SUNDIN ANG A,B,C NG DIABETES (2)

diabetes-4

(Ni Mac Cabreros / Huling labas)

SINASABING ang pinakaepektibong paraan sa pangangalaga at pagmamantina sa kalusugan ng tao ay ang pagkontrol sa pagkain na sinasabayan ng regular at tamang pag-eehersisyo at pag-inom ng mga iniresetang gamot.

Ayon sa mga eksperto, pag-aralan at alamin ang ABC ng diabetis, kaya’t gumawa ng karampatang hakbang para makontrol at sumanggguni sa health care team.

Kabilang sa mga payo: kumain lagi nang regular sa oras. Ang sobrang pagtaas o sobrang pagbaba ng lebel ng asukal sa dugo na karaniwang nararanasan kung may sakit na diabetes ay maaaring maiwasan kung kakain sa takdang oras.

Halimbawa, ang oras ng almusal ay nakapako sa alas-7 ng umaga sa bawat araw, ang tanghalian ay alas-12, at hapunan ay ipako naman sa alas-7 ng gabi sa bawat araw.

Dapat bawasan ang pagkaing may mataas na carbohydrates gaya ng asukal, kanin at tinapay. Maiging palitan o kumain ng oats, pasta, whole-grain na tinapay, kamote, at mais. Dagdagan ng protina, fiber at omega 3 fats ang mga kinakain.

Ang binabawas na carbohydrates sa pagkain ay makabubuting palitan ng mga pagkaing mayaman sa protina gaya ng manok, isda, puti ng itlog, gatas, mani, gulay at prutas Mag-ehersisyo araw-araw.  Epektibo ang paglalakad ng 45 minuto sa bawat araw.

Nababawasan ang taba sa katawan at manatili ang lebel ng asukal sa dugo.

Bukod sa mabantayan ang dami ng asukal sa mga kinakain. Mahalaga rin uminom ng sapat na tubig. Iwasan din ang matatamis na inumin gaya ng softdrinks at pagkaing sobrang tamis gaya ng cake at chocolate.

Huwag manigarilyo at mamuhay sa happy lifestyle o iwas sa buhay na puno ng pagkabagot o stress.

Ayon sa mga eksperto, dapat iwasan ang pagkaing may mataas na glycemic index gaya ng kanin (puti) dahil mataas ang tsansang magkaroon ng diabetes ang malakas kumain ng kanin. Mas maganda kung brown rice dahil nagtataglay ito ng fiber at magnesium.

Para Type 1 dapat iwasan ang pagkaing mataas sa carbohydrates na mabilis maabsorb ng katawan. Say NO sa nakakatakam na pagkain gaya ng cake at pastries. Iwasan din ang softdrinks, energy drinks, café, fruit juice, raisins at palm oil.

Sa diet therapy,  mahalagang nasa tamang oras ang pagkain. Sundin ang iskedyul. Huwag pumalya o i-delay dahil nagdudulot ito nang biglaang pagtaas sa blood su­gar level. Kumain ng fiber-rich foods gaya ng gulay at prutas. Iwasan ang sobrang alat. Huwag uminom ng sobrang alcoholic gaya ng alak.

Kung may mga pagkaing bawal, mayroon ding pagkaing inirerekomenda ng mga dalubhasa. Kabilang sa 10 Kumainments ang beans at gulay gaya ng spinach dahil siksik sa bitamina ang mga ito, kamote, kamatis, citrus fruit gaya ng orange, grapefruit at lemon, nuts, whole grains, milk yogurt na mayaman sa calcium at vitamin D at isdang mayaman sa omega-3 fatty acid gaya ng salmon.

Ayon pa sa mga dalubhasa, ang diabetes ay siyang sanhi ng pangungulontoy sa ‘manoy’ ng mga kalalakihan; pagkakasugat na hindi guma­galing lalo sa paa na kadalasan ay pinuputol para hindi lumala at nagpapalala sa sakit sa hypertension at atake sa puso.

Dagdag ng mga dalubhasa: walang gamot sa diabetes. Tataglayin habambuhay ito ninuman. Kaya maigi na iwasan ang mga bawal kundi ugaliing gawin at isapuso ang mga nararapat na hakbang para magkaroon ng normal na buhay. Kesa laging mag-injection ng insulin at lumagok ng tableta. Ika nga: Prevention is better than cure. Tara sama-sama tayong humakbang para sa ating kalusugan.

Please follow and like us:
Read More

DIYASKENG DIABETES (1)

DIABETES-3

Hindi lahat ng matamis masarap, meron din masaklap

(Ni Mac Cabreros)

NOONG nakaraang buwan, buwan ng Nob­yembre, ipinagdiwang ang World Diabetes Day na hindi naman dapat ipagdiwang dahil patuloy ang pagdami ng bilang ng taong nagkakaoon ng sakit na diabetes.

Totoong hindi dapat ipag­diwang ang tawag dahil hindi naman nagagalak ang mga taong mayroong ganitong sa­kit subalit ang dapat ay gunitain at nagpakalat ng impormasyon upang maiwasan, maagapan at magamot sakaling umatake ito.

Ayon sa mga dalubhasa, ang diabetes ay kawalan ng katawan lalo ng lapay o pancreas ng kakayahan na makalikha o makagawa ng sapat na hormone na tinatawag na insulin para makontrol ang glucose level sa dugo.

May dalawang klase ang diabetes. Una ay Type 1 na mangangailangan ng paggamit ng artipisyal na insulin na ipapasok sa katawan at Type 2 na maaring ‘magamot’ sa pamamagitan ng tamang diet at pag-inom ng gamot. At gestational para sa mga nagdadalantao kung saan maari nitong maipasa sa kanyang supling ang sakit.

Ang diabetes ay siyang nagdudulot ng kumplikasyon o nagpapapala sa iba pang sakit gaya ng sakit sa puso at panlalabo ng mata na siyang sanhi ng kamatayan ng taong mayroon nito lalo na kapag napabayaan.

Sa taya ng Philippine Society of Endocrinology, Dia­betes, and Metabolism (PSEDM), nasa 3.3 milyong Pinoy ang may diabetes noong 2014. Hindi kasama dito ang tinatayang 2 milyon na hindi batid o alam na diabetic na sila.

Inaasahang sa 2030, magkakaroon ang bansa ng halos 7.8 milyong katao na may sakit na diabetes, ayon sa datos ng Philippine College of Physicians.

Ayon pa sa mga dalubhasa, maaring ‘namana’ ang sakit o naipapasa ng magulang sa kanilang anak gayundin na nakukuha sa pagkain lalo ang matatamis at mataas sa carbohydrates, sobrang alat at mataas ang alcohol.

Dagdag ng mga dalub­hasa, maaring maiwasan o maagapan ang naturang sakit. Ito ay sa pamamagitan ng diet o tamang pagkain at regular na eherhisyo gaya ng brisk walking ng 30 minuto kada araw tatlong beses isang linggo o depende sa payo ng health care team kabilang ang doctor, nurse, dietitian, dentist, ophthalmologist at health worker.

Sa taya ng mga eksperto, nakababawas ang brisk walking ng halos 60 porsyento ng tsansang magkaroon ng diabetes.

Kapag may sintomas na mataas ang blood sugar level, kumonsulta sa doktor at iba pang miyembro ng health care team para mailatag ang karampatang hakbang tulad  ng pagmonitor sa blood sugar level.

Kung sobrang baba (nasa 100 mg/dl) ang sugar level, payo ng mga dalubhasa na kumain ng 15 hanggang 30 gramo ng carbohydrates. Kung sobra naman sa 250 mg/dl sa Type 2 at 200 mg/dl sa Type 1, ipagpaliban muna ang pag-eherhisyo o paglalakad hanggang sa bumaba sa normal ang blood sugar level.

Madalas kapag pinag-usapan ang tungkol sa mataas na blood sugar, ang unang pumapasok agad sa isip natin ay diabetes. Pero bago ka pa ma-diagnose at magkaroon ng diabetes, bibigyan ka ng katawan mo ng mga sintomas ng diabetes tulad ng pagtaas ng blood sugar para habang maaga pa ay mabantayan mo at makagawa ng tamang hakbang.

Kabilang sa mga sintomas ang sobra at madalas na pag-ihi sa gabi (Polyuria); paglabo ng paningin; madaling mahapo o mapagod o panghihina; panunuyo ng bibig o pagkauhaw (Polydipsia); pag-iba ng kulay, nanunuyo at nangangating balat, laging nakakaramdam ng gutom (Polyphagia); paglobo ng tiyan at pagbigat ng timbang; pabalik-balik na impeksyon; mabagal na paghilom ng sugat; pagiging imbalido; mahirap dumumi; pangingilig at pamamanhid ng kalamnan at nerve problem.

“Ang pagkontrol sa pagkain sinasabayan ng regular at tamang pag-eehersisyo at pag-inom ng mga gamot ang pinakaepektibong paraan ng pangangalaga at pagmamantina sa kalusugan ng taong may sakit na diabetes,” ayon sa mga dalub­hasa.

Idinagdag pa na dapat isaalang-alang ang pagmamantina ng kalusugan  nang sa gayon ay maiwasan ang mga hindi magandang epekto at komplikasyon na dulot ng diabetes. (May karugtong)

Please follow and like us:
Read More

BAWAL ANG JUDGEMENTAL (2)

SHABU BUYER

(Ni Guillermo Octavio)

Kung kaya ng babae, kaya rin ng bading

NAPATUNAYAN ng mga babae at lalaki na sa ngalan ng pag-ibig ay kaya nilang itaya ang kanilang mga buhay at sariling kaligayahan mapasaya lang at maibigay ang kagustuhan ng kanilang mga mahal sa buhay.

Hindi lamang babae’t lalaki ang humahamak sa batas nang dahil sa pag-ibig kundi maging mga bading.

Noong Hunyo, sa karsel humantong ang isang parlorista at ang dyowa nitong tulak nang maaktuhang nag-aabutan ng shabu sa kalsada sa Valenzuela City.

Swak sa selda ang tulak na si Jordan Tanaun alyas “JM”, 28, ng Block 3,  Bukid, Malinta; at dyowa nitong hairstylist na si Jeffrey Gadi alyas “Paula”, 29, ng Phase 1, Barangay Bagbaguin, Caloocan City.

Nabulaga ang dalawa alas-4:25 ng umaga nang abutan ni Tanaun ng isang plastic sachet ng shabu si Gadi sa Maysan Road, malapit sa lumang city hall.

Dinaluhong ng mga pa­rak ang mga suspek at nakumpiska kay Tanaun ang da­lawang plastic sachet ng shabu at P200 bill habang nasamsam kay Gadi ang isang sachet ng shabu.

Pagtatagpong palihim nabuking

Noon ding Hunyo, ibina­libag sa selda ang isang babae at ang umano’y karelasyon nitong construction worker matapos mabulagang bumabatak  ng shabu sa Caloocan City.

Arestado sina Monaliza Alapide, 47, ng 12 Wyoming St. at Cirilo Paz Jr., 50, ng Santiago St., kapwa ng Vista Verde Executive Village, Caybiga, Barangay 166, ng lungsod.

Alas-3 ng umaga ay may nagnguso sa mga pa­rak na may rumaratrat sa isang bahay sa naturang village.

Pagresponde ng mga pa­rak ay nabulaga nito ang mga suspek na humihigop ng usok ng shabu sa ­Copenhagen St., Vista Verde ­Executive Village, Barangay Llano.

Hindi na pumorma ang dalawa at nakumpiska sa mga ito ang nakabukas na transpa­rent sachet, isang plastic sachet na naglalaman ng, isang lighter at ­dalawang strip ng aluminum foil.

Sweet November

Tila wala ngang kasingtamis ang Nobyembre kaya’t ginawa ang pelikulang “Sweet November” at ni-remake noong 2001 at pinagbidahan ni Keanu Reeves, na kilala ng millennials bilang si “John Wick” at “Ted” ng naunang henerasyon, at ang magandang bebot na si Charlize Theron, na maniwala kayo o hindi ay may dugong Aprikano,  kung saan…panoorin n’yo na lang kung matibay kayo sa antok.

Nitong Nobyembre kalaboso ang isang babaeng ­tin­edyer at ang umano’y sugar daddy nitong tulak nang kapwa masakote sa isang buy-bust operation sa Malabon City.

Ibinalibag sa magkahiwalay na selda ang sinasaibing magsing-irog na sina Orlando Ocampo, alyas “Body,” 45; at  ng bubot na chikas nitong si Chrizialyn Pingol, alyas “Desiree,” 18; kapwa walang hanapbuhay at residente ng Barangay Longos, ng lungsod.

Alas-12:30 ng madaling-araw nang madamba ang mga suspek sa Barangay Longos matapos bentahan ng shabu na nagkakahalaga ng P300 ang isang undercover police.

Walong sachet ng shabu na tumitimbang ng halos 1.9 gramo na may street value na halos P12,700 ang nakum­piska sa mga suspek.

Nobyembre din nang hi­git sa P144,000.00 halaga ng shabu ang makumpiska sa ­dalawang pares ng magsing-irog  na nasakote sa magkahiwalay na buy-bust operations sa Navotas City.

Dakong alas-2:15 ng hapon nang malambat sina Marlon Ramirez, 21 at kanyang kinakasamang si Roan Joyce Santiago, 19, sa Market 3, Fishport, Barangay North Bay Boulevard North.

Nakumpiska sa mga suspek ang anim na plastic sachets ng shabu na tumi­timbang sa 7.3 gramo at nasa  P46,640.00 ang halaga, coin purse at P300 marked money.

Alas-2:30 ng madaling araw naman nang mahuli sa F. Pascual, Barangay Tangos South sina Roberto Alcantara alyas Puroy, 46; at dyowang si Rhodora Joaquin alyas Doray, 40;  matapos bentahan ng isang sachet ng  shabu ang isang pulis na poseur-buyer kapalit ng P1,000 marked money.

