpunta sa ospital dahil sa sakit o kaya naman ay aksidente — kadalasan ay hindi tayo handa — at kadalasan din ay kung aksidente ang nangyari, wala tayong dalang pera. Kaya’t la­ki­ng hirap pag pumunta ka sa isang ospital at bago nila tutugunan ang pangangailangan ng maysakit o naaksidente, ay hihingan muna ng deposito. Ang kalakarang ito’y naging puno’t dulo na ng mga reklamo ng ating mga kababayan noon pa. Kaya’t isang magaling na hakbangin ang ginawa ng ating Kongreso nang ipasa nila ang tinatawag nating Republic Act No. 10932 — o ang “Enhanced Anti-Hospital Deposit Law”. Ang bagong batas na ito, na pinirmahan na ni Pa­ngulong Rodrigo Duterte ay pinagbabawalan ang mga ospital na maningil ng deposito sa mga pasyenteng nangangailangan ng tinatawag nating “emergency services”. Kadalasan ng emergency services na sinasabi ay ibinibigay sa loob ng mga emergency room ng ating mga ospital kung saan kadalasan din ang mga pasyenteng isinusugod doon ay nag-aagaw-buhay na, kaya’t importante ang bawat minuto o segundo upang matugunan at mabigyang lunas ang pasyente.

Sa aking munting palagay — napapanahon at maganda ang mai­dudulot ng batas na ito sa ating lahat — lalung-lalo na sa panahon ng sakuna o kung may tinatawag na emergency. Maiaalis na ang baluktot na kalakaran na uunahin muna ang pagbigay ng deposito bago bigyan ng pangunahing lunas o tugon ang pas­yenteng sinugod sa ospital. Ngunit nakalulungkot na kinailangan pang gumawa ng batas upang pilitin ang mga ospital na unahin muna ang pasyente kahit walang deposito o pambayad — kung iisipin, buhay ang nakataya rito at mahalagang magkaroon muna ng pangunahing tugon sa pasyente lalong-lalo na kung ito’y agaw-buhay na isinugod sa ospital.

May nagsabi noon na makikita ang lebel ng ating pamumuhay at pag-iisip kung ginagawa natin ang tama na walang pumipilit o nagbabantay. Sa pagsabatas ng Republic Act No. 10932, parang sinasabi natin na kinakailangan munang sapilitang isabatas ang isang kalakarang ito — na unahin muna ang pagsagip ng buhay kesa sa salapi. Ganito na ba tayo bilang isang pamayanan? Na kinakailangan pilitin, sa pamamagitan ng batas upang pahalagahan ang buhay ng pasyente?

Naniniwala ako na may panahon pa tayong magbago ng pag-iisip at pakikitungo sa ating kapwa, laong-lalo na sa mga nangangailangan ng pa­ngunahing lunas. Naniniwala ako na darating ang panahon na mabibigyan natin ng halaga ang buhay ng isang tao kesa sa salapi.  (@YOURSERVICE / ATTY. DAVID AQUINO)

Please follow and like us:
Read More

PWD AT PHILHEALTH

yourservice

PINIRMAHAN kamakailan ng ating Pangulong Rodrigo Duterte ang Republic Act No. 11228. Ang batas na ito’y inam­yendahan ang Republic Act No. 7277 — o ang “Magna Carta for Persons with Disability”.

Ayon sa bagong batas na ito — lahat ng PWDs ay sakop na ng PhilHealth at maari nang makinabang sa mga benepisyong binibigay nito. Sinasabi ng batas na ang PWDs ay magkakaroon ng eksklusibong benepisyo na tutugon sa kanilang pangangailangan. Wala ring problema sa pagbayad ng tinatawag nating “premium” dahil ito’y bayad na ng ating pamahalaan. Sa mga PWDs naman na kasalukuyang nagtatrabaho sa pormal na ekonomiya, ang pagbayad ng “premium” naman ay pag­hahatian ng pamahalaan at ng kani-kanilang mga amo. Sa ibang salita — libre ang “premium” para sa ating mga kababayang PWDs.

