ROTC, MILITARY TRAINING SA KABATAAN

ROTC-1

Pinagmulan at kasaysayan

(NI DAN SALCEDO)

INAPRUBAHAN na ng House of Representatives ang kontrobersyal na panukalang batas na mandatory Reserve Offi­cers’ Training Corps (ROTC) para sa Grades 11 at 12.

Ayon sa House Bill 8961,  ang pagsasanay militar sa ilalim ng ROTC ay para sa lahat ng estudyante sa Grades 11 at 12 sa lahat ng senior high schools sa pampubliko at pri­badong paaralan.

Ang lalaki at babaeng estudyante ay parehong isasailalim ng military training na ang layunin ay makintal ang pagmamahal sa bayan,  at maihanda ang mga reservist sa serbisyong militar at sibiko. Bukod pa rito ang kabutihan ng kaugalian at ispiritwal.

Sa ilalim ng HB 8961, ang mga estudyante na sa palagay ng doktor ng Armed Forces of the Philippines o ng kanyang medical officer bilang hindi akma sa pisikal at sikolohikal para sa programa ay maaaring malibre sa programa, alinsunod sa rekomendasyon ng eskuwelahan na pinapasukan ng estudyante.

Hindi na rin dadaan sa pagsasanay ang mga varsity player sa mga kompetisyon pampalakasan, mga nagsasanay sa parehong military training, at ang iba na hindi i­noobliga ng Department of National Defense dahil sa ibang wastong dahilan o rason.

Ang estudyante na hindi makakukumpleto ng mandatory ROTC ay hindi papayagan maka-graduate. Magiging dahilan din ito para sa sapilitang military training.

Kahit malayo pa ang martsa nito bago maging ganap na batas,  ay mainit na ang talakayan sa isyung ito.  Hinati muli ang mabusising pananaw ng mga indibidwal – may pabor,  may kontra.

Bakit kinakailangan  maging mandatory ang ROTC?  Sulyapan natin ang ugat at pinagmulan nito,  at ungkatin muna ang kasaysa­yan ng ROTC.

ANO ANG ROTC?

Ang Reserve Officers’ Training Corps (ROTC) sa Pilipinas ay isa sa tatlong ba­hagi ng National Service Training Program  (NSTP) para sa mga estudyante sa kolehiyo. Layunin ng ROTC na bigyan ng kaalaman at pagsasanay sa militar ang mga estudyante bilang kahandaan sa pambansang depensa.

Inihahanda ang mga estudyante para sa serbisyo sa Armed Forces of the Philippines (AFP) sa oras ng kagipitan at ang kanilang pagsasanay na maging reservist at posibleng opisyal na AFP.

Ang ROTC sa mga kolehiyo at unibersidad ay inorganisa ng Department of Military and Tactics (DMST) pinangasiwaan ng administrasyon ng eskuwelahan at ng Department of National Defense.

UMPISA NG ROTC

Nagsimula ang ROTC sa Pilipinas noong 1912 nang umpisahan ng Philippine Constabulary ang pagtuturo ng military sa University of the Philippines. Nagkaroon ng representasyon ang Board of Regents ng unibersidad sa United States Department of War at tumanggap ng serbisyo ng opisyal na US Army na naging propesor ng Military Science. Naitatag ang unang opisyal na ROTC unit  sa University of the Philippines (UP) noong Hulyo 3, 1922.

Taong 1921, ang National University  (NU) ay naging unang pribadong kolehiyo sa Pilipinas na nagkaroon ng ROTC unit.

Noong 1936, binuhay ang Office of the Superintendent for ROTC Units sa ilalim ng Philippine Army (PA) upang pangasiwaan ang lahat ng ROTC  sa bansa.

Noong 1939, naglabas si Presidente Manuel L.  Quezon ng Executive Order No.  207 na ginawang obligasyon ang ROTC sa lahat ng kolehiyo at unibersidad na may 100 estudyante o higit pa

Nang sumiklab ang   World War II, ang mga kadete ng ROTC ay sumabak sa Battle of Bataan, ang ilan ay sumama sa United States Army Forces in the Far East (USAFE).  Ang ibang unit ay bumuo ng Hunters ROTC guerilla group.

Kinansela ni Pangulong Ferdinand Marcos ang Exe­cutive Order (EO) 207 noong Pebrero 8, 1967 at naglabas ng kautusan na gumawa sa ROTC na mandatory sa lahat ng kolehiyo at unibersidad na ang bilang ng mga lalaking estudyante ay 250 o higit pa. (May karugtong)

Please follow and like us:
Read More

IBA’T IBANG MASAHE SA KATAWAN

MASAHE-2

(Ni Anet Vergel / Huling bahagi)

MARAMING uri ng massage therapy mula sa klasiko tulad ng Suweko at malalim na tisyu sa higit pang mga kakaibang estilo tulad ng Shiatsu. Nakakalito para sa mga nagpapamasahe ang nababagay na estilo sa kanilang  katawan. Maraming klase ng masahe ang puwedeng iyong magustuhan kumporme sa  iyong katawan at nais.

Swedish massage

Ang pamantayang uri ng masahe na inaalok sa karamihan ng mga klinika, gym, spa, at wellness center. Ang Swedish massage ay halos magkasingkahulugan ng massage therapy. Ang Swedish massage ay batay sa mga konsepto ng Western na anatomya at pisyolohiya, kumpara sa istilo ng enerhiya na mas karaniwan sa mga anyo ng massage sa Asya. Paggamit ng losyon o langis, ang mga massage therapist ay karaniwang nagsisimula sa malawak na mga pangkalahatang stroke at pagkatapos ay lumipat sa mga partikular na stroke upang matugunan ang mga lugar ng problema.