Nasamsam sa mga suspek ang dalawa pang plastic sachet ng shabu bukod sa naiskor ng undercover agent na tumi­timbang sa 14.4 gramo at nasa P97,920.00 ang street value.

Sa lungsod naman ng Caloocan, nadamba ang nasa drug watchlist na si Christian Pio, 33, at ang kinakasama nitong si Marife Dominguez 36, na dati nang sumuko sa kasagsagan ng Oplan Tokhang ngunit nagbalik sa shabu nang dahil sa kapritso ni Pio.

Tatlumpu’t limang sachet ng shabu ang nakumpiska sa dalawa na may tinatayang ha­lagang P81,609.00.

Please follow and like us:
Read More

HINAMAK ANG LAHAT MAGING ANG BATAS SA NGALAN NG PAG-IBIG (1)

SHABU-22

(Ni Guillermo Octavio)

“O pag-ibig na makapangyarihan, kapag pumasok sa puso ninuman hahamakin ang lahat, masunod ka lamang,” wika ni Franciso “Balagtas” Baltazar sa kanyang obrang Florante at Laura.

Kung susuriin,  mapatutunayang totoo ang mga katagang ito sa Caloocan-Malabon-Navotas-Valenzuela area, dahil marami sa mga nasabing lungsod ang hinamak ang lahat, maging ang batas, sa ngalan ng pag-ibig.

Shabu carinderia

Noong Marso ng taong kasalukuyan, dinakip ang isang adik, ang dyowa niyang tulak at siyam na iba pa sa isang buy-bust operation sa  “shabu carinderia” ng mag­dyowang sangkot sa ilegal na droga.

Nadakip sina Shirley Morales, 44; Salvador Bajaro, 49; at Michael Quizon, 37, sa Sia Compd., Lamesa St., Barangay  Ugong matapos may mag-Hudas hinggil sa pagtutulak ng droga ng mga ito sa naturang lugar.

Nang magkaabutan na  ng shabu ang mga suspek at sa poseur-buyer kapalit ng P300 marked money ay sumalakay ang grupo ng mga parak at dinakma ang tatlo at nakuha sa kanila ang  apat pang plastic sachets na naglalaman ng shabu at buy-bust money.

Kasama ring dinampot ang mga nabulagang bumabatak na sina Sonia Dangilan, 45; Cezarson de Chavez, 33; Dinnes Limsia, 23; Reynald Tibalcia, 19; Mark Dave Alvaro, 21; Aaran Jhan Sia, 19; Christian Jorge Candela, 27; at Richard dela Cruz, 22.

Napag-alamang animo karinderyang bukas sa lahat ng gustong kumain ang bahay ng magka-live-in na sina Bajaro at Dangilan na bukas naman para sa lahat ng gustong bumatak.

Nabukong sekreto

Noon namang Mayo, dinamba ang isang babae nang mabuking ng mga parak ang ipupuslit sana nitong ng P100,000 halaga ng shabu sa kanyang bag papasok sa Navotas City Jail  para sa kanyang boyfriend.

Huli na nang mapagtanto ng suspek na si Avegail Umali na walang lihim na hindi nabubunyag at hindi pala ganoong ka-“secret” ang secret pocket ng kanyang shoulder bag kung saan nakita ang shabu na dadalhin sana niya sa boyfriend na presong si Reginal Jacobe.

Nang kinapkapan pa lamang ay para nang pusang di mapaanak si Umali at nang siyasatin ang kanyang bag ay tinangka itong daklutin ni Umali mula sa nag-iinspek­syon ng pulis kaya’t lalo siyang pinaghinalaan at nang busisiing mabuti ay nakita sa secret pocket ang pinakatatagong shabu ng suspek.

Babae, ano ba ang pinasok mo?

Noon ding Mayo, isang maparaang babae ang nasakoteng nagpupuslit ng 167 stick ng sigarilyo na ipinasok sa kanya ari upang madala sa kanyang kinakasamang nakakulong sa Navotas City Jail ang pinatawan ng disciplinary action.

Palaisipan sa pulisya kung paanong napagkasya ni Vanessa Mae Adducol ang ganoong karaming sigarilyo sa kanyang ari at nakalakad pa nang dalawin ang dyowang si Jay-ar Feliciano.

Dahil dito, tatlong buwang walang labing-labing ang mag-live-in partner dahil binawalang dumalaw si Adducol sa piitan dahil sa kanyang ginawa.

Nagkakahalaga umano ang kada stick ng sigarilyo ng P150 kaya’t ipinapalagay na posibleng nenenegosyohin ng maglive-in partner ang mga sigarilyong tinangkang ipuslit sa loob ng piitan.

Napag-alamang may nagnguso sa mga bantay ng piitan na may “ipapasok” daw na epektus si Adducol kaya’t masusing sinuri ang lahat ng pwede niyang pagtaguan ng kontrabando hanggang sa makapa nga ang mga sigarilyo sa kanyang ari.

Nakasilid sa condom ang mga sigarilyo nang madiskubre sa ari ni Adducol.

Setyembre naman ay sinakote ang isang 36-anyos na babae matapos na tangkaing magpasok ng 60 stick ng sigarilyo sa Navotas City Jail (NCJ) sa pamamagitan ng pagpapasok rin  ng epektos sa kanyang ari.

Binawalang dumalaw ng tatlong buwan sa kanyang asawang drug detainee na si Christian Lazaro si Generose Candelario, ng 388 Gov. Pascual St., Navotas City dahil sa ginawang paglabag sa mga patakaran ng piitan.

Ayon kay NCJ Warden Chief Insp. Ricky Heart Pegalan, alam ni Candelario na ipinagbabawal ang sigarilyo at iba pag kontrabando sa mga kulungan dahil regular naman nitong dinadalaw ang asawa.

Bibisitahin sana ni Candelario ang asawa dakong alas-2:35 ng hapon nang may makapa si duty guard JO1 Gennylyn Pinanching na kakatwa sa gawing ari ng bebot nang isailalim ito sa routine inspection.

Nang utusan ni JO1 Pinanching si Candelario na sumailalim sa strip and ca­vity search ay bumulaga ang mga sigarilyong nakapalara at nakabalot sa transparent cling wrap na nakasalaksak sa ari nito.

Please follow and like us:
Read More

ANAK NG PASIG GAGAWING KAMBAL

PASIG CITY-4

(Ni Mac Cabreros)

SA distrito ng PaMaMariSan (Pasig, Mandaluyong, Marikina, San Juan), tanging ang Marikina City ang may dalawang Congressional District o Kinatawan sa Mababang Kapulungan ng Kongreso.

Kinakatawan ngayon ni dating Metro Manila Development Authority at Mayor Bayani F. Fernando ang Unang Distrito para sa 18th Congress (2019-2022) na binubuo ng Barangay Barangka, Calumpang, Industrial Valley Complex, Jesus de la Peña, Malanday, San Roque, Sta. Elena, Sto. Niño at Tañong na may populasyon noong 2015 na 178,876 at naninirahan sa 9.03 metro kilometro. Si Rep. Stella Luz A. Quimbo naman ang Kumakatawan sa barangay Concepcion Uno, Concepcion Dos, Fortune, Marikina Heights, Nangka, Parang at Tumana na may populasyong 271, 866 (2015) at naninirahan sa 13.62 metro kilometro. Si dating Rep. Marcelino “Marcy” Teodoro (15th Congress/2010-2013) ang kasalukuyang Alkalde ng Lungsod ng Marikina.

Dati, iisang distrito lamang ang Marikina City bilang Unang Distrito ng lalawigan ng Rizal noong 1907 hanggang 1972. Kinatawan din ito ng Region IV-A sa Interim Batasang Pambansa noong 1978 hanggang 1984 at nakagrupo ang Pasig sa regular na Batasang Pambansa noong 1984 hanggang 1986. Nang matapos ang 1986 EDSA revolution at nabalik ang House of Representatives noong 1987, si Democlito J. Angeles ang Kinatawan ng Marikina City sa 8th Congress (1987-1992). Nagkaroon ng dalawang distrito ang Lungsod amendahan ng Republic Act No. 9364 ang RA 8223 o City charter at maaprobahan noong Disyembre 15, 2006.

Sa Pasig City, isinusulong ng Liga ng mga Barangay ang paghahati sa lungsod sa dalawang distrito.

Sa pamamagitan ni Rey de Jesus, chairman ng Barangay Caniogan, ipinaabot nito kay Rep. Roman Romulo ang sulat na humihiling para isalang sa Kongreso ang panukalang magdagdag ng isa pang Distrito sa lungsod. Ang hakbang ay kinatigan ni Barangay San Nicolas chairman Rigor Enriquez na pangulo ng Liga, gayundin ng nakararaming Barangay Chairman.

“Pasig is a huge city and a budget from only one congressman is not sufficient to fully address the needs of the constituents,” banggit ng sulat.

Pinatungkulan ng grupo na mula 755,300 na residente noong 2015, lumobo na ito sa 850,000, umaalagwa ang negosyo at umaangat ang ekonomiya sa Lungsod kaya nararapat lamang na hatiin sa dalawa ang Congressional district dito.

Dahil magdodoble ang pondong mapupunta sa lungsod, mas maraming taga-Pasig ang makikinabang sa serbisyo ng gobyerno sa pamamagitan ng mga programa at proyekto.

Para kay Rep. Romulo, pabor siya sa nabanggit na hakbang.

Aniya, matagal nang balak nito ngunit hindi lamang natutuloy dahil sa ilang aspeto o pangyayari na dapat masunod.

Batid ng mambabatas na mahabang proseso ang pagdaraanan ng panukala. Mula ito sa pagsasalang, paghihimay ng mga kongresista, deliberasyon sa komite, at pagbasa at pagtalakay at pag-aaproba ng buong Kongreso hanggang sa pagpirma ng Punong Ehekutibo ng bansa.

Ngunit, aniya, magandang behikulo para bumilis ang pagsulong ng panukala kapag nagkaroon ng pagbabago sa Konstitusyon o ChaCha.

Tulad ng Marikina City, ang Pasig ay naging kinatawan ng Unang Distrito ng Rizal noong 1907-1972. Nagkagrupo ang Marikina at Pasig sa Regular Batasang Pambansa noong 1984 hanggang 1986. Nabigyan ng sariling silya sa House of Representatives noong 1987.

Kapag natuloy ang plano, alin kaya sa mga barangay ang magiging bahagi o sakop ng bawat Distrito?

Please follow and like us:
Read More

CRACKDOWN SA MGA KALIWANG GRUPO WALANG KATOTOHANAN!

AKTIBISTA-2

(Ni NELSON S. BADILLA / Ikaapat at huling bahagi)

MALIBAN sa paratang na “gestapo-like,” inakusahan din ng mga aktibistang kabilang sa kaliwa na may crackdown ang administrasyon ni Pangulong Rodrigo Roa Duterte laban sa kanilang hanay.

Ang tinutukoy  ng PeryodikoFilipino writer na ito na mga aktibistang bahagi ng kaliwa ay ang Kilusang Mayo Uno (KMU), Bagong Alyansang Makabayan (Bayan), Gabriela, Bayan Muna,  Kalipunan ng Damayang Mahihirap (Kadamay) at iba pang mga kasamahan nila.

May iba pang bahagi ng kaliwa tulad ng Partido ng Manggagawa (PM), Bukluran ng Manggagawang Pilipino (BMP), Sanlakas at iba pa.

Ayon sa mga pinuno ng mga organisasyong ito, wala namang hinuhuli ang Armed Forces of the Philippines (AFP) at Philippine National Police (PNP) sa kanilang hanay.

Iwinasiwas ng kaliwa na ang naganap na operasyon ng pinagsanib na puwersa ng AFP at PNP sa Bacolod City noong Oktubre 31 at Maynila noong Nobyembre 5 ay bahagi ng crackdown ng administrasyong Duterte laban sa kanilang hanay.

Ang crackdown ay sagot daw sa pagpapatigil ni Pangulong Rodrigo Duterte sa patuloy na armadong pakikibaka ng pambansa demokratikong puwersa.

Idinikit ng puwersa ng mga kaliwang aktibista na bahagi ng pambansa demokratikong puwersa ang binabanggit na crackdown makaraang biglang iatras ni Duterte ang usapang pangkapayapaan ng kanyang administrasyon sa National Democratic Front of the Philippines (NDFP).

Ang Communist Party of the Philippines (CPP) ang namumuno sa NDFP.

Ang CPP rin ang namumuno sa pambansa demokratikong pakikibaka simula noong Disyembre 1968.

Kapag sinabing crackdown, ibig sabihin “sinisira” o “winawasak” ang isang organisasyon o kilusan.

Ang salitang ito ay aktibo na nangangahulugang patuloy na nagaganap.

Kaya, hindi tumitigil sa iisang teritoryo ang pagsira o pagwasak sa organisasyong itinuturing na kaaway ng pamahalaan.

Ayon sa AFP at PNP, walang isinasagawang crackdown ang estado laban sa kanilang puwersa.

Ang naganap na panghuhuli sa mga kasapi ng KMU, Gabriela, Bayan Muna at iba ay batay sa impormasyong may itinatago silang mga armas at bala sa tanggapan ng nasabing mga organisasyon.

Labag sa Penal Code of the Philippines ang paghawak at pagtatago ng mga baril at bala nang walang kaukulang papeles.

Tiniyak din ng AFP at PNP na walang ipinag-uutos ang kanilang Commander-in-Chief na si Pangulong Rodrigo Duterte na sirain at wasakin ang mga organisasyong nakaugnay sa CPP.

Kahit walang pahayag ng pagtanggi ang AFP at PNP, napakalabong ikahon o isalawarang mayroong naganap na crackdown laban sa mga organisasyong matagal nang iniuugnay sa CPP, sapagkat napakaunting bilang lamang ng mga kaliwang organisasyon ang dinakip at ikinulong ng pinagsanib na puwersa ng AFP at PNP.