Matatandaan na ang mga tinatawag na­ting “disabled persons” ay tumutukoy sa mga kababayan nating may kapansanan o kakaibang abilidad o limitasyon — sa pandama, mental o pisikal — kung saan nagiging limitado ang kanilang paggalaw sa mga normal na aktibidad.

Noong pinasa ang unang batas o ang “Magna Carta” para sa mga PWD — nagbigay lamang ito ng diskwento sa mga pangunahing bilihin tulad ng bigas, gatas at gamot. Kalakip na rito ang pagtatalaga ng mga istrakturang tutulong sa mga may pisikal na kapansanan o limitasyon sa paggalaw.

Ngunit ngayon, sa pagpirma ng pangulo ng Republic Act No. 11228, nilalayon na maisama sa sakop ng PhilHealth ang lahat ng PWD — nagtatrabaho man sila o hindi. Ibig sabihin, mababawasan ang bayarin ng isang PWD sa mga gastusing medikal sa ospital sa tulong ng PhilHealth.

Sa aking munting palagay — ito’y isang magandang hakbang ng ating pamahalaan para sa ating mga kababa­yang PWD sapagkat sila’y bahagi ng ating pamayanan — kaya’t nararapat lamang na ibigay sa kanila ang karampatang benepisyo na binibigay sa iba tulad ng pagsama o pagsakop sa benepisyo ng PhilHealth. Isa itong konkretong hakbang upang masiguro natin na matutugunan ang mga pangangailangang medikal ng mga kapatid nating may mga kapansanan — mental man, pandama o sa pisikal.

Makikita rin sa batas na ang pagbayad ng tinatawag nating “premium” sa PhilHealth ay sasaluhin ng ating pamahalaan sa mga PWD na walang trabaho, at paghahatian naman ng pamahalaan at ng pribadong pinapasukan para sa mga PWDs na namamasukan.

Ngunit mawawalang saysay ang hakbanging ito ng ating pamahalaan kung hindi ito gagamitin ng ating mga kababayang PWD. Dapat nating sabihan ang ating mga kaibigan, kamag-anak o kakilala tungkol sa bagong benepisyo na inihahandog ng pamahalaan upang mapakinabangan naman nila ito. Huwag sanang balewalain ng ating mga kababayan ang mga ganitong hakbangin at dapat nila itong gamitin.

Mahirap na ang buhay ngayon, mas lalong mahirap para sa mga taong may limitasyon sa paggalaw, pandama o sa pisikal na paggalaw. Sa paglaganap ng mga problema sa ating lipunan — sa seguridad, sa kalusugan, sa politika, sa ekonomiya — ang batas na ito’y isang maliit ngunit mahalagang hakbang na tutulong sa mga PWD. Kahit papaano, mabibigyan ng batas ng kaunting gaan ang kanilang pamumuhay dulot ng mga benepisyong ito.  (@YOURSERVICE / ATTY DAVID AQUINO)

Please follow and like us:
Read More

BAGONG YORME, BAGONG PAG-ASA

yourservice

KAUUPO pa lamang ng bagong alkalde ng lungsod ng Maynila na si Isko Moreno ay marami nang pinatupad na pagbabago. Una niyang binulabog ang lahat ng Manileno nang paalisin at linisin ang ilang mga lugar sa siyudad na kilala nang masikip, marumi, magulo at delikado. Sa unang linggo ng Hulyo, pinakita niya sa lahat na kaya naman pala ibalik ang kaayusan, ang ­“gobyerno” sa mga lugar ng Divisoria, Blumentritt, Recto, at Quiapo. Sa isang iglap, nanumbalik ang kalinisan, kaayusan at seguridad sa mga nasabing lugar. Natural, may mga umangal na mga nagtitinda — mga naghahapbuhay na nasanay na sa lumang kaugalian — kung saan ginagamit na ang mga kalsada para sa mga nagnenegosyo sa mga lugar na ito. Hindi naman ito isinawalang halaga ng bagong alkalde at nakita naman natin ang kakatwang usapin na naganap sa pagitan ni Mayor Isko at mga nagtitinda sa mga nasabing lugar. Sa paghaharap na ito, nakita natin na ang bagong alkalde ay tunay na anak ng Maynila at tunay na galing sa hirap. Namangha ako sa kaalaman nya ng iba’t ibang lugar at mas mahalaga — ang iba’t ibang kaugalian o pamamalakad sa mga lugar na ito. Marami ring natuwa na kaya niyang mangusap sa kolokyal na pananalita ng mga kaharap niya. Kung iisipin — ito’y nagsasabi na ang bagong tagapamuno ng lungsod ng Maynila ay hango sa kanyang mga anak — isang tunay na anak ng Maynila, may pusong Manileno at tunay na pagmamalasakit sa bayang kanyang kinagisnan.

