LINDOL!

LINDOL-3

(Ni Edzer Lanuza / Unang Labas)

NOONG Lunes ng hapon, binalot ng masidhing sindak at pangamba ang mga naninirahan sa Metro Manila at iba pang bahagi ng Luzon nang yanigin ng 6.1 magnitude lindol ang kalupaan.

Ang magnitude 6.1 tremor ay tumama dakong alas-5:11 ng hapon sa local time. Sa kasalukuyang reports, umabot na sa 18 ang natagpuang nasawi.

Sa pinakahuling ulat, ayon kay Pampanga Governor Lilia Pineda, 15-katao na ang naitalang patay sa gumuhong supermarket sa Porac, Pampanga.

Marami pang tao ang pinaniniwalaang na-trap sa ilalim ng nag-collapse na gusali sa lalawigan na pinaniniwalaang worst-hit area.

Ayon kay Pineda, bagaman may nakikita pang mga bangkay, inuunang sagipin ang mga buhay pa. “Maririnig mo silang nananangis sa sakit. Pero ‘di madaling mailigtas sila.”

Bukod pa rito, may tatlo pang patay na naitala ang Provincial Disaster Risk Reduction and Management Office sa Pampanga noong Martes ng umaga.

Namatay sa Lubao ang 56 anyos at ang 7 anyos na maglolo matapos matabunan ng mga pader. Sa Zambales, nagdulot ng landslide ang lindol kung saan namatay ang 6 anyos na bata sa pagguho.

Sa pahayag ni Jaime Melo, president ng Clark International Airport Corporation, pito ang nagtamo ng minor injuries nang bumagsak ang isang bahagi ng kisame sa  check-in lobby ng passenger terminal.

Gumewang-gewang din ang skyscrapers dahil sa puwersa ng lindol, dahilan para magtakbuhan palabas ang ­office workers sa  high-rise buildings sa Maynila.

Patuloy pang ina-assess ng National Grid Corporation of the Philippines ang lawak ng pinsala sa transmission lines sa Luzon, sanhi ng power outages sa ilang bahagi ng bansa.

Nagkaroon ng power interruption sa ilang bahagi ng lugar tulad sa Pangasinan, La Union, Pampanga, Bataan, ­Quezon, Batangas. Camarines Sur at Sorsogon.

Samantala, ayon kay ­Philippine Institute of ­Volcanology and Seismology (PHILVOCS) Director/Usec Renato Solidum, 79 ­aftershocks ang na-monitor kinabukasan matapos ang pagyanig.

Nilinaw ng USEC na sa sequence ng earthquake kapag ang unang lindol na ­dumating ay malaki, tinatawag itong main shock, at ang sumunod na maliliit ay aftershocks.

“Pero kung sakaling next few days ay nagkaroon ng mas malaki, ang naunang earthquake ay magiging foreshock o main shock, at ang susunod na maliliit ay aftershocks.”

Sinabi nitong sa isang earthquake sequence hindi naman nagtatapos ang ­terminology  application, puwedeng mas maging mataas ang susunod na pagyanig.

Pero sa kaso ng katatapos na earthquake, sinabi niyang di gayon kalaki ang kumilos na fault, “Baka mas malamang ang sumunod na lindol ay mas maliliit sa naunang 6.1.”

“Hindi natin inaalis na baka kapareho o mas malakas nang bahagya ang sumunod na mangyari, pero  kadalasan mas maliliit ang mga sumusunod,” sabi pa nito.

Nilinaw rin niyang ang dumaang paggalaw ay isang local fault o walang pangalan. O  hindi ito ang kalinya ng kinatatakutan ng marami, ang sinasabing ‘Big One’.

Ang ‘Big One’ ay isang hypothetical earthquake na magnitude 8 o higit pa, na ­inaasahang magaganap ngunit di tiyak kung kailan dahil hindi pa ito nape-predict ng scientists.

Samantala, ayon pa sa USEC, depende  ang impact ng lindol sa kinaroroonan ng tao. Kung ground floor lang at mababa ang bahay o building madaling matapos ang pag-uga.

Pero kung ang opisina ay nasa highrise building, kahit tapos na ang paggalaw ng lupa, ang building ay magba-vibrate pa rin hanggang tumigil ang pag-uga.

Sinabi pa ng USEC, nilo-locate ang bawat lindol kung saan ito nagmumula. Kung ang aftershocks ay ‘di mula sa pinanggalingan ng malakas na pagyanig, isa itong separate sequence ng insidente.

Ipinahayag niyang patuloy ang operations sa ­monitoring ng lindol, walang tigil ang pagbabantay. Paalala niyang kung may makitang damages sa gusali, kailangang lumabas ang mga tao.

Kaugnay nito, kinumpirma ni National Disaster Risk Reduction and Management Council (NDRRMC) USEC Ricardo B. Jalad, ang reports ng damages sa tatlong probinsya ng Region 3 ang Bataan, Zambales at Pampanga.

Ayon kay USEC Jalad, nakatuon ang operasyon sa Lubao, Porac at Clark. Sa Porac, kumpirmadong apat ang nasawi, apat ang nawawala at pito ang na-rescue mula sa gumuhong supermarket dito.

Kinumpirma rin niya ang minor reports ng damages sa Bataan. Sa Zambales, sa ulat  ng earthquake induced landslide at pinsala sa Clark International Airport.

Sa NCR, tanging ang ­tumabinging gusali sa Emilio Aguinaldo College pa lamang ang naiuulat, bagaman hinihintay pang makumpleto ang reports habang sinusulat ito.

Aniya, di  naman napakalaki ang impact ng lindol kaya hindi gayon karami ang response units at reponders pero  maraming nakaistambay na region para sa tulong.

Iniutos naman ng Pangulo sa NDRRMC na tiyakin ang kaligtasan ng mga kababayan, pangunahin ang pagsasagawa ng inspeksyon sa kanya-kanyang mga gusali.

Paalala ng USEC, ang lindol ay isa sa natural hazards na dapat paghandaan kaya may quarterly earthquake drills na dapat pagtuunan ng pansin para sa mas malakas na lindol na darating.

Mahalaga rin umanong paghandaan ang pagpapatibay sa mga gusali at kabahayan, at pangunahing pangangailangan ng mga tao at ng mga ­organisasyon.

Kasama rin sa paghahanda ang battery ng cellphone, tubig, pagkain gaya ng ready-to-eat foods, iba pang hygiene kits, damit at mga gamot.

Please follow and like us:

Related posts

Leave a Comment