At ang operasyong ito ay hindi ilegal o labag sa batas, sapagkat mayroong search warrants ang mga awtoridad.

Ang search warrants na tiniyak ni Punong Mahistrado Diosdado Peralta na legal at nakabatay sa resolusyon ng Korte Suprema ay galing sa Quezon City Regional Trial Court.

Ang operasyon ay idinaan sa sistemang legal.

Wala kinidnap o pinapatay ang AFP at PNP kahit isa sa kanila.

Kaya, ang punto ng AFP, PNP at Korte Suprema nang pumutok sa media ang operasyon sa Bacolod City at Maynila ay dapat daanin din sa legal na proseso ng mga kaliwang aktibista ang naganap na dalawang operasyon.

Ang pagpapalaki sa media ng operasyon ng AFP at PNP sa kahit kaninong kaliwang aktibista, sa pamamagitan ng pagbabanggit ng mga salitang hindi naman naganap, ay hindi nakakatulong sa kaliwa o sa hanay ng CPP.

Sa halip, lalong inilalayo ng mga kaliwang aktibista ang kanilang sarili mula sa mamamayang Filipino.

At ibinabaon ang kanilang mga sarili sa gilid ng bangin ng kasaysayan hanggang sa kalaunan ay malaglag nang kusa, sapagkat isinuka sila ng mamamayang Filipino.

Please follow and like us:
Read More

TANIM ANG MGA EBIDENSIYA?

AKTIBISTA

(Ni Nelson S. Badilla / Ikatlong bahagi)

MARAMING orga­ni­sasyong kabilang sa kaliwang puwersa ang bumatikos at kumondena sa ginawang pag­lusob at pagdakip ng mga awtoridad sa mga aktibista sa Bacolod City noong Oktubre 31.

Ang maanghang magsalita at matulis ang dila sa kanila ay si Bayan Muna Representative Carlos Isagani Zarate na nagsabing: “Bayan Muna strongly condemns the dastardly Gestapo-like raid… simultaneously conducted by state forces against the offices of Bayan Muna, Gabriela and NFSW in Bacolod, Negros Occidental.”

Ang punto ni Zarate ay panggigipit na matatawag ang operasyon ng pinagsanib na puwersa ng Armed Forces of the Philippines (AFP) at Phi­lippine National Police (PNP) dahil inilunsad ito “a night before a long weekend so as to ensure that the courts are closed tomorrow so that the planted pieces evidence and subsequent trumped-up charges filed cannot immediately be challenged.”

Nang banggitin ni Zarate ang salitang Gestapo, ito ay pumapatungkol sa “Geheime Staatspolizei” na Gestapo ang maiksing pangalan.

Ang Gestapo ay ang sikretong organinsasyon ng pulisya sa Prussia. Itinatag ito ni Hermann Göring noong 1933.

Sa kalaunan ay hindi lang sa Prussia ito kumilos at umatake, kundi sa lahat ng bansang sakop at kontrolado ng Germany na nasa kontrol at paghahari ng Nazi (National Socialist) na ang pinuno ay ang diktador na si Adolf Hitler.

Malupit ang Gestapo dahil mabagsik, nakakatakot bukod sa  nakamamatay ang sikretong operasyon nito laban sa mga kalaban ni Hitler, sa partikular, at sa Nazi, sa pangkalahatan.

Sa ganitong pagsasalarawan, malayo sa estilo ng Gestapo ang operasyon ng pinagsamang puwersa ng AFP at PNP sa mga opisina ng Kilusang Mayo Uno (KMU), Ba­yan Muna, Gabriela, Negros Federation of Sugar Workers (NFSW) sa Bacolod City.

Wala namang sinaktan, ginulpi at pinatay sa mga suspek nang pagtatago ng mga baril at bala.

Ngunit, ayon sa mga abogadong nakausap ng Peryo­dikoFilipino writer na ito, maaaring kuwestyonin sa korte  ang ginawa ng mga tauhan ng AFP at PNP.

Ipinagtanggol ng bagong punong mahistrado na si Diosdado Peralta ang hukom na nagpalabas ng search warrant.

Ani Peralta, walang ilegal sa pag-isyu ng search warrants ni Quezon City Regional Trial Court Executive Judge Cecilyn Villavert  sapagkat sinunod ng hukom ang lahat ng alintuntunin ng hudikatura bago maglabas ng search warrants.

Tinukoy pa ni Peralta ang ang paglalabas ni Villarbert at kahit ng executive judge ng Manila RTC ng search warrants bagaman sa labas ng kanilang nasasakupang lungsod ay alinsunod pa rin sa legal na batayan na ipinag-utos ng Circular AM No. 03-8-02-SC.

Sabi ng KMU, Bayan Muna at Gabriela, itinanim lang ng AFP at PNP ang nakuhang mga baril at bala sa kanilang mga tanggapan.

Ngunit, wala silang naipakita sa media na nakakukumbinsing ebidensya na ‘magsasalya’ at ‘magbabasura’ sa operasyon ng militar at pulisya laban sa kanila.

Sinegundahan ng KAPARATAN ang pahayag ng KMU, Bayan Muna at Gabriela kahit wala ang mga opisyal at miyembro nito sa aktuwal na operasyon ng AFP at PNP sa Bacolod City.

Ang KARAPATAN ay isang leftist-human rights organization na kakampi ng KMU, Bayan Muna at Gabriela sa pakikibaka upang makamit ang pambansa demokratikong lipunan sa bansa.

Sabi ng Officer-In-Charge ng PNP na si Lieute­nant General Archie Francisco Gamboa, patunayan ng KMU, Bayan Muna, Gabriela at NFSW sa korte ang kanilang akusasyong “itinanim” ang mga ebidensiya.

Ani Gamboa, palagi namang sinasabi ng mga kaliwa na itinanim ang mga ebidensiya tuwing mayroong operasyon laban sa kanila. (Itutuloy)

Please follow and like us:
Read More

IBON FOUNDATION BINULABOG NG PNP?

IBON-PNP

(Ni Nelson S. Badilla / Ikalawang bahagi)

HUMINGI ng tulong ang isang miyembro ng IBON Foundation sa PeryodikoFilipino writer nitong Nobyembre 6 dahil sa “nakababahalang” naganap sa nabanggit na organisasyon.

Ang tulong na hiningi ni Xandra Bisenio, ng Media and Communications Department ng IBON Foundation, ay maglalabas ng istorya o kolum na “maglalantad sa ginagawa” ng administrasyong Duterte laban sa IBON Foundation.

Tumanggi ang manunulat na ito.

Sa halip, iminungkahi ng inyong lingkod na  maglabas ng press statement ang IBON tungkol sa binanggit ni Bisenio at ipadala ito sa iba’t ibang tanggapan ng pamamahayag.

Noong Nobyembre 7, naglabas ng “media advisory” ang IBON na ang pamagat ay “Research group reports pen­ding PNP inspection”.

Narito ang kuwento ng grupo: “IBON Foundation received information that a warrant of arrest will be served on someone supposedly within our office building”.

Kaagad ideneklara ng IBON na ang impormasyon ay “alarming”.

“[W]e believe that it is part of the Duterte government’s worsening crackdown on activists upholding human rights and so critical of its retrogressive policies and authoritarian governance,” wika ng IBON.

“A certain Col. Joaquin Alva of the National Capital Region Police Office called IBON around 3 PM this afternoon (November 7) to notify us of their intent to conduct an ocular inspection as they have a criminal case against someone who, we said, is not of the building nor holds office there,” paliwanag ng IBON.

“We subsequently received information that a police team had left CIDG to get someone (“may kuku­nin”) from IBON,” patuloy ng IBON sa kanyang media advisory.

Ayon kay P/Maj. Titoy Jay Cuden, hepe ng public affairs office (PIO) ng NCRPO, matagal nang wala sa NCRPO si Col. Alva.

Batay sa impormasyon, si Alva ay walong taon nang wala sa NCRPO at hepe nga­yon ng PNP Legal Service.

Tahasang itinanggi ni Alva na tumawag siya sa opisina ng IBON Foundation.

“Hindi trabaho ng PNP Legal Service ang manakot ng mga organisasyong kabilang sa kaliwa o komunistang mga samahan,” ayon  kay Alva.

Inamin ni Bisenio na hindi naganap ang pananakot na ginawa ng lalaking nagpakilalang Col. Alva.

Wala ring dumating na CIDG upang kunin ang isa sa mga opisyal ng IBON Foundation, patuloy ni Bisenio.

Kahit si Brig. Gen. Debold Sinas, bagong direktor ng NCRPO, ay nagsabing walang katotohanan ang kuwento ng IBON sa media.

Inamin din ni Bisenio sa writer na ito na ang pananakot ng isang “Col. Alva” at ng CIDG ay unang beses na naganap laban sa IBON Foundation simula nang maging pa­ngulo si Rodrigo Duterte.

Sa madaling salita, ang lahat ng kuwento ng IBON ay hindi naganap, sapagkat hindi totoong naghain ng search warrant ang lalaking nagpakilalang “Col. Alva ng NCRPO”.

Wala ring kinuha o dinukot ang CIDG na pinuno o miyembro ng IBON Foundation.

Ngunit, iginiit ng IBON na ang karanasan nito ay: “These come on the heels of a week of consecutive military and police operations against various activists and activist groups in Manila and Negros. This included using spurious search warrants to raid homes and offices, planting guns and grenades, and arresting acti­vists on bogus charges. Some 60 activists have been illegally arrested and detained in the past week.”

Nagpatuloy ang IBON sa pagsasabing ang orga­nisasyong ito ay “among many activist organizations and cause-oriented groups that have been maliciously red-tagged by the Duterte government and especially its security forces to justify being harassed, attacked and shut down. This is being done systematically and on a wide scale by the government’s so-called task force to end local communist armed conflict and, among others, under Oplan Kalasag.”

Tahasang itinanggi ng IBON na sila ay “supporter of terrorism.”

Hindi rin naglalathala ng mga babasahing humihikayat sa mga bata na maging rebelde (ibig sabihin, maging kasapi ng New People’s Army).

Ayon sa IBON, ang dahilan ng ‘pandarahas’ ng admi­nistrasyong Duterte sa IBON ay dahil inilalantad nito ang “totoong nagaganap sa ekonomiya ng Pilipinas.”

Hindi nito pinalawig ang kahulugan ng totoong nagaganap sa ekonomiya ng Pilipinas.

Sa mga naunang kalatas nito na ipinapadala sa mga journalist, kabilang ang manunulat na ito,  ang ekonomiya ng Pilipinas ay pabor sa mga bilyonaryo at milyonaryong kapitalista, sa isang banda, at kontra sa mga mahihirap, sa kabilang banda.

Ang IBON ay itinatag noong 1978 bilang organisas­yon na magsasaliksik, mag-aaral at maglalabas ng mga pahayag hinggil sa ekonomiya, lipunan at iba na nakaangkla sa “pambansa demokratikong” linya ang pananaw at paninindigan.

Ang mga tumatangkilik sa mga babasahin, sinaliksik, pag-aaral at pananaw ng IBON ay mga aktibistang kasapi ng mga organisasyong naniniwala sa pambansa demokratikong adyenda at layunin. (Itutuloy)

Please follow and like us:
Read More

OPERASYON LABAN SA KALIWA, LEGAL

PNP-KALIWA

Paniwala ng Philippine National Police

(Ni Nelson S. Badilla / Unang labas)

NAGLUNSAD ng operasyon ang Armed Forces of the Philippines (AFP) at Philippine National Police (PNP) nitong Oktubre 31 at Nobyembre 5 sa mga tanggapan ng mga organisasyong kabilang sa mga kaliwang aktibista, partikular sa mga kasama sa pambansa demokratikong puwersa.

Ang pambansa demokratikong puwersa ay isang pangkat sa kilusang kaliwa.

Ang iba ay sosyalista at progresibong puwersa.

Animnapu at dalawa (62) ang nadakip sa operasyong isinagawa ng AFP at PNP noong Oktubre 31 sa opisina ng Kilusang Mayo Uno (KMU), Gabriela at Negros Federation of Sugar Workers (NFSW) sa Bacolod City at Escalante City.

Anim sa 62 aktibista ay menor de edad.

Ipinasa na sa sila sa Department of Social Welfare and Development (DSWD) alin­sunod sa itinakda at ipinag-utos ng batas.

Tatlong aktibista naman ang nahuli noong Nobyembre 5 sa Tondo Manila.

Sila ay kabilang sa Bagong Alyansang Makabayan (Bayan), Kalipunan ng Damayang Mahihirap (Ka­damay) at Manila Workers Unity (MWU).

Sabi ni Capt. Cenon Pancito III, hepe ng public affairs office (PIO) ng Philippine Army’s 3rd Infantry Division, sa media na legal ang operasyon sa mga tanggapan ng KMU, NFSW at Gabriela na nauwi sa pagkahuli ng 62 aktibista, kabilang ang anim na menor de edad, sapagkat mayroon silang hawak na “search warrants.”

Ang mga warrant ay inis­yu ni Quezon City Regional Trial Court Executive Judge Cecilyn Villavert.

Idiniin ni Pancito na kumuha sila ng search warrant matapos “mapatunayan” ang impormasyong ipinarating sa kanila na mayroong nakatagong mga baril at bomba sa tanggapan ng KMU, NFSW at Gabriela.

Mayroon ding search warrant ang operasyon ng PNP sa Tondo Manila noong Nobyembre 5, ayon naman sa Manila Police District (MPD)

Ang naglabas ng search warrant sa operasyong ito ng MPD ay si Judge Villavert, ang hukom na nag-isyu ng search warrant para sa operasyon ng AFP at PNP sa Bacolod.

Tiniyak ni P/Gen. Bernard Banac, tagapagsalita ng PNP na ang “series of arrests of activist leaders and members shows the rule of law and criminal justice system at work.”

“The PNP performs its mandate to enforce the law following established procedures with utmost respect for human rights,” pahayag pa ni Banac.