Marami ring pangyayaring sumunod pagkatapos nito — tulad ng mga panukalang pagbabago sa lungsod na nais ilunsad ng bagong alkalde, isa na rito ang pag-alis ng mga pangalan ng mga politiko sa mga paaralan, pampublikong sasakyan, ospital, at sa lahat ng tanggapang pampubliko ng pamahalaan ng Maynila. Kasama na rin dito ang paglilinis at pagbalik sa kaayusan ng mga pampublikong lugar tulad ng City Hall underpass at Bonifacio Shrine. Higit sa lahat, nakikita nating laging abala ang bagong alkalde na magkaroon ng tunay na pagbabago.

Sa aking munting palagay, maganda ang naumpisahan ng bagong yorme ng Maynila. Mahalaga dahil nagkaroon ng isang konkretong mga hakbang tungo sa pagbabago. Ngunit higit sa lahat ay ang pagbibigay ng bagong alkalde ng bagong pag-asa sa kanyang mga kababayang Manileno. Mahalaga ang pag-asa sa isang bayang matagal nang hinatulang hindi na aasenso. Ngayon, nakikita na natin ang mga binhi ng pagbabago, na kung ito’y susuportahan ng lahat at aalagaan, ay nakikita kong tuloy-tuloy ang pagbangon ng premyadong siyudad na tinatawag nating Maynila. Bagaman maganda ang pagbabago — sa larangan ng kalinisan ng ating mga pampublikong istraktura at lugar, seguridad sa ating pamayanan, kaayusan sa ating mga merkado — mas higit na mahalaga na magkaroon din tayo ng pagbabago sa pag-uugali, sa pakikitungo sa ating kapwa, at sa pananaw natin sa ating bayan. Huwag tayong umasa lamang sa mga nasa poder upang makatikim ng pagbabago at progreso — tayo na mismo ang tumulong, makiisa sa pagbabago na nagsisimula na ngayon sa ating pamayanan. Kung iisipin, nasa iisang bayan lang tayo. Pero sa ngayon, maganda ang nasimulan ng bagong alkalde ng Maynila. Sana magtagumpay ka Yorme Moreno at kasama mo kami sa iyong pakikibaka para sa pagbabago. (@YOURSERVICE / Atty. David Robert C. Aquino)

Please follow and like us:
Read More

MAYNILAD, MAYNILAD – DISKARTENG ANG ULO’Y SA TUBIG BINABAD

yourservice

MARAMING natuwa nang umupo at isinaayos na ng bagong alkalde ng Maynila ang kalinisan, kaayusan at seguridad. Tila ito na ang senyales ng magandang pagbabago para sa siyudad na matagal nang lugmok sa kawalan ng serbisyo publiko. Ngunit, nakalulungkot at nakaiinis isipin na mayroong isang mabigat pa ring problema ang Maynila — ang kawalan ng tubig mula sa Maynilad.

Una, naiintindihan naman natin na ang kawalan ng serbisyo at supply ng tubig ay dulot ng pagbaba ng lebel ng tubig sa ating mga dam, lalo na sa Angat Dam. Ngunit hindi ito ang ikinagagalit ng mga taga-Maynila sa Maynilad. Ang problema ay ang mali- maling advisory na binibigay ng Maynilad na tila di naman sinusunod. Reso­nable naman ang mga taga-Maynila ngunit kahit sino siguro ay maiinis kung mali-mali ang binibigay na advisory sa kanila.

