RIGHT OF WAY

ANO ang “right of way”? Bakit nagkakaroon ng ‘di pagkakaintindihan o alitan dahil lamang dito? Madalas tayong makarinig ng balita ng pag-aaway ng magkakapitbahay dahil lamang sa usaping “right of way”.

Kadalasan, ito’y hango sa isang sitwasyon kung saan napaliligiran ng lupain ng ibang tao ang iyong lupain at nangangailangang makiraan ka sa lupain ng iba upang marating mo ang pampublikong daan. Kadalasan, pinagbibigyan ka na lang ng may-ari ng lupang dinaraanan mo, pero minsan — ayaw nila pumayag. Sa ganitong pagkakataon, maaari kang humiling sa hukuman na bigyan ka ng “right of way”. Ngunit hindi ganun- ganun lamang ang paghingi nito — may mga alituntunin ang ating batas na dapat nating sundin bago tayo mabigyan ng “right of way”.

Sa isang kasong iniakyat sa Mataas na Hukuman, ang may-ari ng lupain o taong humi­hingi ng “right of way” ay dapat magtatag ng mga sumusunod upang ma­ging karapat-dapat bigyan nito: (1) na ang kanyang lupain ay napalilibutan ng iba pang mga lupain na pagmamay-ari ng iba at walang sapat na lagusan tungo sa isang pampublikong kalsada; (2) na naibigay na ang tamang bayad sa paggamit nito; (3) na ang dahilan kaya walang lagusan ay hindi niya kasalanan o dulot ng kanyang kagagawan (4) na ang hinihiling na “right of way” ay hindi masyadong makapeperwisyo sa lupain ng iba.

Mahalagang tandaan na kung ang pagkawala ng lagusan ay dulot ng kapabayaan or kagagawan ng may-ari ng lupa, baka hindi ito pagbigyan ng hukuman sa kanyang hinihiling na “right of way”. Halimbawa, may tatlong lagusan na maaaring gamitin ng may-ari ng lupa ngunit sinarahan niya ang mga lagusang ito dahil nalalayuan siya at sa halip ay humiling siya sa hukuman na bigyan siya ng isang “right of way” na mas naaayon sa kanyang kagustuhan. Sa sitwasyong ito, may posibilidad na hindi siya pagbigyan dahil ang pagkawala ng kanyang mga lagusan ay dulot na rin sa kanyang kagagawan.

Ang karapatang “right of way” ay isang pambihirang karapatang na binibigay lamang kung ito’y nararapat at kinakailangan — ayon sa mga alituntunin na nilatag ng batas. Nasasaad din sa batas na ang lapad na maaring gawing “right of way” ay depende sa pangangailangan ng gagamit at maaring magbago sa paglipas ng panahon. Ating tandaan, sa mga sitwasyong ganito, huwag nating daanin sa dahas o alitan, dumulog sa hukuman at hayaang ang batas ang humusga kung nararapat ka nga bang bigyan ng “right of way” o hindi.  (@YOURSERVICE / ATTY. DAVID AQUINO)

Please follow and like us:

Related posts

Leave a Comment