Sabi naman ni P/Maj. Titoy Jay Cuden, hepe ng public affairs office (PIO) ng National Capital Region Police Office (NCRPO),  na “walang” operasyong labag sa batas ang anumang yunit ang NCRPO laban sa mga kaliwang orga­nisasyon at ng kanilang mga pinuno.

Nilinaw ni Supreme Court Chief Justice Diosdado Peralta na batay sa impormasyong nakarating sa Korte Suprema, sinunod ni Judge Villavert ang lahat ng alintuntunin sa paglalabas niya ng search warrants laban sa mga kaliwang aktibista sa Bacolod at Manila.

Batay sa Circular AM No. 03-8-02-SC ng Korte Sup­rema ang paglalabas ni Judge Villavert ng search warrants.

Ayon sa naturang dokumento, pinahihintulutan ng mataas na korte ang “executive judges” ng RTC ng Que­zon City at Manila na mag-isyu ng search warrant labas sa dalawang lungsod.

Ipinaliwanag ni Peralta sa mga mamahayag noong Nob­yembre 8 na si Judge Villavert “[has] conducted hearings to determine the existence of probable cause, conducted the required searching questions, extensive questions and when she was satisfied on the exis­tence of probable cause she issued a search warrant.”

“When the search warrant was served, she required the certain policemen or military men to report to the court within 10 days from receipt and she followed,” patuloy ni Peralta na pumalit kay Chief Justice Lucas Bersamin matapos magretiro ito noong Oktubre 18.                      (Itutuloy)

Please follow and like us:
Read More

ALIN ANG DAPAT MASUNOD PUSO O ISIP?

VICO SOTTO-REGENT

NAGKAROON ng iri­ngan ang alkalde ng Pasig na si Mayor Vico Sotto at ang kum­panyang Regent Food Corporation (RFC) dahil sa pag-aresto sa 23 katao na sinasabing ang 20 ay pawang mga manggagawa ng huli na puwersahang inaresto ng mga pulis dahil sa umano’y reklamo ng nasabing kum­panya.

Kinausap ng alkalde ang kumpanya na kung puwedeng iatras ang demanda su­balit hindi nagbigay daan ang kumpanyang halos 3 dekada na rin ang itinagal sa lungsod.

Kaya naman tinulungan ni Sotto ang mga nahuling manggagawa na hindi naman binigyan ng magandang kahulugan ng RFC dahilan upang magbanta ang mga ito na lilisanin ang Pasig City at maghahanap ng ibang lugar para sa kanilang negosyo.

“I will do everything within my power to help these 23 regain/maintain their li­berty!” deklara Sotto.

Sa isang statement, inihayag ng RFC na hindi sila matitinag sa deklarasyon ni Mayor Sotto at binanggit na malamang hindi sila magdalawang-isip upang maghanap ng ibang lugar na paglilipatan at pagtatayuan ng kanilang negos­yo.

Naunang inihayag ni Sotto: “If you want to have a healthy relationship with our city, I highly suggest you rethink your position.”

“RFC still maintains its position and will not be co­wered by the mayor’s threats. RFC trusts the justice system, not because it can, afford to, but because it has to,” ayon sa pahayag ng RFC.

Binanggit pa ng kum­panya na ‘malaki ang kanilang puso’ at ‘iniaabot ang kanilang mapagkalinga at mapagkawanggawang kamay’ sa mga apektadong empleyado.

Ayon pa rito, napakasakit sa kanila na mabansagan at mailarawan na ‘anti-labor’ at ‘evil corporation ready to put poor and powerless to jail’.

Inihayag pa ng kumpanya na hindi sana nagbuhol-buhol ang gusot kung umaksyon agad si Mayor Sotto sa kanilang kahilingan na ipinadala sa pamamagitan ng sulat kung saan humingi sila ng tulong na maayos sa usapan ang problema subalit wala silang natanggap na aksyon.

Nag-ugat ang balitaktakan sa pagitan ng pamunuan ng Pamahalaang Lungsod ng Pasig at RFC dahil ipinaglalaban ng mga manggagawa ng snack firm ang kanilang karapatan at kapakanan gaya ng nararapat na sahod at iba pang benepisyo.

“We will not let the Regent management prosper in sowing fear against our ranks. The management must be held accountable over their long list of abuses against their workers,” pahayag ng Unyon ng Manggagawa sa Regent Food Corporation-Kilusang Mayo Uno (UMRFC-KMU).

Mariing kinondena ng Kilusang Mayo Uno (KMU)-Metro Manila ang tangkang pagbuwag sa unyon ng mga manggagawa ng Regent Foods Corporation.

Dahil sa hidwaan, puma­gitna na ang DOLE at inihayag na hahanapan nila ng maayos at mapayapaang paraan para maresolba ito.

Sa pangyayaring ito, ang DOLE naman ang gagawa ng tamang hakbang subalit dapat muna nilang suriin ang rek­lamo at depensa ng magkabilang panig kaya’t inaasahang kakailanganin ng panahon para sa pagpapasya. Ngayon, alin ang dapat masunod kapag DOLE na ang nagpasya. Susundin ba nila ang kanilang puso o kanilang isip?

Please follow and like us:
Read More

SA PULA, SA PUTI…

VICO-REGENT WORKERS

Bakit Dalawa ang Mukha ng Barya?

(Ni Mac Cabreros)

KAMAKAILAN, pumaimbulog sa himpapawid ang balita kaugnay sa sinasabing marahas na pagbuwag ng Regent Foods Corporation (RFC) sa Pasig City sa hanay ng mga nagpoprotestang manggagawa nito.

Nakarating ang balita sa tanggapan ni Pasig City Mayor Vico Sotto na nagbigay ng ‘maanghang’ na salita sa pamunuan ng nasabing kompanya na gumagawa ng paboritong snack foods.

“I condemn the misuse of your privileged position to suppress the rights of your protesting workers,” pahayag ni Mayor Sotto.

Aniya, hindi siya dapat makisawsaw sa bangayan ng RFC at mga manggagawa nito dahil ‘labor issue’ ito kung saan ang Department of Labor and Employment (DOLE) ang may hurisdiksyon dito.

“However, when my constituents are being deprived of liberty as they fight for their rights as workers, I cannot sit around and do nothing,” dagdag Sotto.

Hiniling din nito sa pamunuan ng RFC na maging makatao at respetuhin ang karapatan ng mga manggagawa at bawiin ang isinampang kaso laban sa mga nagprotesta.

Pinatungkulan ng batang Alkalde ang puwersahang pagbuwag ng kinuhang serbisyo ng Security Force nitong Nobyembre 9  kung saan 23 ang inaresto;  20 manggagawa, 2 miyembro ng isang grupong taga-suporta at isang tricycle driver na nakipausyoso lamang sa kilos-protesta. Nakalaya naman agad ang labing dalawang katao kasama ang tricycle driver matapos makapaglagak ng piyansa.

“To the management of Regent Foods Corporation, these people are not criminals; they do not have the goal of hurting you. They are fighting for what they believe to be just,” pahayag ng alkalde.

Ang pakiusap ni Mayor Sotto ay  hindi pinakinggan bagaman nakausap niya ang may-ari ng kumpanya na sina Irwin at Susan See na nagsabing ihahain muna nila ang usapin sa mga miyembro ng Board of Director.

At sa inilabas na statement, nanindigan ang pamunuan ng RFC na itutuloy nila ang demanda sa mga nagprotestang manggagawa.

Dahil dito, inulit ni Sotto ang pakiusap: “You can continue with the labor dispute without sending the poor and powerless to jail.”

“Instead, they will ‘just trust the judicial process’– which is of course easy to say as multimillionaires who will eat 3x a day no matter what happens here. While the people they have sued have recently lost their main source of income and are now even torn away from their families,” diin Sotto.

“I will do everything within my power to help these 23 regain/maintain their liber­ty!” deklara ni Sotto.

Sa isang statement, inihayag ng RFC na hindi sila matitinag sa deklarasyon ni Mayor Sotto at binanggit na malamang hindi sila magdalawang-isip upang maghanap ng ibang lugar na paglilipatan at pagtatayuan ng kanilang negosyo.

Naunang inihayag ni Sotto: “If you want to have a healthy relationship with our city, I highly suggest you rethink your position.”

Please follow and like us:
Read More

GIYERA NG MGA ANAK NG TONDO

Divisoria Vendors

Hiling ng mga tindero, dedma kay Yorme Kois

(Ni Guillermo Octavio)

HINDI pinansin o di pinagbigyan ni Manila Mayor Francisco “Isko Moreno” Domagoso, na ngayon ay kilala na rin sa palayaw na “Yorme”,  ang kahilingang dayalogo ng street vendors sa Divisoria na nagprotesta sa harap ng Manila City Hall para hilinging muling payagang makapagtinda.

“Kabuhayan, ipaglaban” ang sigaw ng grupong Divisoria Vendors Association (DVA) ngunit hindi sila hinarap ng alkalde dahil may iba umano itong “mahalagang” dapat gawin tulad ng pagsasaayos, paglilinis at pagpapanatiling maliinis ng mga kalsada ng Lungsod ng Maynila.

Ayon sa mga tindero, lalong humirap ang kanilang buhay mula nang pagbawalang magtinda sa mga kalye sa Divisoria shopping district gaya ng Recto, Soler, Juan Luna at Ylaya dahil sa mga mahigpit na patakaran at cleanup drive ng pamahalaang lungsod.

May ilan pang nagsabi na dumaranas na sila ng gutom at hindi na nakapapasok sa paaralan ang kanilang mga anak.

Hinaing ng pangkat, tila napupwera sila  sa pagbabago ng Maynila at hinuhuling parang mga kriminal gayung maliit na pwesto lamang sa bangketa ang kanilang hinihiling upang kumita nang may maipakain sa kanilang pamilya.

Ang lalong ipinaghihinanakit ng mga tindero ay ginawa lamang umanong paradahan ng mga motorsiklo ang mga lugar kung saan sila dating kumukuha ng ikinabubuhay.

Ayon naman sa kampo ng alkalde, wala dapat umanong mga vendor sa ilang bahagi ng Divisoria dahil ito umano ang dahilan ng mahigpit na daloy ng trapiko sa lungsod at mga lugar umanong ito ay “non-negotiable.”

Dagdag pa ng panig ni Domagoso, binigyan na ng alternatibong mga lugar para magtinda ang mga vendors gaya ng Tabora, Carmen Planas, Elcano and Sto. Cristo sa kondisyong pananatilihin nila itong malinis at walang balakid at huwag manuhol ng mga awtoridad para makapagtinda gaya ng napaulat na may “naglalagay” pa rin umano sa Carmen Planas dahil tinatakot umanong paaalisin.

Mga baboy at salaula

Kamakailan ay inatasan ni Yorme  ang kanyang mga tauhan na pagbawalan ang mga nagtitinda  sa bahagi ng Ylaya sa Binondo matapos na mabulaga niya mismo sa sorpresang inspeksyon dahil nagkalat  at tambak ang mga basura ng mga ito sa nasabing kalye na iginiit ng alkalde na iniaayos ng pamahalaang lungsod.

“Hiniling ko na sana naman linisin ninyo. Sinabi ko, ilagay ninyo sa tamang sisidlan. Mahirap ba ’yung hinihingi ko?,” ayon sa batang alkalde.

“Pasensya na kayo. Siguro naman di ako nagkulang ng paalaala. Binababoy ninyo at sinasalahula ninyo ang Maynila. Totoo, kayo ay nangangailangan ng hanapbuhay. Pero hindi ko ipagpapalit ang karapatan ng nakararami na dapat makinabang na isang malinis na kalye upang kayo na iilan ay papaboran ng pamahalaan,”dagdag pa nito.

Giit pa ni Domagoso, sinayang umano ng mga tindero ang pagkakataon, at masasabing “napuno na ang salop” ni Mayor Isko nang makitang puno ng kalat ang mga nasabing alternatibong lugar nang mag-inspeksyon noong nakalipas na  linggo kaya’t “kinalos” na niya ang mga tindero dahil sa “kababuyan” ng mga ito.

“Hindi ba kayo nahihiya diyan o talagang baboy din kayo sa bahay? Kailangan ko pa kayo sorpresahin? Pinaghahanapbuhay ko na nga kayo eh. Kung ganyan lang din naman ang iiwan sa ‘tin araw-araw, tigil na silang lahat,” ngitngit ng dating talent ng namayapang “Master Showman”na si German Moreno.

Ayon pa kay Domagoso, kinailangan niyang ipasara ang Ylaya dahil hindi na madaan sa diplomasya ang mga nagtitinda.

“Hindi ko maintindihan, sa totoo lang. Binigyan mo ng hanapbuhay, nilingon mo. -Inalis mo ang mga nang-aabuso sa kanila. Wala pa rin,”aniya.

Nabatid sa Manila Public Information Office, ang mga isinasagawang clearing operations sa Maynila ay alinsunod sa Ordinance  8572, o  “Tapat Ko, Linis Ko Ordinance,”na nagbabawal sa mga residente na mag-iwan ng basura sa mga gutter, sidewalks, kalye, eskinita at kalsada.

Humingi rin ng paumanhin si Domagoso sa mga lehitimong nagmamay-ari ng mga -establisyemento sa Ylaya at kanyang nasasakupan dahil sa pagpayag sa mga pasaway na vendors na matinda sa nasabing kalye at gawing tambakan ng basura ang kalsada at nangakong aayusin ang sitwasyon.

Hindi pa tapos ang laban

Hinaing naman ng vendors, hindi sila magkakasyang lahat sa mga itinakdang lugar ng city hall.

Bukod dito, mariin nilang pinabulaanan na sila ang nagkalat sa mga nasabing lugar at sinabing patuloy silang magpo-protesta dahil  umano “hindi pa tapos ang laban.”

Ayon naman kay Yorme, karapatan ng mga vendors na ipahayag ang kanilang panig ngunit binalaan silang huwag maninira ng pampublikong pasilidad at huwag magpalinlang at magpagamit sa mga grupong sumasakay lamang sa isyu.