Ganito kasi ang nangyayari araw-araw, magbibigay ang Maynilad ng advisory at nilalathala pa kung saan-saan at ano-anong mga barangay ang apektado, kalakip dito ang oras kung kailan magkakaroon ng tubig at kelan din mawawala ang tubig. Natural,  dahil sa advisory na ito, may mga nagpupuyat upang maghintay lamang sa pagdating ng tubig ayon sa advisory na binigay ng Maynilad. Ang problema, walang tubig na dumating. Puyat na ang tao, wala pang tubig. Papasok sa opisina o sa paaralan na puyat, pagod at naiinis dahil hindi tinupad ng Maynilad ang binigay na advisory.

Ang pangyayaring ito’y ay nagaganap araw-araw. Karamihan sa mga Manileño ay tumututok sa telebisyon o sa balita para lang malaman kung anong oras magkakaroon ng tubig para sila’y makapag­handa at mag-ipon. Ngunit, kadalasan, sila’y sawi dahil hindi naman nasusunod ang mga nakaulat sa advisory ng Maynilad. May mga araw nga na hindi kasama ang isang barangay sa mawawalan ng serbisyo ng tubig, ngunit kadalasan wala ring tubig na dumarating.

Dahil dito, natural lang na marami ang magalit sa Maynilad. Galit hindi dahil sa kakulangan ng daloy ng tubig, kundi dahil wala na ngang serbisyo ng tubig — hindi pa sumusunod sa mga advisory na pinalalabas nito sa balita.

Tila naghihintay na lamang sila ng milagro, milagro sa anyo ng malakas na ulan upang madagdagan ang reserba ng tubig natin sa ating mga dam, lalong-lalo na sa Angat Dam. Ang dumadagdag sa pagkainis ng mga tao ay kung ikaw ay tumawag sa service o Customer Hotline ng Maynilad, bibigyan ka lamang ng mga tao na makakausap mo ng mga inihandang sagot o kadahilanan kung bakit hindi nasusunod ang advisory. Kadalasan, sasabihin nila na kinakailangan i-divert sa mga barangay na matagal nang nawalan ng tubig.

Sa aking munting palagay — maaari namang planuhin ang service interruption upang makapagbigay ang Maynilad ng isang makatotohanang advisory para naman matulungang maghanda ang ating mga kababayang Manileño sa pag-iipon ng tubig. Ngunit, sa araw-araw na nararanasan natin, tila hindi masyadong pinag-isipan o pinagplanuhan ang schedule sa advisory at ganun-ganun na lamang nila palitan o baguhin at di man lang naisip na mada­ming pamilya na nagpupuyat at napapagod din sa paghihintay ng tubig na di naman pala darating. Kung dumating man, akala mo iced tea ang lumalabas sa mga gripo nyo dahil sa kulay nito. Ang tubig ay kinikilala nating simbolo ng buhay. Hindi tayo maaaring mamuhay nang matagal na walang tubig. Kaya’t nararapat lamang na bigyang pansin ng Maynilad ang prebilehiyo na inegosyo ito, na binigay sa kanila ng pamahalaan. Ito’y isang serbisyong publiko na dapat mas matimbang ang kapakanan ng mga tao kesa sa negosyo.  (@YOURSERVICE / ATTY. DAVID AQUINO)

Please follow and like us:
Read More

TRABAHO LANG SA DAR

yourservice

KABI-KABILA ang natatanggap nating balita tungkol sa pagbibigay ng mga titulo ng lupa ng Kagawaran ng Repormang Agraryo o DAR sa mga kababa­yan nating magsasaka sa iba’t ibang lugar sa bansa. Mula nang magsimula ang repormang agraryo sa administrasyon ni dating Pangulong Marcos hanggang kay Pangulong Aquino III, ngayon lang tayo nakasasaksi ng malawakang pamimigay ng mga titulo ng lupa. Kahanga-hanga naman ang ginagawang pagtatrabaho ng ating kalihim na si Atty. John Castriciones sampu ng kanyang mga kasama sa DAR — hindi biro ang kanilang mandato mula sa ating pangulo na ipamahagi na ang mga lupain na maaring ipamahagi upang mapakinabangan ng ating mga magsasaka.

