BARYA MO, BUHAY KO (2)

BARYA-2

(Ni Mac Cabreros)

MARAMING ­pinagdaanan ang baryang noong unang panahon ay napakahalaga subalit sa paglipas ng panahon ay unti-unti hindi na binigyang halaga at minsan at itinatapon na lang dahil wala na ngang mabili ang isang sentimo hanggang piso.

Nagkaroon ng iba’t ibang klase ng barya sa Pilipinas simula nang masakop ang bansa ng Espanya. Nasa ilalim ng pamamahala ng mga Kastila ang Pilipinas sa ilang daang taon kung saan iba’t ibang denominasyon ang lumabas at meron pang lumabas na gawa sa ginto, pilak at tanso.

Noong panahon ng pamamahala ni Gen. Emilio Aguinaldo naglabas siya ng barya at perang papel na may tatak ng “Republica Filipina” habang noong panahon ng pananakop ng mga Amerikano ay nagkaroon din ng iba’t ibang demominasyon ng barya mula isang sentimo hanggang piso.

Naglabas naman ng    ang pamahalaan ng Hapan ng fiat currency na kilala bilang Mickey Mouse money noong World War II.

Noong 1967, pumasok naman ang ‘Pilipino series’. Nakatatak dito ang larawan ng mga bayani ng Pilipinas kung saan pinaliitan ang laki ng mga barya. Nagkaroon ito ng 1, 5, 10, 25 at 50 sentimos. Ibinalik din ang one peso denomination noong 1972 o Jose Rizal coin.

Panahon ni dating ­Pangulong Ferdinand Marcos nang nailabas ang ‘Ang Bagong Lipunan o ABL series’. Nakatatak pa rin ang ­imahe ng mga bayani ng Pilipinas sa denomination na 1, 5, 10, 25, centavos, P1. Nawala ang 50 centavos ngunit napanday noong 1975 ang P5 kung saan mukha ni Pangulong Marcos ang makikita sa harap ng barya. Inilimbag ito ng ­Royal Mint sa England at ­Vereinigte Deutsche Metallweke sa West Germany, Philadelphia at San Francisco mint sa United States, ­Franklin Mint, Sherritt Mint sa Canada, at mismong panday ng Pilipinas.

Matapos ang walong taon, pumasok sa sirkulasyon ang ‘Flora and Fauna series’ saan nakatatak ang mga imahe ng mga bayaning Pilipino at iba’t ibang klase ng hayop at halaman sa likod. Kasama ang mga baryang 1, 5, 10, 25 at 50 ­sentimos ang P1, P2 at ang nagbabalik sa sirkulasyon na P5. Mayroon ­nailistang error o pagkakamali sa baryang 1 sentimos saan nakasulat ang ‘Pandaka pygmea’ imbes na ‘Pandaca pygmaea’ at 50 sentimos saan nakasulat ang ‘Pithecobhaga jeferryi’ imbes na ‘Pithecophaga jeferryi.’ Nademonetized o nawalan ng bisa bilang legal tender ang mga baryang ito noong Enero 2, 1998.

Bilang kapalit sa ABL series coins, naglabas ang Bangko Sentral ng Pilipinas noong Disyembre 1995 ng mga ­baryang nakatatak sa likod ang logo nito. Noong Hulyo 10, 2001, naglabas ang BSP ng 10-piso coin saan nasa harapan ang nagkasamang mukha nina Andres Bonifacio at ­Apolinario Mabini. Napalitan din ang ABL series na perang papel. Ang mga P5 pisong barya na may petsang 1997 at 1998 na nailimbag ng Royal Canadian Mint ay walang mint mark habang ang mga napanday sa Pilipinas ay mayroong mint mark. Lahat na P5 coins na may petsang 1999 pataas ay mayroon nang mint mark.

Sa pagbabago ng panahon, sabay na nagbago rin ang anyo maging ang ­metal na ginagamit sa mga barya. At sa inilabas na New Genaration series, bakal na ang ginamit kaya magnetic o dumidikit sa magnet.

Nakasaad dito ang ilang uri ng halaman gaya ng Kapal-Kapal baging, Tayabak at Katmon.

Noong Hulyo 2019, inanunsyo ng BSP na plano nilang palitan ang mga perang papel na P20 sa barya. At noong Septyembre ng taon kasalukuyan, inihayag ng BSP na papalitan din ang ­disensyo ng P5 barya upang maiwasang magkamali o mapagkamalang P1 ang ­baryang nabanggit.

Nakatakdang ilabas ang bagong anyong P5 ngayong Disyembre.

Suporta sa ­magandang ­layunin

Upang maibalik sa sirkulasyon ang mga baryang 1, 5, 10 at 25 sentimos, naisip ng isang ­miyembro ng Pugad Lawin ­Philippines – International Incorporated – ­Balangay ng Pugad Lawin sa Quirino na ilunsad ang ‘Barya Mo! Buhay Ko!’ Layon nito na makolekta ang mga nasabing barya at maibili ng gamit gaya ng maliit na solar power system at ibigay sa mahihirap na kababayan natin lalo ang mga wala pang kuryente o ilaw sa tahanan.

“Kahit kabilang ako sa ‘isang kahig, isang tuka’, nais kong makapag-ambag ng ngiti sa kapuspalad nating ­kababayan,” wika ni Lawin Almazan. “Hindi sa halaga nang malilikom ang batayan. Ang mahalaga ay ang pagbibigay importansya sa ating pera lalo na sa mga barya,” dugtong nito.

Idinagdag nito: “Kung maibabalik natin sa ­sirkulasyon ang mga barya, makakatulong ito sa ating ekonomiya.”

Ang Pugad Lawin ­Philippines – ­International Inc. ay matagal nang ­gumagabay at kaagapay ng mga Pilipino lalo ang mga underprivilege. Nagsimulang magpalaganap ang PLPII bolunterismo o ­Lawinism sa buong bansa noong 1970.

Hinihikayat ng PLPII ang sambayanan na pahaalagahan ang mga barya dahil malaki ang halaga nito. Suportahan ang Barya Mo! Buhay Ko! sa pag-share ng mga sentimos. Kung hindi man mai-donate, ay gamiting pantustos sa ­ating pangangailangan. Maliit man ay malaki kapag napagsamasama.

Related posts

Leave a Comment