Isang araw matapos magprotesta ang mga tindero sa city hall, ilang tindero at residente ang namataang binubuhusan ng tubig at winawalis ang mga kalye ng Ylaya  kanto ng M. De Santos.

Kaugnay nito, umuusok ang bumbunan na sinabi ni Yorme na huwad ang mga kumakalat na balita na inalis na niya ang ban sa mga tindero at sinabing trabaho lamang ito ng mga mapanlinlang na propagandista.

Bukod dito, humihingi na din umano ang mga “organizers” ng mga vendors ng bayad na pinakamababa ang P15,000 kapalit ng pwestong pagtitindahan ngayong Kapaskuhan.

Pinababalik ni Yorme ang “vale” ng mga organizers na nagsabi umano sa vendors na makababalik na sila sa Recto ngayong Kapaskuhan.

“Manigas kayo! Mga abusado kayo. Mapanlinlang. Ang kaya n’yong linlangin, maliliit na tao,”ani Domagoso.

Ayon sa alkalde ang mga inalis nang tindero sa kalye ay ginogoyo ng mga organizers na bumalik sa kanilang dating tarima sa gitna ng mga kalsada, at pinaniniwala na ang kailangan lamang ay “maglagay”.

‘Wag kayo magbibigay. Hindi kayo mababalik diyan dahil ‘yan (kalsada) ay para sa pangkalahatang taga-lungsod ng Maynila lamang,’ katwiran ni Moreno.

Nagbanta pa ito na  “Matiyempuhan ko lang, iba na. Talaga palang di kayo makuha sa diplomasya. Sinabi ko na bumalik na kayo sa dati n’yong bayan. Dun kayo paglagpas ng Sta. Mesa.  Dun kayo nababagay,” na tila ang tinutukoy ay San Juan, kung saan nakabase umano ang organizers ng mga tindero na dati nang isiniwalat ni Yorme na mga kaanib ng nakalipas na administrasyon ni ex-Manila Mayor Joseph Estrada.

Please follow and like us:
Read More

BUHAY KO, HAWAK MO

KAMAY

Sa kalinisan ng kamay nakasalalay ang kalusugan

(Ni Mac Cabreros / Huling Labas)

PAANO nga ba maproprotektahan ang kalusugan ng tao kung ang mga kamay pa lang ay hindi na malinis.

Hindi nga ba’t kamay ang unang gamit sa paghawak ng kung anu-anong bagay sa anumang gawain natin lalo na sa pagkain.

Kailangang malinis ang kamay lalo na sa pagkain dahil ito ay lumalapat sa ating mga labi at bibig upang magpasok ng pagkain.

Kaya naman ang itinuturo sa atin sa mga paaralan, mas higit ang mga eksperto, na sundin ang mga sumusunod para sa kalinisan :

l Hugasan ang kamay bago, habang, at matapos maghanda o magluto ng pagkain; bago kumain;

l Bago at matapos ma-expose o mag-alaga sa taong maysakit.

l Bago at matapos

maglinis ng hiwa o sugat.

l Matapos magbanyo, matapos magpalit ng diaper ng bata o matapos hugasan ang bata na gumamit ng palikuran.

l Matapos bumahing,

suminga, o umubo.

l Matapos humawak ng hayop, pakain sa ha­yop, o dumi ng hayop.

l Matapos humawak ng basura at pera, matapos humawak ng mga bagay na nakapitan ng iba.

l Matapos makakapit

sa taong may sakit.

l Matapos humawak

sa kemikal.

Tamang paghuhugas ng kamay

Ayon sa World Health Organization, kinakailangan tumagal ng 40 hanggang 60 seconds ang wastong pag­huhugas ng mga kamay. Katumbas ito ng pagkanta ng “Happy Birthday” nang dalawang beses. Sundan ang mga sumusunod:

Basain ang mga kamay ng malinis na tubig at lagyan ng sabon; pagkiskisin ang mga palad saka ipatong ang kanang palad sa likuran ng kaliwang kamay saka kaliwang palad sa likuran ng kanang kamay.

Pagsuotin ang mga daliri sa pagitan ng bawat isa. Kuskusing mabuti.

Pagharaping muli ang mga palad nang nag-eekis ang mga daliri. Gamitin ang gilid ng mga daliri para sabunin ang isa’t isa. Iporma ang mga kamay nang parang magkukusot ng damit ngunit hawak ang isa’t isa para sabunin ang likod ng mga daliri. Hawakan ang kaliwang hinlalaki gamit ang kanang palad at sabunin paikot. Gawin din ito para sa kanang hinlalaki.

Kuskusin nang paikot ang palad ng isang kamay gamit ang dikit dikit na daliri ng kabilang kamay. Gawin para sa parehong kamay. Banlawan ang mga kamay nang mabuti gamit ang malinis na tubig. Tuyuing mabuti ang mga kamay gamit ang malinis na basahan, tuwalya o hand dryer.

Ugaliin ding magdala ng hand sanitizer o alcohol bilang paunang pamatay ng disease causing germ, virus at bacteria.

Hindi lamang ang kamay ang dapat manatiling malinis. Maging sa iba pang bahagi ng katawan sa pamamagitan ng hygiene at sanitasyon. Maligo at magtoothbrush. Panatili­hing malinis ang bahay lalo ang mga palikuran.

Base sa pag-aaral, madalas lumiliban ang isang bata na pumasok sa paaralan dahil sa sakit gayundin kapag nagkakaroon ng ‘buwanang dalaw’ ang mga babae.

Dahil dito, ipinupursige ng DepEd ang paggamit ng feminine pads.

Pinagdadala din nila ang mga babae ng pads para may magamit agad kung sakaling datnan habang nasa paaralan upang manatili at magpatuloy sa pag-aaral kesa umuwi na lamang ito o cutting class.

Hindi lamang nakasalalay sa ating kamay ang ating kalusugan. Dapat kapit-kamay ang lahat. Ika nga: Hawak NATIN ang ating buhay!

Please follow and like us:
Read More

KAMAY NA KADIRI

HAND WASH

Sampung mga daliri, yakkkks, marumi

(Ni Mac Cabreros / Unang bahagi)

“I have two hands, the left and the right. Hold them up high, so clean and bright. Clap them softly, one, two, three. Clean little hands are good to see.”  Kadalasan ang awiting ito ang unang natututunan sa paaralan na hanggang sa bahay ay nadadala-dala sapagkat bahagi ito ng kaalamang itinuturo para sa kalinisan ng kamay para sa magandang kalusugan.

Sabi nga, ang kalusugan ay nasa ating kamay. Pero paano kung walang tubig at sabon na panghugas ng kamay? Tiyak ang liriko ng kanta ay: “I have two hands, the left and the right. Hold them up high, so… yakkkkkkkkss… kadiriiiiiiiiiii.”

Lalo pa siguro kung ang wash area ay ‘kinukulong’?

Sa press conference sa pagbubukas ng water, sanitation, and hygiene o WASH in Schools (WinS) ng Asian Ministries, sinabi ni Education Undersecretary Alain Del B. Pascua, na nadidismaya sila nang matuklasang nawawala ang mga gamit gaya ng faucet sa wash area sa mga paaralan kaya napipilitan silang ‘ikulong’ sa pamamagitan ng paglalagay ng rehas at kandado rito.

“Lagay kami nang lagay ng wash facilities, pero napi­pilitan kaming ‘ikulong’ dahil nawawala ang mga gamit gaya ng fauce,” wika ni Usec. Pascua. Aniya, nilalagyan nila ng rehas na bakal at kinakandado ang wash area.

Nakakatawa ang aksyon na ito subalit hindi nakakatuwa. Kaya naman umapela si Usec. Pascua sa mga magulang na iwasang nakawin ang mga gamit sa wash area dahil napakahalaga ang sanitasyon upang maiwasan ang iba’t ibang sakit.

Batid naman ng lahat na mahalaga ang tubig lalo na sa pang-araw-araw na gawain ng mga bata.

Pero bakit ganito ang ginagawa ng mga magulang? Kinukuha ang mga gamit gaya ng faucet sa wash are. Batid kaya ng mga magulang na kanila na ring ‘ninanakaw’ ang kinabukasan ng kanilang mga anak?

Paano kung magkasakit at masawi ang kanilang anak dahil nagkasakit bunsod nang hindi nakapaglinis nang maa­yos sa paaralan?

Ipinabatid ni Dr. Maria Corazon C. Dumlao, health division chief ng Health and Nutrition Center ng DepEd na maraming paaralan pa rin ang walang WASH facilities.

Bunga nito, mahalaga ang pagpupulong ng Asian Ministers para matalakay at malapatan ng karampatang aksyon ang pagtiyak na may tubig sa mga paaralan at magkaroon ng magandang sanitasyon at hygiene.

Iniulat ng World Health Organization at UNICEF na wala pang kalahati ng mga paaralan sa mundo ang may sapat na supply ng tubig, walang gender-segregated na palikuran at walang handwashing facilities na may tubig at sabon.

Para mapunan ang kakulangan, ipinapatupad ngayon ng DepEd ang Integrated Helminth Control Program o IHCP, paggawa ng water at handwashing facilities para maagapan ang Influenza AH1N1 at Essential Health Care Program o EHCP.

Masigasig din ang pagta­tagauyod sa Water in Schools program kung saan layon nito na magkaroon ng supply ng tubig sa mga paaralan na maaring inumin gayundin ang paghuhugas ng kamay at pag­lilinis sa mga pasilidad lalo ang mga palikuran. Sa ngayon ay abot na sa pitumpu’t limang porsyento ng mga paaralan ng sumali sa WinS program, ulat pa DepEd.

Mahalaga ang papel ng kamay sa ating pang araw-araw na buhay. Malaking porsyento ng ating gawain ay nangangailangan ng ating mga kamay para maisagawa. Higit sa lahat, nakasalalay ang ating kalusugan at ating buhay.

Simula pagkabata, lagi tayong pinapaalalahanan sa kahalagahan ng pagkakaroon ng malinis na kamay. Ito ay dahil malaki ang posibilidad na may nakakapit na germ, virus at bacteria na maaring makapasok sa ating katawan kapag nagsubo at nahawakan ang ilong, mukha at balat.

Please follow and like us:
Read More

PANANAMPALATAYA

PANANAMPALATAYA

Sa gitna ng trahedya at kawalan ng pag-asa

(Ni Guillermo Octavio)

MATINDING gutom kahit nilalagpas-lagpasan ng malalaking isda, labis na uhaw kahit napaliligran ng tubig, at matinding lamig sa gitna ng kawalan—ito ang mga karanasang pinagdaanan  ng isang mangingisda  matapos magpalutang-lutang sa dagat ng halos limang  araw sa karagatan ng Bajo de Masin­loc na bahagi ng Scarborough Shoal.

Marami ang nagtaka kung paano at bakit nalampasan ng mangingisdang ito ang lahat ng kanyang dinanas gayung kung sa iba ay tiyak nawala na ng pag-asa.

Natiis ni Angelito Epetito Jr., isa sa mga tripulante ng Three Sisters 2 Fishing Boat na hinampas ng malalakas na alon noong nakaraang Nob­yembre 6 at lumubog sa Recto Bank habang papauwi sila sa Bataan, ang lahat ng hirap dahil sa pananampalataya sa Maykapal at marubdob na pagnanais na makauwi sa kanyang pamilya.

Naging sandigan, ta­nging kaibigan at tagapagligtas ng tripulanteng si Epetito Jr. ang isang container ng tubig na nagpanatiling nakalutang hindi lamang sa kanyang katawan, kungdi maging ng kanyang pag-asa.

Nahiwalay umano si  Epetito  sa 13 iba pang tripulante ng sinamang-palad na fishing boat at nasagip lamang ng mga tauhan ng Philippine Coast Guard (PCG) sa Bajo de Masinloc, bandang 1:30 ng madaling araw ng Nobyembre 11.

Ayon kay Epetito, alas 3 ng madaling-araw noong Nob­yembre 6 nang maganap ang malagim na trahedya sa karagatan kung saan hinampas ng malakas na alon ang kanilang sasakyang pantubig matapos pumalaot upang manghuli ng isda.

Sinabi niya na papauwi na sila sa kanilang lalawigan sa Bataan at malas na sa lakas ng hampas ng alon ay tumaob ang kanilang fishing boat kung kaya’t napahiwalay siya sa pagsisikap na makaligtas.

Nalaman na nagsagawa ng search and rescue operation ang BRP Tubbataha,BRP Capones at BRP Boracay para mahanap ang 13 pang nawawalang mangingisda na tila hindi naging kasing swerte ni Epetito.

Nakikipag koordinasyon na rin ang PCG sa China Coast Guard sa posibilidad na mayroon silang nasagip na mga mangingisda.

Matapos masuri ng mga doktor ay inihatid na sa pamilya sa Mariveles, Bataan si Epetito.

13 nawawala pa

Kaugnay nito, nanawagan ang alkalde ng nasabing bayan na si Mayor Jocelyn Castañeda sa pamahalaan para sa higit pang tulong sa search and rescue operations para sa 13 pang nawawalang mangi­ngisda.

Patuloy pa ring hinahanap sina Ronilo Epetito, 31; Boby Gabales, 32; Christian Gabales, 28; Dondon Narciso, 22; Jerry Mantaring, 27; Jerry Villaruel, 26; Ariel Epetito, 30; Frederick Falogme, 33; Jeffrey Abayin, 21; Almar Benocan, 32; Ruel Guico, 19; Joel Negrido, 39; at ang kanilang kapitan at may-ari rin ng fishing boat na si Laureano de los Santos, 55, pawang mula sa Barangay Sisiman in Mariveles.

Mula 1985 ay nangi­ngisda na si delos Santos.

Ayon sa kabiyak ng kapitan na si Leonisa, huli niyang nakitang buhay ang asawa noong Oktubre 28, nang umalis ang grupo nito.