Kung iisipin, maha­laga ang ginagawa ngayon ng mga kawani ng DAR dahil isa ang repormang agraryo sa dahilan kung bakit nalulugmok pa rin ang ating mga kababayan sa probinsya sa kahirapan — sa kadahilanang wala silang sariling lupang sasakahin, mahal na bilihin ng mga binhi at kagamitan upang marapat nilang mapalago at mapaunlad ang kanilang sakahan at hirap dalhin sa pamilihan ang kanilang mga ani. Kalaunan, sila’y nalulugi o nababaon sa utang at nakikinabang na lamang ang mga “middlemen” o mga negosyante.

Sa aking munting palagay, magandang simulain na ang ginagawa ng DAR para sa ating mga magsasaka — ito’y naiiba sa mga naunang programa ng DAR. Ang trabaho ngayon ng DAR ay nakatutulong mismo sa mga magsasaka at ito’y magiging pamana na nila sa kanilang pamilya at mga anak. Ngunit, huwag sanang hanggang dito lamang. Kinakailangan ding tumulong ang DAR at ang ibang mga ahensya ng ating pamahalaan sa pagbibigay ayuda sa larangan ng pagdala ng mga pananim o ani mula sa sakahan hanggang sa pamilihan. Magkaroon din sana tayo ng pondo upang may magamit ang mga magsasaka sa pamimili ng mga binhi at mga kinakailangang kagamitan sa kanilang hanapbuhay.

Kalakip na rin dito ang pananatili ng kapayapaan sa ating mga lalawigan upang maayos ang pamumuhay at paghahanapbuhay hindi lamang ng ating mga magsasaka, kundi lahat ng ating mga kababayan doon.

Alinsunod sa kapayapaan at ayuda sa kagamitan at pamimigay ng lupa, marapat din nating bigyan ng kaalaman o edukasyon ang ating mga magsasaka tungkol sa mga makabagong pamamaraan ng pagsasaka, pagsupil ng mga peste at paghahanda sa mga unos o kalamidad na madalas sumalanta sa ating mga pananim.

Maganda na ring pagtuunan uli ng pansin ng ating pamahalaan ang mga kursong pang-agraryo o agrikultura sa ating mga dalubhasaan o pamantasan upang mapanatili ang ating industriyang agraryo o agrikultura sapagkat mala­king bahagi ng ating mga lupain ay nakalaan sa ating seguridad sa pagkain at kinakailangan nating hayaang magpatuloy ang mga kababayan nating may kaalaman sa mga ganitong pamumuhay.

Ngunit sa ngayon, kahit marami pa tayong kailangang gawin, maganda na ang nasimulan ng DAR. Ito’y nagbibigay pag-asa sa ating mga magsasaka at nagbibigay-daan upang maisagawa ang lahat ng kinakailangang ibigay na ayuda at programa upang magkaroon tayo ng tunay na seguridad sa ating pagkain. Mabuhay ang Department of Agrarian Reform sa ilalim ni Sec. John Castriciones.  (@YOURSERVICE / ATTY. DAVID AQUINO)

Please follow and like us:
Read More

ANG SALIGANG BATAS

yourservice

PABALIK-BALIK ang mga argumento mula sa iba’t bang grupo at personalidad tungkol sa kahalagahan ng tinatawag nating Saligang Batas. Ano nga ba ito? Mahalaga ba ito sa ating buhay ngayon o maari na ba nating isantabi sa kadahilanang hindi na ito angkop sa makabagong pananaw ng iba nating kapwa Pilipino? Tama ba ang sinasabi ng iba na ito’y basura na lamang, o di kaya’y isang “toilet paper” na hindi na sumasalamin sa tunay na adhikain at pangarap ng samba­yang Pilipino ngayon?

