EL NIÑO

ENSO

 PAANO NAKAKAAPEKTO ANG ENSO SA KLIMA

(Ni Edzer Lanuza / Huling bahagi) 

NATALAKAY sa u­nang bahagi ng special report ang ilang impormasyon hinggil sa El Nino na kilala sa tagalog bilang tagtuyot kung saan bihira ang pag-ulan kung kaya’t nagkakaroon ng malaking epekto sa ekonomiya lalo na sa mga magsasaka.

Naapektuhan ng El Nino-Southern Oscillation (ENSO) ang klima sa malaking baha­gi ng mundo at maging ang ilang rehiyong malayo sa tropical Pacific Ocean.

Ang Abnormal Tropical Pacific SSTs ay simula lang ng kuwento sa mga epekto ng  ENSO. Kapag nagaganap ang El Niño, ang Central at Eastern Tropical Pacific Ocean ay nagiging  mas mainit kaysa karaniwan.

Kapag tumataas ang  SST, mas maraming nagaganap na thunderstorm activity o pagbagyo na sanhi ay pagdagdag sa temperatura at pagkatuyo sa hangin sa ibabaw ng mainit na tubig.

Ang mainit-init, mamasa-masang hangin ay tumataas at nag-aanyong ulap na natutuloy sa bagyo. Ang prosesong ito ay pinagmumulan ng tagong pag-init sa upper atmosphere: ang init mula sa pinainit na paligid ng karagatan ay napapakawalan kapag ang water vapor ay lumalapit sa mga ulap at ulan.

Dahil sa kaguluhan, ang upper atmosphere ay mas nagiging mainit kaysa dati. Ang naturang mas mainit na panahon ay pinagsisimulan ng mga paggalaw,  pero higit sa  paparating pang mga serye may mahahalang epekto.

Ang ENSO ay nakakaapekto sa  sea surface temperature (SST) sa mga lokalidad kung saan  pangi­ngisda ang major industry sa ilang mga bansa.

Isa sa kilalang halimbawa ay ang pangingisda sa  northwest coast ng Peru. Nang maganap ang El Niño, ang mainit na waters ay nakaka­pinsala sa mga isda.

Ang mga isda ay tumatakas sa kanilang kinalalagyan para maghanap ng mas malamig na katubigan kaya nagresulta na kawalan ng huli na Malaki ang epekto sa ekonomiya ng Peruvia.

Ang kawalan ng pagkain o malinis na tubig na maiinom ay nakakaapekto sa bawat aspeto ng  buhay ng tao saanmang sulok ng mundo.

Sa East at Southern Africa, ilang milyong mga kabataan ang nangangailangan ng lunas dahil sa laganap na acute malnutrition kaugnay sa  El Niño-linked drought.

Para sa mga kabataang ito, ang paraan upang magamot at literal na isang  mas mahalagang bagay  para sa buhay o kamatayan. Ang kakulangan sa tubig ay nagiging sanhi rin para lisanin ng mga tao ang kanilang lugar.

Naghahanap sila ng pa­raan para mapunan ang pangunahing mga pangangailangan, naiiwanan ang kanilang edukasyon at kabuhayan at mas lalong nalalagay sila sa mas malaking panganib.

Ang kababaihan at kabataang babae ang madalas naaapektuhan dahil sila ang karaniwang responsable sa pagkuha ng tubig, naglalakbay sa malayo at sumasagupa sa ekspolytasyon kapalit ng pagkain.

Tagtuyot sa Pilipinas sanhi ng El Niño, lalawig pa

Dahil sa epekto ng El Niño, ilang mga probinsya pa ang inaasahang makakaranas ng  tagtuyot o kawalan ng pag-ulan sa susunod pang dalawang buwan.

Dahil dito nagbabala si Ana Liza Solis, hepe ng climate monitoring and prediction section ng Philippine Atmospheric, Geophysical and Astronomical Services Administration (PAGASA) sa posibleng pagdanas ng nasabing sitwasyon.

Sinabi niyang tiyak pang maaapektuhan ng  tagtuyot ang Occidental at Oriental Mindoro, Palawan, Ilocos Sur gayundin ang La Union.

Nakararanas na ang Ilocos Norte, Zamboanga del Sur, Zamboanga Sibugay, Maguindanao at Cebu ng tagtuyot simula Pebrero, ayon kay  Solis.

Ang drought-hit a­reas ay naganap noong 22 ng Abril,  ang Zamboanga City ay idineklarang nasa state of calamity dahil matinging dulot ng  El Niño.

Pinagtibay ng city council ang rekomendasyon ng  local Disaster Risk Reduction Management Office (DRRMO) matapos mahigit sa 55 ektaryang lupa, tinatayang may P1.265 milyong halaga, ang naapektuhan tagtuyot.

Nauna rito,  iniulat ng city agriculture office  na nasa P7 milyong halaga ng mga bigas, mais at gulay ang na­pinsala dahil sa matinding tagtuyot.

Ayon kay Disaster Risk Reduction and Management Office (DRRMO) chief Elmeir Apolinario, tinatayang nasa P13 milyon ang nailalaan para makatulong sa matinding epekto ng tagtuyot.

Tinukoy ng PAGASA ang tagtuyot ay tatlong magkakasunod na mga buwan ng kakaunting ulan , halos walang ulan o 60 porsiyentong pagbaba sa karaniwang ulan.

Ang bansa ay nakararanas na kaunting pag-ulan at mas mainit na panahon dahil sa  “mahina”  ang El Niño, na nagsimula noong Marso at inaasahang magtatagal pa ngayong Mayo o sa Hunyo.

Nakahanda na ring ianunsyo ng state weather bureau ang pagsisimula ng   tagtuyot. Idedeklara ang tagtuyot sa sandaling maging isang mainit na mainit na temperatura sa bansa ang mainit na hangin mula sa Pasipiko.

Please follow and like us:

Related posts

Leave a Comment