Nagulantang na lamang umano siya nang malaman noong Nobyembre 7 na lumubog ang barkong tinitimon ng asawa.

Gayunpaman, nanatiling buhay ang pag-asa ng ginang na makakauwi na buhay ang kabiyak at iba pang kasamahan nito.

Nanawagan din ang ginang sa pamahalaan na ipag­patuloy ang paghahanap para mailigtas ang mga nawawalang mangingisda, upang makapiling sila ng mga mahal buhay sa sasapit na Pasko.

Please follow and like us:
Read More

ARAW NG PAGHUHUKOM

JAILED-11

Kulong o laya sa persons deprived of liberty

(Ni FRED SALCEDO)

KARAMIHAN ang pagkakaintindi sa ‘Araw ng Paghuhukom’ ay ang katapusan ng mundo na dahil sa sobra ­sobrang kasalanan at paglabag ng mga tao sa mga panuntunan ng Diyos ay napilitan ang huli na gunawin ang mundo.

O kaya naman ay ikinokonekta ito sa ‘The Big One’ kung saan inaasahan na magkakaroon ng napakalakas na lindol kasabay ng pagguho ng mga gusali, pagkakaroon ng malaking sunod na susundan ng pagdaluhong ng malalaking alon at pagkabitak ng mga lupa at saka lalamunin ang lahat ng tao at bagay na nasa sanlibutan.

Pero ang ‘National Judgement Day’ o ‘Araw ng Paghuhukom’ ay isang programa ng pamahalaan kung saan na kaya naman isagawa ng mga hukom sa bansa ang mabilisang pagdinig sa mga kaso o ipakita ang “speedy justice” ay posible kahit pa ang nasasakdal ay mahirap.

Isa rin itong paraan upang mapaluwag ang ating mga kulungan na nasa ilalim ng pangangalaga ng Bureau of Jail Management and ­Penology (BJMP).

Sa National Capital Region pa lang, sa dami ng krimen lalo na ang kaso ng droga, punumpuno na ng persons deprived of liberty (PDL) o mga preso ang mga kulungan kaya nga nagsisiksikan na at maging ang records section ng mga korte ay nabubulunan na sa dami ng mga kasong nakasampa.

Kaya nga sa dami ng mga kasong nakasampa sa korte at sa dami ng mga PDL na nasa likod ng rehas na bakal ay karamihan ng mga preso kung matulog ay hindi na nakahiga sa kanya kanyang double deck subalit may natutulog na rin sa sahig at naglalagay ng mga duyan upang may lugar na matutulugan.

Kaya naman, dahil sa hindi magandang kondisyon sa mga kulungan, marami sa mga preso ang nagkakaroon ng sakit na nagiging sanhi upang makahawa at maging sanhi ng maagang paglisan sa mundo.

Noon, sa tagal bago mabigyang hatol ang isang akusado, nagkakaroon na ng hindi magandang iniisip ang kanyang mga minamahal na umaasa sa kanya upang mabuhay. Dahil sa pangyayari ay hindi na nagkakaroon ng tiwala sa hustisya ang mga ito na nagiging dahilan upang makiisa sa mga rebelde.

Dahil sa pagkakaroon ng judgement day, malaking tulong sa mga opisyales at tauhan ng BJMP ang pagkakaroon ng bawas sa kanilang mga inaalagaan at binabantayang preso. Sa hatol kasi ng hukom, pwedeng mapalaya o makulong ang preso na magkagayunman ay parehong bawas sa kanila ng bilang ng mga PDL.

Kapag pinalaya, bawas sa bilang at kapag hinatulan ay gayundin sapagkat malilipat na ang kustodiya ng preso sa National Bilibid Prison (NBP).

Kaya para sa mga preso at taga BJMP, dapat ‘Araw-araw ay Araw ng Paghuhukom’ nang sa gayon ay araw-araw lalo na yung mga napagbintangan lang, ay makalaya na at makapiling ang kanilang mga pamilya.

Noong nakaraang Biyernes, nag-ikot si Jail Chief Superintendent Ignaico Panti, hepe ng BJMP National Capital Region upang alamin ang kondisyon ng mga preso na nakasalang sa “National Judgement Day”.

Maynila ang may pinakamalaking populasyon ng mga PDL at pumangalawa lang rito ang Quezon City Jail Male Dorm kung saan umabot ang bilang sa  3,659 PDL at pangalawa rin ang Quezon City Jail Female Dorm sa may pinakamaraming bilang ng mga babaeng preso na umaabot sa mahigit 1,200.

Sa ginawang paghuhukom sa Quezon City Hall of Justice sa ilalim ng 37 korte, umabot sa 365 PDL na lalaki  mula sa QCJ Male Dorm at QC Annex Bicutan Jail ang nasalang habang 83 PDL na babae ang masuwerteng naibilang. Naihabol din ang 43 menor de edad na nakapiit sa Molave Detention.

Sinabi ni J/Superintendent Severino Khita, warden ng Quezon City Jail Male Dorm, isang linggo ang ginawa nilang preparasyon para maasistehan ang mga PDL na isinalang sa programang pinagtulungan ng Department of Justice at BJMP.

Ayon kay Khita, sa kanyang nasasakupan, 51 PDL ang nakalaya, 29 naman ang ang nahatulan ng korte at nakatakdang ilipat sa NBP. Sa QC Annex Bicutan Jail, may 33 PDL ang napalaya at 12 naman ang nahatulan ng pagkakabilanggo sa NBP habang 21 PDL ang ibabalik sa piitan upang manatili subalit palalayain din makalipas ang ilang buwan.

Sinabi naman ni BJMP-NCR director CSupt Panti, bagaman matiltil ang preparasyon na ginawa ng kanyang mga warden at lahat ng mga opisyales at tauhan, kinikilala niya ang mga nagawa ng mga ito sapagkat maiibsan at ­magluluwag ang mga ­kulungan na malaking kaluwagan din sa kanila.

Sa ngayon, malaki pa rin ang problema ng BJMP sa pagsisiksikan ng mga preso sa kulungan dahil talaga namang napakami na ng mga nakakulong lalo na mula nang sumiklab ang war on drug ng administrasyong Duterte.

Kaya hiling ng mga preso, sana ay araw-araw na ang Judgement Day upang sa gayon ay araw-araw ding may lalaya o kaya naman ay malilipat sa NBP.

Please follow and like us:
Read More

TANGLAW

S-LIGHT

Likha ng Talino at Talento

(Ni MAC CABREROS)

O, ILAW sa gabing madilim.

Kada buwan, napapakamot tayo ng ulo sa sandaling dumampi sa ating kamay ang bill ng kuryente.

Dahil hindi natin alam kung saan tayo kukuha ng pambayad sa kuryente, napapatingin na lang tayo kung saan-saan at mahagilap ang lahat ng sulok ng ating bahay, mula sa kaha, aparador at drawer.

Mahalungkat din natin ang ating pitaka, mabaliktad ang bulsa at minsan napipilitang biyakin ang alkansya. At maging mangutang sa ‘5-6’ at magsangla ng alahas o gamit.

Pero, malamang hindi na tayo hahantong sa nabanggit na situwasyon. Hindi na magiging sakit ng ulo natin ang mataas na singil sa kuryente.

Ito ay sa sandaling ganap na tagumpay ang naimbentong device na “S-Light” ng Team Voltage 5 mula sa Iloilo na wagi sa tinanghal 2019 National Aeronautics and Space Administration (NASA) Space Apps Challenge na itinaguyod ng Embada ng United States sa Pilipinas.

“Our invention creates electricity from sound, a waste product of human activity.  We created S-light to give light to future aspiring professionals in areas with inadequate electricity,” paliwanag Nico Andrei Serrato, team leader ng Voltage 5.

Kasama ang S-Light ng Voltage 5 ang Team Techno PH na gumawa ng Apps para mapalakas ang internet sa coastal communities na nanalo sa Iloilo leg ng NASA Space Apps Challenge.

Bukod kay Serrato, miyembro ng grupo sina Kirsten Dianne Delmo, Joecile Faith Monana, Frelean Faith Engallado at Raphael Francis Dequilla, pawang Grade 11 students ng Philippine Science High School – Iloilo.

“S-Light can give ample and consistent supply of electricity to families in rural areas with inadequate access to this resource,” pahayag pa Serrato.

Ani grupo, nagpapasalamat sila sa Dios at nabibiyayaan sila ng talino at talent lalo sa agham at teknolohiya para makaimbento ng gamit na makatutulong ng malaki sa sangkatauhan lalo sa sambayanang Filipino.

Likas na malikhain ang mga Pinoy. Matatag. Maabilidad at kayang mamuhay kahit sa pinakasikip o mahigpit na situwasyon. Nakakagawa ng paraan para makaalpas sa dilim.

Nandiyan din ang ‘A Liter of Light’ o ‘Isang Litrong Liwanag’ ng MyShelter Foundation.

Gamit lamang ng plastic bottle, kahit sino, maging binatilyo o dalagita, ay kayang gumawa nito. Lagyan lamang ng malinaw na tubig at chlorine saka selyuhan o takpan ang bote. Ikabit sa bubong (nabutasan ng kasinglaki ng botelya). At presto, mayroon ka nang instant solar light bulb dahil mag-refract ang liwanag ng araw sa loob ng bahay.

Sa ngayon ay in-upgrade ang Solar Light Bulb. Nilagyan na ito ng bombilya na pinapailaw ng kuryenteng nakaimbak sa baterya mula sa nakakabit na solar panel.

Layon ng proyekto na magkaroon ng ilaw ang ‘madidilim na bahay at buhay’ lalo ng mga mahihirap na pamilya. Bukod sa makakamenos sa gastusin sa kuryente, target din ng proyekto na maibsan o tuluyang maging zero ang carbon emission na siyang nakakapagdulot ng masamang epekto sa kalikasan na siyang sanhi ng climate change at ugat naman ng sobrang init (El Nino) at lamig o La Nina kung saan nagkakaroon ng malalakas at mapaminsalang bagyo.

Ang paggamit ng renewable energy gaya ng solar, wind at hydro bukod sa ngayo’y maging ingay o tunog ay malaking tulong upang gumaan, bumuti at matiwasay ang ating pamumuhay.

Maraming salamat sa ating kababayan nabibiyayaan ng talino at talentong tumuklas at makagawa ng paraan o solusyon sa ating mga problema. Marapat lamang na bigyan natin ng pagpupugay. Mabuhay!

Please follow and like us:
Read More

ASIN, DULOT AY SAKIT?

ASIN-2

(Ni MAC CABREROS)

MADALAS binibigkas ng mga magulang na: hindi baleng magdildil ng asin basta makapagtapos ng pag-aaral ang aming anak.

Naging bukambibig din ng karamihan na: hindi baleng salat sa alat o yaman basta may asin. At, hindi baleng walang ulam basta may bigas.

Ito ay sa kadahilanang maaring gawin ulam ang asin. Ika nga, asin pa lang, ulam na. Opo, kakailian, kung may kamatis at isang tuyo, nakakaraos na – may panlaman na ng sikmura. Minsan din ay kunting asin lang sa lugaw ay ayos na ang buto-buto, ika nga.

Ang asin ay napakahalagang sangkap sa iba’t ibang lutuin maging sa pagpro­seso ng produkto upang lalong tumagal ang buhay o shelf life nito. Madalas ginagamit ang asin sa daing o tuyo na ipinapares sa kamatis o suka gayundin sa paggawa ng bagoong na paboritong panimpla ng mga Ilokano sa kanilang dinengdeng (laswa sa Bisaya) at sawsawan ng manggang manibalang o hilaw.

Pero ayon sa mga dalubhasa, ang pagkain ng sobrang maalat ay nagdudulot ng iba’t ibang sakit gaya ng hypertension, sakit sa puso at kidney na siyang pangunahing dahilan ng pagkamatay.

Ayon pa sa mga dalubhasa, magkaugnay ang hypertension, sakit sa puso at kidney. Madalas kasi na nagkakasakit sa puso ang mayroong hypertension at palyadong kidney.

Ilan sa mga indikasyon ng nasabing mga sakit ang paninikip ang dibdib, mahirap o hinahabol ang paghinga gayundin ang may tunog ang paghinga.

Indikasyon din na palyado ang kidney kapag mabula ang ihi, madalas ang pag-ihi lalo sa gabi at mapula ang kulay ng ihi.

Base sa ulat ng Philippine Statistics Authority (PSA), Department of Health noong 2016, mula 582,183 nasawi sa ibat’ ibang sakit may 74,134 ang nailistang nasawi dahil sa heart disease pumangalawa ang neoplasm o cancer sa naitalang 60,470 at pangatlo ang pneumonia na 57,809. Karamihan sa namatay dahil sa sakit sa puso ang mga lalaki sa bilang na 44,472 habang cancer naman ang unang dahilan ng pagkasawi ng mga babae sa 30,954.

Dahil sa patuloy ang pagtaas ng bilang ng mga nasasawing Pinoy dahil sa sakit sa puso na pinatindi ng pagpalya ng kidney o bato, target ngayon ng Department of Health na buwisan ang pagkaing maaalat.

Layon nito na maagapan ang sakit na hypertension, sakit sa bato at puso. Prevention is better than cure, ika nga.

Dagdag buwis para sa iwas sakit

ALAT NG BUHAY

MARAMING dulot na sakit ang pagkain ng mga maaalat na paborito pa naman ng mga Pinoy kaya karamihan ay may sakit sa puso, hypertension ay palyadong kidney o bato .

Upang maiwasan ang pagkain ng maaalat, plinano ng Department of Health (DOH) na lagyan ng buwis ang mga pagkaing maaalat tulad ng tuyo, daing, itlog na pula at mga katulad nito.

Ito ay dahil naniniwala ang DOH na “prevention is better than cure” kaya naman nais nilang maagapan at huwag na lumala pa ang sakit na hypertension, sakit sa bato at puso.