Kung titingnan natin ang ating kasaysayan — ang 1987 Philippine Constitution ay ikatlo ng saligang batas ng ating bayan mula nang tayo’y nagkaroon ng kasarinlan mula sa mga Amerikano. Maliban sa tatlo – ang 1935, ang 1973 at ang kasalukuyang 1987 Philippine Constitution — maaari nating isama ang panandaliang saligang batas na tinatawag ngayon ng kasaysayan na Malolos Constitution. Malalaman din natin mula sa ating sariling kasaysayan na ang 1935 Constitution ay hango mula sa saligang batas ng mga Amerikano, maging ang istraktura ng ating pamahalaan. Ang 1973 Constitution naman ay nahirang noong panahon ni dating pangulong Ferdinand Marcos at nagbigay bunga sa tinatawag nating Batasang Pambansa. Ang kaibahan ng 1973 Constitution ay nagkaroon tayo, bagamat sa sandaling panahon, ng isang “unicameral legislature” di tulad ng kamara sa ilalim ng 1935 at 1987 Constitution kung saan binubuo ito ng dalawang hanay — mga senador at mga kongresista. Sa ilalim din ng 1973 Constitution, nagkaroon tayo ng Pangulo at Prime Minister.

Nung nag-People Power ang bayan, pinalitan natin ang 1973 Cons­titution ng kasalukuyang 1987 Constitution. Sa ilalim ng saligang batas na ito, ibinalik ang Presidential system at ang tinatawag na Bicameral Congress — binubuo ng mga halal na Senador at mga Representante kada distrito sa bansa. Pinalitan din sa ilalim ng Saligang Batas na ito ang sectoral representatives ng tinatawag natin ngayong Party List representatives.

Balik tayo sa una kong tanong — makabuluhan pa ba ang ating Saligang Batas sa takbo ng ating bansa? O tama bang ituring na lamang natin itong isang “toilet paper” at isantabi na lamang?

Sa aking munting palagay — ang Saligang Batas natin, o maging Saligang Batas ng anomang bansa — ay siyang tumatayong balangkas ng uri ng ating pamahalaan. Nakapaloob sa Saligang batas natin ang mga karapatang pantao na siyang nag-iisang depensa ng isang mamamayan laban sa pang-aabuso ng pamahalaan at ng mga ahensya nito. Dito rin nakasaad ang mga kwalipikasyon ng sinomang nais maging pangulo, pangalawang pangulo, senador, representante, mahistrado — mga kwalipikasyong ipinundar ng taumbayan nung kanilang pinagtibay ang saligang batas. Hindi ordinaryong papel o dokumento ang Saligang Batas, sapagkat ito ang pisikal na anyo ng soberanya na nagmumula sa bawat Pilipino. Ito ang tinatawag nating kontrata sa bawat isa, kontrata sa pagitan ng mamamayan at pamahalaan, kontrata sa pagitan nating lahat at sa Diyos sa itaas. Sa isang salita, ito ang pisikal na pamantayan na binigay natin bilang mamamayan kung saan nanggagaling ang ating sobe­renya bilang isang bansa, bilang isang mamamayan, bilang isang Pilipino. Hindi ito dapat isina­santabi, kundi ito ay dapat nasa gitna ng lahat ng pamamalakad ng pamahalaan at ng buong sambayanang Pilipino.  (@YOURSERVICE / ATTY. DAVID AQUINO)

