ENDO MAGWAWAKAS NA (1)

ENDO-1

Hanggang Saan, Hanggang Kailan?

(Ni Nenet L. Villafania)

KARANIWANG nari­rinig sa mga manggagawa ang katagang ‘endo’ o end of contract. Nagkaroon na naman ng bagong Tagalog word, mula nang pausuhin ng mga Fili­pino-Chinese businessmen ang pagtatapos ng kontrata ng isang empleyado, upang makaiwas sa mga benepisyo.

Bakit may endo?

Paliwanag ni Fiscal Aris Panaligan ng Manila Public Attorney’s Office, ginagamit ng ilang employer ang endo para mapaglaruan ang batas.

“Sa batas natin, kapag nagtrabaho ang isang emple­yado ng mahigit sa anim na buwan at hindi siya inalis sa employment mo, automatic na magiging regular empoyer sya,” ani Panaligan. “Pag endo o end of contract, tinatapos ang kontrata, kadalasan, hanggang five months lang, kaya wala silang sabit.”

Umiiwas din umano ang mga employer sa mandatory obligation na mga benefits sa mga manggagawa. Nakasaad din kasi sa batas na kapag ang empleyado ay na-regular at umabot ng sampung taong pagtatrabaho sa isang kum­panya, babayaran ng kumpanya ng halagang isang buwan ang bawat taon ng kanyang serbisyo sakaling magretiro siya o matanggal sa trabaho.

Paano makapagtrabaho ng may “endo”?

Noong araw, kapag mag-a-apply ka sa trabaho, direkta kang nagtutungo sa Human Resource  ng kumpanya. Ngunit mula noong mid-90s, nag-usbungang parang kabute ang mga employment agencies na siyang nagha-hire ng mga empleyadong itatalaga sa iba’t ibang kumpanya para magtrabaho ng hanggang limang buwan. Paliwanag ni Fiscal Panaligan, lalabas na hindi ang kumpanyang pinagtatrabahuhan ng empleyado ang employer kundi ang employment agency. Doon din siya kukuha ng sweldo at hindi sa accoun­ting office ng kumpanya, dahil may “cut” din ang agency sa arawan nilang kita.

“Ang problema dito,” ani Panaligan, “walang kontrol ang contractor sa mga workers na ipinasok sa isang kompanya. Kung ano ang i-assign sa kanila, yun na. At kung sobra sa oras, hindi rin kontrolado ng agency. Syempre, susunod ang worker dahil takot siyang mawalan ng trabaho, lalo pa sa hirap ng buhay ngayon.”

Tapos na ang “endo”

Wow naman! Totoo ba ito? Wala nang “endo”? Maniwala naman tayo. Kasi, may nakasalang na batas ngayon sa Kamara na naglalayong tapusin ang labor-only contracting at endo. Nilagdaan ni President Rodrido Duterte nitong nagdaang May 1 (Labor Day) ang isang executive order kontra sa kontraktuwalisasyon.

Pero sa totoo lang, walang kapangyarihan ang executive branch para tapusin ang “endo”. Siguro, mababawasan, pero hindi agad-agad mawawala, lalo pa at naisabatas dahil sa impluwensya sa mga dating mambabatas ng mga negosyanteng mahilig maglagay.

Malaki kasi ang matitipid kung iilang buwan lamang ang kontrata sa trabaho. Sa gano­ong paraan, hindi sila magiging regular at hindi rin magkakaroon ng benepisyong ibinibigay sa regular na manggagawa tulad ng health benefits at insurance. Yung mandatory lamang sa batas ang makukuha ng mga sumasailalim sa “endo” tulad ng SSS at Philhealth.

Sa madaling sabi, hanggang hindi naipapasa sa Kongreso ang pagwawakas ng contractualization, walang magagawa ang presidente kahit pa kabilang ito sa mga pangakong binitiwan niya noong nangangampanya pa lang siya sa pagkapangulo.

In other words, kahit lang draft ng EO ang pirmahan ng presidente, wala naman siyang kapangyarihang ipatupad ito. Kailangan ang legislative power dahil nakasaad  iyon sa Labor Code of the Philippines, kung saan naroon ang mga provisions laban sa contractualization ngunit may mga areas na pinapayagan, tulad ng pag-hire ng ekstrang empleyado pag may special ocassions. Yung, seasonal hiring ba, tulad ng Pasko, Valentine – o sa kung sa mga tubuhan tulad sa Batangas at sa Negros, kapag panahon lamang ng iluhan o anihan ng tubo.

Pero mismong si Department of Labor and Employment (DOLE) Secretary Silvestre “Bebot” Bello III ang nagsabing imposible ang total ban ng “endo”. Bakit ‘ka n’yo?

“Kung total ban on contractualization ang gusto natin,” pahayag ni Bello, “dapat mapawalang bisa o amyendahan ang isang partikular na probisyon sa labor code. Walang kapangyarihan ang executive order na magdagdag o magbawas o magbago sa isang batas na ipinasa na ng Kongreso. Implementing details lang ng batas ang pwede nitong ibigay. Congress talaga ang dapat buligligin. Sana, maintindihan ng mga trabahador ang limitasyon ng exe­cutive order at huwag nilang masyadong sisihin ang Pa­ngulo.”

Pero tuloy na nanindigan ang Malacañang na sa kahit ano’ng paraan, hindi tatalikod si Duterte sa pangakong tatapusin ang endo, kahit sa totoo lang, napakahirap pilitin ng mga maliliit na negosyante dahil wala raw silang pera, o kaya naman ay ayaw nila sa worker dahil tamad o kung anupamang dahilan.  Ayaw rin naman umano ng Palasyo na gipitin ang mga negosyante dahil baka mas mawalan ng trabaho ang mga Filipino kapag nalugi sila.

“Siguro, dapat, may compromise na katanggap-tangap sa lahat,” dagdag pa ni Bello.

Please follow and like us:

Related posts

Leave a Comment