Sinabi ng mga dalubhasa, napakamahal ng gamutan sa mga nabanggit na sakit lalo sa palyadong bato. Sabi nila, talagang mabubutas ang bulsa dahil libu-libo na umaabot sa daang libo at milyong piso pa ang nagagastos sa dialysis.

Bilyon-bilyong piso bawat taon naman ang nagagastos ng gobyerno sa pamamagitan ng PhilHealth bilang bayad sa pasyenteng nagpa-dialysis. Iniulat ng PhilHealth na abot sa P5 bilyon ang binayaran nilang claims ng dialysis patients nitong nakaraang taon. Sa tala ng National Kidney and Transplant Institute, may 34,000 pasyente ang nagpapadialysis kada taon.

Sa kabilang banda, mara­mi ang tutol sa pagbubuwis sa mga produktong maalat. Katuwiran ay direktang matatamaan ang mga mahihirap – na siyang mahilig kumain ng kamatis na may tuyo o bagoong.

“Dahil walang sinumang negosyanteng magpakalugi, tiyak ipapasa sa mahihirap ang dagdag na buwis,” pagsalu­ngat ng ilang nating kababayan.

Inihalimbawa nila ang pagpataw ng buwis sa matatamis na produkto na siyang ugat upang tumaas ang presyo.

Kabilang sa kontra sa ‘Asin Buwis’ ang Laban Konsyumer Incorporated.

Ayon sa grupo, kung buwis-buhay ang pagkain ng maalat at dapat itong buwisan upang maagapan ang iba’t ibang sakit na sanhi ng pagkasawi, ligtas-buhay naman ang pagkain ng may asin.

Sinabi Atty. Vic Dimagiba, pangulo ng Lan Kon­s­yumer, imbes na buwis, mas maganda kung ipatupad ang ‘Asin’ Law kesa magpataw ng buwis sa mga salty food kung talagang nag-aalala ang gob­yerno sa kalusugan ng publiko.

Aniya, hindi lamang ang perang makokolekta sa ‘Asin Buwis’ ang tignan kundi timbangin din ang magandang dulot ng ‘Asin Law’.

Binanggit Atty. Dimagiba, alinsunod sa Republic Act 8172 o Act of Salt Iodization Nationwide (ASIN) of 1995, itinakda ang paggamit ng iodized salt sa mga pagkain dahil napakalaki ang maitutulong nito sa kalusugan.

Bukod sa iodine mara­ming micronutrients ang maabsorb ng katawan dulot ng iodized salt at nagreresulta upang maging malusog ang indibiduwal na kakain dito.

Itinatakda rin ng nasabing batas ang pagpapataw ng karampatang parusa sa lalabag o hindi susunod dito.

“Bakit hindi na lang muna bisitahin ang ASIN law?” wika Dimagiba.

Oo nga naman. Baka pagdating ng panahon, hindi na natin marinig ang matining na sigaw ng mga tindera: Tuyo, Daing kayo riyan!

Please follow and like us:
Read More

EDUKASYON, DAAN SA KAPAYAPAAN

EDUKASYON

(Ni MAC CABREROS)

MATAPOS maiulat na nangangalap ang makakaliwang grupo ng kanilang miyembro sa mga unibersidad at kolehiyo hindi lang sa mga lalawigan subalit maging sa Metro Manila at mga kalapit na lugar, isinulong ng administrasyong Duterte sa pamamagitan ng Office of the Presidential Adviser on the Peace Process ang pagsama sa kurikulum ang peace education.

“The gradual integration of peace education in the general curriculum of schools and universities is seen as an effective measure to prevent and counter violent extremism and communist insurgency in the country,” pahayag Peace Adviser Carlito Galvez Jr.

“Peace education should be comprehensive and multi-pronged. First, we have to educate the vulnerable, the orphans, those in the ‘last mile areas,’ and the youth.”

Kaya marami umanong mga estudyante sa kolehiyo at maging sa sekondarya na nahihimok na nakiisa at umanib sa makakaliwang grupo sa pakikibaka ng mga ito laban sa gobyerno ay dahil kulang sa tamang edukasyon kaugnay sa kapayapaan.

Kaya naman ang Department of Education (DepEd) at Commission on Higher Education (CHEd) ay gumawa ng paraan upang maitaguyod ang Executive Order (EO) 570.

PEACE EDUCATION

Ano ng aba ang peace education? Ito ay proseso kung saan nakukuha ang halaga, kaalaman at pagkakaroon ng saloobin, kakayahan at pag-uugali upang mabuhay sa pagkakasundo at pagkakaisa sa mismong sarili, sa ibang tao at maging sa kapaligiran.

Ang peace education o edukasyong pangkapayapaan ay bahagi ng peace advocacy program ng pamahalaan. Nailunsad ito matapos lagdaan ni dating Pangulong Gloria Macapagal Arroyo ang EO 570 na kilala bilang “Institutionalizing peace education in basic education and teacher education” noong  Setyembre 26, 2006.

Ang peace education ay naging bahagi ng kurikulum ng mga pampublikong paaralang elementarya sa iba’t ibang lugar na naglalayon na maging daan para sa kapayapaan.

Naunang naisama sa kurikulum ang asignaturang edukasyong pangkapayapaan upang tulungang ipamulat sa mga mag-aaral ang kahalagahan ng pagkakaroon ng mapayapang komunidad bilang panimula ng kaunlaran.

Nang maidagdag ang peace education program sa kurikulum tinawag na “school of peace” ang mga pampublikong paaralan na ito.

Sinanay ang mga guro sa peace-building sa pamamagitan ng mga seminar at conference.

PANLABAN SA TERORISMO

“Peace education will counter the efforts of local terror groups to spread the ideology of violent extremism in the country in the long-term,” pahayag ni Sec. Galvez.

Naiulat na maraming estudyante ng University of the Philippines (UP) ang nahihimok umanib ng CPP-NPA kung saan marami nang napaslang at mayroon ding nabuntis. Naging viral naman ang ‘cheer’ ng UP Visayas na tumutuligsa sa administrasyong Duterte.

Hindi lang sa UP nangaganap ang pangangalap ng mga estudyanteng hinihimok na umanib sa makakaliwang grupo subalit maging sa mga paaralan na pampubliko.

“Peace education will really play an important role in our administration’s program to remove the concept of the ISIS caliphate in the minds of our ­brothers and sisters,” wika pa Galvez.

Samantala, ang mga anak naman ng mga katutubo ng ­Salugpongan School sa Mindanao ay tinuturuan ng mga miyembro ng New People’s Army ‘kung paano magkalas at magbalik sa mga piraso o bahagi ng baril’. Ipinagtatabuyan din ng mga rebelde ang mga guro na nagsasakripisyo upang mabigyang edukasyon ang mga bata na lisanin ang lugar.

Kaya nga sa mga lugar sa Mindanao at sa mga lugar na nais pasukin ng mga rebelde at terorista, edukasyon pa rin ang pinakasagot sa problema.

Malaki ang pangangailangan na mabigyang edukasyon ang  mga mamamayan upang sa ­gayun ay mayroon silang tamang ­kaisipan at ­solusyon sa anumang ­kakaharaping suliranin.

Please follow and like us:
Read More

LIGTAS NA BUHAY

SAFETY FIRST

Kailangan Laging Handa

(Ni Mac Cabreros / Huling Labas)

TOTOONG sa isang kisap mata ay posibleng mawala ang buhay ng isang tao kung kaya’t kailangan ang matinding pag-iingat upang maiwasan ang panganib hindi lang sa pang-araw-araw na pagtratrabaho  subalit maging sa pang-araw araw na buhay.

Sa trabaho, kailangang ligtas sa mga gawain lalo na sa kaisipan at pangangatawan upang maayos na maisakatuparan ang mga gawain sa lugar na pinaghahanapbuhayan.

Kaya nga sinabi ni Engr. Jimmy Dela Cruz, ng Department of Labor and Employment (DOLE) Accredited occupational safety and health (OSH) specialist and practitioner, dapat ituro sa mga Kurso sa kolehiyo ang OSH para maging ligtas at malusog ang mga manggagawa o yung mga nasa labor industry.

Sinabi rin ni Engr. Dela Cruz na dapat sumailalim sa orientation ang lahat na manggagawa, empleyado at maging ang mga big boss para batid ang papel ng bawat isa upang maiwasan ang disgrasya o trahedya at posibleng maging dahilan para mawala na  tila  bula ang itinayong negosyo o kumpanya.

Ano ang RA 11058?

Sapagkat batid ni Sen. Joel Villanueva ang kalahagahan ng kaligtasan at kalusugan ng mga manggagawa o em­pleyado kaya’t inakda niya ang Republic Act 11058 o An Act Strengthening Compliance with Occupational Safety and Health Stan­dards and Providing Penalties for Violations Thereof.  Noong Mayo 22, 2018, ipinasa ang RA 11058 at nilagdaan ni Pangulong Rodrigo Duterte noong Agosto 17, 2018.

Inilabas naman ng Department of Labor noong Disyembre 17, 2018 ang DO 198-18 naglatag sa Implementing Rules and Regulations at naging ganap na epektibo ang batas nitong Enero 2019 matapos mailathala sa pangunahing pahayagan.

Itinatakda na obligado ang mga employer na bigyan ng libreng personal protective equipment o PPE ang manggagawa o empleyado nito kung saan sasailalim sa mandatory training o orientation hinggil sa safety at health standards na dapat laging pairalin o gawin sa lahat na oras o pagkakataon.

Pinupursige rin na dapat magkaroon ng Safety Officer at First Aider na sumailalim sa seminar ng DOLE at DOLE Accredited na grupo o institusyon; may nurse, dentista at doctor depende sa dami ng empleyado gayundin na hangga’t maari ay magpatayo ng ospital at kung hindi man ay makipagkasundo sa pinakamalapit na ospital para sa pangangailangang emergency.

Nakasaad din dito ang karapatan at papel ng emplo­yer at empleyado. Highlight dito ang karapatan ng manggagawa na gawin ang

iniuutos kapag batid nito (worker) na sobrang delikado o mapanganib

lalo kapag walang nakalatag o hindi nasusunod ang safety standards o procedures.

Itinakda rin ang parusang multa kada bawat paglabag sa itinakdang patakaran at panuntunan na mula P20,000 hanggang P100,000 kada araw, depende sa kadalas at kabigat ng nagawang paglabag.

Please follow and like us:
Read More

BUHAY, ISANG IGLAP

REVIVING

(Ni Mac Cabreros / Unang Bahagi)

HINDI imposible na sa isang kisap mata ay maraming buhay ang mawawala.

Kaya naman napakahalaga ng kaligtasan at kalusugan ng bawat isa lalo na sa lugar ng ating trabaho.

Bunga nito, isinusulong ang pagsama sa curriculum sa lahat ng kurso sa kolehiyo ang occupational safety and health o OSH.

Ayon kay Engr. Jimmy Dela Cruz, Department of Labor and Employment (DOLE) Accredited OSH Specialist at Practitioner, dapat ituro at maging bahagi ng lahat na kurso ang kaligtasan at kalusugan ng mga manggagawa o  nasa labor industry.

Aniya, magkaugnay ang epekto ng anumang disgrasya o trahedya sa lugi ng kompanya na magreresulta rin sa posibilidad na pagsasara dito.

“Kung ang manggagawa ay hindi sumusunod sa safety standards at naaksidente at madadamay ang iba pang empleyado, maapektuhan ang buong kumpanya o negosyo. Kaya napakahalaga ang OSH dahil sa isang pagkakamali ay posibleng babagsak ang negos¬yo sa isang iglap lamang,” pahayag Engr. Dela Cruz.

Binanggit nito na mas malaking porsyento ang mada¬damay kung saan abot sa 80 porsyento ang indirect cost o lugi kumpara sa 8 porsyentong direct cost o gastos kapag nagkaroon ng disgrasya o trahedya.

“Kung may nasugatan dahil bumagsak ang binubuhusang bahagi ng ginawang gusali, siyempre dadalhin sa ospital – gastos na ‘yan. Paano kung namatay? Di ba mas malaking sakit ng ulo at ng bulsa?” paghahalimbawa Engr. Dela Cruz.

Idinagdag nito na masasakripisyo rin ang kredibilidad ng kompanya ng kontraktor o sub-contractor kapag nangyari ang disgrasya at kapag nagkaganito tiyak na iiwas na o mag-aatubili na ang iba pang investor na kunin ang serbisyo kumpanya.

Idinagdag pa ni Engr. Dela Cruz, dapat sumailalim sa orientation ang lahat na manggagawa, empleyado at maging ang mga big boss para batid ang papel ng bawat isa upang maiwasan ang disgras¬ya o trahedya at posibleng maging dahilan para mawala na  tila  bula ang itinayong negosyo o kumpanya.

“Kailangan na mayroong Safety Officer at First Aid Res¬ponder ang bawat kompanya,” wika pa Engr. Dela Cruz.

Binanggit nito na pinapatupad ngayon ang Republic Act 11058 na magpapalakas sa implementasyon ng OSH at nagtatakda ng mabigat na parusa.

Kasalukuyang nagsasagawa ng seminar sa Basic Occupational Safety and Health si Engr. Dela Cruz.

Please follow and like us:
Read More

PINTO SA PAG-ASENSO

WORLD BANK

Pagpapapogi upang makuha tiwala ng World Bank

(Ni Mac Cabreros)

SA pag-ibig, nagpapaguwapo ang nanini­ngalang-pugad na binata para mapitas ang matamis na ‘OO’ ng sinisintang dalaga.

Sa larangan naman ng negosyo, kailangan ding magpapogi ang gobyerno maging ito ay lokal o nasyunal para mahimok ang mga investor na maglagak ng puhunan at magtayo ng negosyo.

Ganito ang ginawa ng gobyerno ng Pilipinas sa mga nagdaang mga panahon kaya’t naging mabango ito sa mga investors at nakamit ang pinakamataas na puwesto bilang business friendly kumpara sa mga nagdaang mga taon.