Please follow and like us:
Read More

WALANG KATAGANG “AUTONOMY” SA GENERAL WELFARE CLAUSE

yourservice

NAGULAT ako nung ika-1 ng Hulyo, pagpasok na pagpasok ng buwan, ay may nabasa akong paalala mula sa bagong alkalde ng Maynila na sinabihan ang Pamantasan ng Silangan (University of the East) na makiisa sila sa siyudad sa isyu ng pagsususpinde ng klase tuwing malakas ang ulan dulot ng bagyo. Nag-umpisa ang isyu nang magpalabas ng direktiba ang lungsod ng Maynila na suspendido ang klase sa lahat ng antas nito, pampubliko man o pribadong paaralan. Ngunit ang UE ay nagsuspinde lamang mula kinder hanggang Grade 12 pagkatapos ng isang oras, inilabas ang direktiba ng Maynila. Ayon sa ating bagong alkalde, marami siyang natanggap na reklamo ukol dito. Aniya — marami na raw syang natanggap na reklamo laban sa UE, makisama naman sana sila sa lungsod. Ngunit eto ang medyo malaman niyang sinabi — kung ayaw ng UE na makinig sa lungsod, e di umalis na lang sa Maynila. Sinundan pa ng alkalde na pinaiiral lamang niya ang kaligtasan ng mga mag-aaral dahil nga nag-aalala na rin ang magulang ng mga ito.

Sa mga mag-aaral ng UE, at maging sa mga kalapit na mga paaralan — alam na nila na pag umulan nang malakas, ang kasunod nito’y pagbaha at dahil sa baha, nawawala o nahihirapan makakuha ng pampublikong transportasyon. Malimit na nangyayari ay stranded ang mga mag-aaral, maging ang mga nagtatrabaho sa Maynila dahil na nga sa baha.

Ano nga ba ang autonomous status na sinasabi ng mga pamantasan? Dahil ba dito’y maaari na nilang balewalain ang mga direktiba ng lungsod o maging ang pamahalaang nasyunal sa isyu ng pagsususpinde ng klase?

Ayon sa aking munting pagsasaliksik — ang isang pamantasan na binigyan ng “autonomous status” ay maaring magdesisyon at maglatag ng mga sariling pamantayan, misyon at mga layunin — tulad ng mga kwalipikasyon ng mga magtuturo dito, mga aklat na gagamitin, oras ng pagtuturo at mga pamamaraan kung paano maaabot ng pamantasan ang mga adhikain at layunin nito.

Ngunit ang karapatang binigay na ito ay hindi lubos — sapagkat kinakailangang ding sumunod ang pamantasan sa mga batas na umiiral dito tulad ng Local Government Code kung saan matatagpuan ang tinatawag nating “General Welfare Clause” kung saan pinahihintulutan ang lokal na pamahalaan — tulad ng lungsod ng Maynila, sa pamamagitan ng tinatawag nating “police power” na magbigay ng mga alituntunin o mga direktiba para sa seguridad at kapakanan ng nakararami.

Mainam na balikan natin ang sinabi ng ating Kataas-taasang Hukuman sa isang nakaraang kaso — Lupangco vs. Court of Appeals, 160 SCRA 848, April 29, 1988 — kung saan naobserbahan nito na datapuwat may pinataw sa isang pamantasan na karapatang magpasya tungkol sa misyon, layunin at pamamaraan ng pagturo, at ligtas mula sa pakikialam mula sa labas — ito’y nangangailangan at maaaring pigilan sa ngalan ng kapakanan ng nakararami.

Sa aking munting palagay — hindi naman magkasalungat ang tinatawag nating “autonomous status” ng isang pamantasan at ang paggamit ng lokal na pamahalaan ng kanilang “police power” batay sa “General Welfare Clause.” Atin lamang tandaan na iisa ang layunin ng mga ito — ang kapakanan ng ating mga mag-aaral, sa anomang antas. Kaya’t maaaring gamitin ang awtonomiya ng isang pamantasan alinsunod sa direktiba ng lokal na pamahalaan. Oo, may awtonomiya ang pamantasan, ngunit kung kinakailangan, ay marapat na sumunod ito sa lokal na pamahalaan. At pagkatapos ng bagyo o anomang insidente, ang pamantasan ay may karapatang mag-isip o maglatag ng plano upang mabawi ang mga araw na nasuspinde. Iisa lang ang dapat nating isipin — kapakanan ng ating mga mag-aaral. (@YOURSERVICE /  ATTY. DAVID AQUINO)

Please follow and like us:
Read More