Base sa Ease of Doing Business 2020 report ng World Bank, tumalon ng 29 bahagdan upang umangat ang Pilipinas sa ika-95 pwesto mula ika-124 noong nakaraang taon.

Mula sa 190 ekonomiya sa buong mundo, tinanghal ang Pilipinas na pinakamagandang lugar na pagtatayuan ng negos­yo bunsod ng mga repormang ipinatupad sa nagdaang mga taon.

“The Philippines strengthened minority investor protections by requiring greater disclosure of transactions with interested parties and enhan­cing director liability for tran­sactions with interested parties,” ayon World Bank.

Ayon naman kay Secretary Ramon Lopez ng Department of Trade and Industry, pinalaki ng Pilipinas ang bukas ng pinto para sa mga manga­ngalakal o investors nang alisin ang minimum capital requirement para sa domestic companies at pagluwag sa proseso sa pagkuha ng construction permit at occupancy certificate.

“The vast improvement in the country’s ranking was triggered by higher scores in the following areas: getting credit, protecting minority investors and dealing with construction permits,” ani Lopez.

Umaasa ang Kalihim na lalong gagaganda at babango ang mga bansa sa mga investor sa sunod na taon.

“While not all reforms were accepted by the World Bank in this cycle, we are counting on the newly esta­blished Anti Red Tape Autho­rity (ARTA) to ensure that the agencies continue the EODB reforms already initiated. These reforms must create a positive impact on our stakeholders,” diin Sec. Lopez.

Dagdag pa dito, aniya, ang pagpapatupad sa batas na nagkakaloob ng pautang sa mga micro, small and medium enterprises (MSMEs).

“The enactment of Republic Act 11057 or the Personal Property Security Act (PPSA) would help propel the Philippines to a higher ranking in the business index for 2021,” pagsang-ayon Finance Secretary Carlos Dominguez.

“With the PPSA in place, MSMEs can register their movable assets, such as inventory with the Land Registration Authority (LRA) and use those assets as collateral in accessing formal sources of financing,” pahayag Dominguez.

“This is among the reforms we are pursuing to further improve our business climate and empower small entrepreneurs.”

Ang RA 11057 ay pinirmahan ni Pangulong Rodrigo Roa Duterte noong Agosto nakaraang taon para mapalawak ang access sa credit ang mga MSMEs, magsasaka at mangi­ngisda.

Nabatid na itinatakda ng naturang batas na maaring makahiram sa banko ang iba’t ibang sector gamit ang non-traditional collateral gaya ng account receivables, inventory, negotiable instruments, electronic securities, crops, livestock, consumer goods, machinery, equipment at intellectual property rights.

Sa EODB report ng World Bank, tinimbang ang patakaran at panuntanan ng gob­yerno hinggil sa pagsisimula ng negosyo, pagkuha ng construction permit, pagkukunan ng elektrisidad, pagrerehistro ng ari-arian, pagkuha ng credit, proteksyon ng mga maliliit na investor, pagbabayad ng buwis, pangangalakal sa ibang lugar at pagtalima sa kontrata.

“Governments can foster market-oriented development and broad-based growth by crea­ting rules that help businesses launch, hire, and expand,” pahayag World Bank Group president David Malpass nang ilabas ang EODB 2020 report.

“Removing barriers fa­cing entrepreneurs generates better jobs, more tax revenues and higher incomes, all of which are necessary to reduce poverty and raise living stan­dards,” dugtong Malpass.

Sa mata ng mga eksperto, malaking aspeto para pumasok ang investor ay ang kaayusan at kapayapaan sa lugar.

Dahil dito, ginagawa ng gobyerno ang lahat na paraan para mapahupa ang kaguluhan at karahasan sa bansa na gawa ng mga rebelde gayundin na mapagtigil ang mga krimen na gawa ng mga adik.

Nasusukat din ang pagi­ging business friendly ang isang lugar sa dami ng umusbong na kalakal na nakalikha ng maraming trabaho ng mamamayan.

Naitutulak ng mabangong kalakalan ang ekonomiya ng isang bansa.

Napakagandang balita. Pero umaasa ang sambayanan na hindi lamang nakatala sa estadistika o datos kundi maramdaman ang tunay na ginhawang bunga nito.

Please follow and like us:
Read More

KAMANDAG NG LAWAY

rabies-2

Walang dapat maulol, walang kailangang mamatay

(Ni Guillermo Octavio)

NOONG Hulyo, nalat­hata sa Diaryo Bomba na isang lalaki ang nagbigti gamit ang mga pinunit na damit para wakasan na ang kanyang paghihirap matapos makagat ng aso sa Davao City.

Sinabi ng nurse sa  ospital kung saan nilapatan ng lunas ang lalaki, madalas ay nagwawala ito at naging bayolente, isa sa mga senyales ng late stage ng rabies encephalitis o mas kilala sa Pilipinas bilang simpleng rabies, isang malalang sakit na nakukuha mula sa kagat ng aso at iba pang hayop.

Sinadya ng PeryodikoFi­lipino Inc. na hindi babanggitin ang pangalan ng lalaki para iwasang muli ang pamimighati ng kanyang mga maiwang mahal sa buhay. Ang lalaking ito, katulad ng marami ay hindi dapat namatay, nahihirapan, at lalo na nauulol, kung sapat at wasto lamang ang kaalaman.

Ano ang rabies?

Ang rabies ay isang viral disease na kumakalat sa pamamagitan ng mga apektadong hayop.  Maaari itong maisalin sa pamamagitang ng kagat, kalmot o pagkalapit sa may impeksyong laway ng mga apektadong hayop.

Kagat ng aso ang pangunahing pinanggagalingan ng rabies.  Apatnapung  porsyento ng mga tinatamaan nito ay mga batang 14-taong-gulang pababa at tinatayang nasa 250 hanggang 300 Pinoy ang namamatay dito kada taon.

Maiiwasan sana ito, gaya ng naunang nabanggit, kung sapat, at wasto ang kaalaman, sapagkat ang maling impormasyon, kung minsan, ang siyang nakakaulol.

Maling pang-unawa sa rabies

Sa mga gustong mang-bash, hindi na kailangang sumunod pa ang “akala” sa katagang “mali” dahil wala pa namang akala sa kasaysayan ng sangsinukob na napatuna­yang tama.

Kabilang sa mga maling paniniwala sa rabies ay lahat ng aso’t pusa ay isinisilang na may rabies.  Ang mga hayop ay isinisilang na malusog at walang sakit at nahahawa lamang sa mga hayop na mayroon nang rabies.  Marami ring naniniwala na mas mabagsik ang rabies ng mga tuta at ku­ting.  Mali rin ito sapagkat mabagsik ang rabies, tuta man o malaking aso, kuting man o pusang pwede nang maki­paglampungatan.

May mga naniniwala na sa kagat lamang ng hayop maaaring maisalin ang rabies, at ito ay mali rin.  Maaa­ring maisalin ang rabies sa pamamagitan ng kalmot, at ang nakasanayan ng ating mga ninuno na pagpapadila sa ha­yop ng sugat.  Tandaan na nasa laway ng may sakit na hayop ang rabies.

Bukod dito maraming Pilipino pa rin ang sumasampalataya sa “tandok,” o “tambal” o pag-aaalis ng rabies gamit ang sungay ng hayop, at iba pang alternatibong pang­gagamot gaya ng paggamit batong buhay o paglalagay ng bawang sa kagat ng hayop para maiwasan ang rabies.  Paumanhin sa mga naniniwala, ngunit walang sapat na paliwanag ang mga pamamaraang ito batay sa agham, at tanging post-exposure prophylaxis lamang maiiwasan ang rabies makaraang makagat.

Mga dapat tandaan

Ang dapat itanim ng mga mamamayan sa kanilang kukote ay 100% silang matotodas kapag sila ay nagkaroon na ng rabies, sapagkat sa sandaling lumitaw na ang mga senyales nito ay wala na itong lunas.

Kung 100% porsyento mang tiyak ang kamatayan kapag nagka-rabies,  100 % din namang maaaring maiwasan ang rabies sa mga hayop at tao.

Dapat na pabakunahan ang mga alagang hayop. Aso at pusa,  laban sa rabies pag-edad ng tatlong buwan at kada taon matapos ito.  Dapat ding pakaininin ng wasto ang mga alaga, bigyan ng sapat na kalinga at atensyon.

Bukod dito dapat na malinis at komportable ang kulungan o anumang pinananatilihan ng mga alaga at nararapat na tiyaking hindi sila nakagala sa mga kalsada upang maiwasang makapangagat.

Mga dapat gawin sanda­ling makagat ng hayop

Sa sandaling makagat ng hayop, dapat hugasan ang sugat gamit ang sabon sa dumadaloy na tubig sa loob ng 15 minuto,  Linisin din ang sugat gamit ang 70% alcohol o tincture of iodine.

Para makatiyak, dapat na sumangguni sa doktor o sumangguni sa pinakamalapit na Animal Bite Treatment Center.

Dapat na itali o ikulong ang nakakagat na hayop at obserbahan sa loob ng 10 hanggang 14 na araw. Huwag patayin ang aso.

Kung kusang mamatay ang aso sa loob ng nasabing panahon, humingi ng tulong sa beterinaryo para sa pagpapasa ng specimen para sa rabies testing.

Mga kaparusahan sa pabaya sa alaga

Nakasaad sa Republic Act  9482 0 Anti-Rabies Act of 2007 na ang mga may alagang hayop na ayaw itali ang kanilang aso kapag nasa labas ng kanilang tahanan ay dapat pagmultahin ng P500 kada insidente.

Yaon namang nabigo o ayaw na iparehistro at pabakunahan laban sa rabies ang kanilang mga alaga ay may multang P2,000.  Bukod dito, kapag nakakakagat ang hayop na ayaw pabakunahan, obligado ang amo nito na pabakunahan ang kanyang alaga at ang makakakagat nito.

P10,000 naman ang multa kapag ayaw paobserbahan ng may-ari ang kanyang alagang aso kapag ito ay nakakagat, at P25,000 naman kapag ayaw nang paobserbahan ang alagang nakakagat ay tumanggi pang sagutin ang gastos sa pagpapagamot ng nakagat.

Nawaý  may napulot kayo sa pitak na ito.  Tandaan, walang dapat maulol, walang kailangang mamatay  sa rabies.

Please follow and like us:
Read More

UNDER/OVER SA PAGKAIN

PAGKAIN-12

Hinay-hinay sa pagbibigay ng pagmamahal

(Ni Mac Cabreros / Ikalawa at huling labas)

UPANG makatiyak na may sapat na pagkain sa hapag kainan o maagapan ang napipintong kagutuman bunsod ng mabilis na paglobo ng populasyon, sinabi ng Department of Science and Technology na kailangang maitaguyod ang mga teknolohiya para mapalaki ang produks­yong agrikultura.

Kabilang sa mga teknolohiya para mapalaki ang pro­duks­yong agrikultura ay ang pagdevelop ng high-yield varie­ties at resistant sa peste at extreme weather condition.

Bukod pa ito sa patuloy na paglobo ng populasyon sa bilis na 1.7 porsiyento bawat taon.

Sinabi ni Secretary Fortunato Dela Peña, kalihim ng Department of Science and Technology, mangangailangan ang gobyerno ng P3.94 bilyon para masuportahan ang 3.28 milyong bata na pawang may problema sa malnutrisyon.

Kaya naman ipinakikilala ng ahensiya ang mga pagkaing masusustansiya katulad ng iron-fortified rice, mongo meal na gawa sa bigas at mongo, micronutrient growth mix at iodine-rich drinking water.

“Our complementary foods like rice-mongo instant baby food blend is our answer to underweight, stunting and wasting. The iron fortified rice addresses iron deficiency anemia and iodine-rich drinking water which  is for Iodine deficiency disorder,” ani Dela Pea.

“Let me now zero in on a program that is for the nutritional well-being of our young children,” dagdag pa nito.

Inilunsad din ng DOST ang Malnutrition Reduction Program na nakasuporta sa layunin na “Zero Hunger” na kaakibat ng programang Phi­lippine Plan of Action for Nutrition 2017-2022” kung saan prayoridad ang kalusugan ng mga buntis at nagpapasusong ina sa sanggol at mga kababaihang nasa 23 taong gulang at pababa.

Inihayag naman ni Dr. Michael Purugganan, isang Filipino-American biologist at Dean sa New York University at ina­ral ang origin ng palay (oryza sativa), kailangang suportahan ng gobyerno at pribadong sektor ang pangangailangan ng mga magsasaka gaya sa pinansyal at kagamitan o makinarya para mapalaki ang produksyon ng mga ito.

Kapwa aminado sina Dela Pena at Dr. Purugganan na mayroong ‘gap’ at problema kaugnay sa pagdami ng tao kumpara sa produksyong pagkain.

Tinalakay at inilatag sa pagpupulong ang mga hakbanging itataguyod para makamit ang Philippine deve­lopment agenda kung saan isusumite kay Pangulong Rodrigo Duterte para sa karampatang aksyon.

Akala natin na masuwerte ang mga batang may magulang na may kakayanang magbigay ng maraming pagkain. Inaakala natin na pagmamahal ang naibibigay natin dahil naipapakain natin sa kanila ang mga pagkaing nais nila subalit mas dapat maging kontrolado dahil kapag naging sobrang bigat ang timbang ng mga batang ito ay maituturing pa rin silang ‘obese’ na isang klase rin ng malnutrition.

Doble malas naman ang mga batang ipinanganak ng patpating ina dahil mas mahina ang kanilang panlaban sa gutom at makapitan ng sakit at namamatay. Kaya, tayong mga magulang ay isipin ang kapakanan lalo ang kalusugan ng ating mga anak. Maghinay-hinay sa pagbibigay ng pagmamahal. Dapat sapat lang at kinakailangan.

Please follow and like us:
Read More