Mayroong limang mga pangunahing stroke sa Suweko massage therapy: effleurage (mahabang makinis na stroke), petrissage (kneading, rolling, at lifting), alitan (wringing o maliit na circular movement), tapotement (pagtambulin), at vibration (rocking and shaking movements).

Ang Swedish massage ay nagbibigay ng full-body relaxation ng kalamnan, at maaari itong maging kapaki-pakinabang lalo na kung ikaw ay bumabawi mula sa isang pinsala.

Aroma therapy massage

Halos katulad ng Swedish massage ang Aroma theraphy massage, ang kaibahan lang ay may mga mahalimuyak na la­ngis ng halaman (na kilala bilang mga mahahalagang langis) na idinagdag sa massage oil. Kinuha mula sa mga bulaklak at iba pang mga bahagi ng halaman, ang mga mahahalagang langis ay nag-aalok ng kasiya-siya na pabango at pinaniniwalaan na mayroong mga katangian ng pagpapagaling. Halimbawa, ang lavender, rosas at mint ay kilala na magpalaganap ng pagpapahinga. Kahit na ang mga la­ngis ay maaaring mapili upang matugunan ang mga partikular na pangangailangan, ang therapist ay karaniwang gumagamit ng pinaghalo na mga langis upang makapagpahinga, magpapasigla at magpataas ng enerhiya.

Ang mga nakapapawi epekto ng aromatherapy massage ay maaaring makinabang sa iba’t ibang mga kondisyon, kabilang ang mga sakit ng ulo, hindi pagkakatulog, ilang mga sakit sa pagtunaw, sakit sa likod, at kahit premenstrual na sintomas.

Bago matanggap ang isang Aromatherapy massage, tiya­king hindi ka alerdyik sa alinman sa mga halaman na ginagamit sa mga langis, dahil maaaring maging sanhi ito ng reaksyon sa balat.

Hot stone massage

Ang hot stone massage ay uri ng masahe na puwedeng Swedish massage subalit guma­gamit ng mainit-init na mga bato. Ang therapist ay naglalagay ng mga pinainit, makinis na mga bato sa mga partikular na punto sa katawan at may hawak na mainit na bato habang nagbibigay ng masahe. Ang mga bato ay kadalasang basalt (isang bato ng bulkan na nagpapanatili ng init ng maayos).

Ang init ng mga bato ay maaaring nakapagpapahinga at makakapagbuwag ng mga mahigpit na kalamnan upang maabot ng therapist ang mga lugar ng pag-igting ng kalamnan.

Kung mayroon kang ilang mga medikal na kondisyon tulad ng mataas na presyon ng dugo, diabetis, sakit sa puso, o varicose veins, dapat mong suriin sa iyong health care provider kung plano mong makakuha ng mainit na masahe ng bato. Gayundin, kung magdadala ka ng anumang gamot na nakapagpapayat, sa dugo, siguraduhing makakuha ng medikal na opinyon muna.

Shiatsu massage

Ang shiatsu ay nagsasangkot ng lokal na pressure gamit ang mga daliri ng therapist (o kung minsan ay mga kamay at mga elbow), na inilapat sa isang rhythmic sequence sa kahabaan ng katawan. Ang bawat punto ay gaganapin para sa mga dalawa hanggang walong segundo.

Sa pamamagitan ng mga ugat sa tradisyunal na gamot ng Tsino, ang layunin ng Shiatsu ay upang pasiglahin ang mga punto ng acupressure sa katawan upang mapabuti ang daloy ng enerhiya at makatulong na mabawi ang balanse.

Dahil walang langis o los­yon ang ginagamit, nagsuot ka ng maluwag na damit. Ang Shiatsu ay karaniwang ginagawa sa isang banig sa sahig o sa mababang mesa sa massage at kadalasang ginagamit upang mabawasan ang stress at protektahan laban sa mga isyu sa kalusugan na may kaugnayan sa stress.Ito rin ay naniniwala na epektibo para sa pagpapagamot ng mga kondisyon tulad ng sakit sa buto, insomnia, sakit sa likod at leeg, saykika, at kahit mga problema sa sinus.

Ang Shiatsu ay maaaring makatulong sa pagtaas ng ener­hiya, itaguyod ang pagbawi mula sa mga pinsala, at pasiglahin ang sistema ng pagtunaw.

Thai massage

Ang isang natatanging timpla ng tinulungan ng yoga, walang hangganang pag-abot, at pagpindot sa mga paggalaw ng masahe, ang Thai massage ay mas nakapagpapasigla sa iba pang mga paraan ng masahe. Ito ay medyo tulad ng yoga nang hindi ginagawa ang trabaho, habang ang therapist ay gumagalaw at umaabot sa isang pagkakasunod-sunod ng mga postura, kadalasan sa isang banig sa sahig.

Tulad ng Shiatsu, ang Thai massage ay nakahanay sa mga enerhiya ng katawan. Ang massage therapist ay gumagamit ng maindayog na kompresyon sa mga linya ng enerhiya ng katawan upang mabawasan ang stress at mapabuti ang kakayahang umangkop at hanay ng paggalaw. Ito ay ganap na nababalutan.

Ang ganitong uri ng masahe ay maaaring mabawasan ang kalamnan spasticity at sakit sa likod, at naipakita na maging kapaki-pakinabang sa pagpapagamot ng mga problema sa balanse at sintomas ng sobrang sakit ng ulo.

Reflexology

Ang therapist ay gumagamit ng daliri presyon at pamamaraan tulad ng pagmamasa at rubbing upang itaguyod ang pagpapahi­nga at pagpapagaling sa katawan. Ang reflexology ay batay sa mga “reflex area” sa mga kamay at paa, na ang enerhiya ay pinaniniwalaang konektado sa mga organo at iba pang mga bahagi ng katawan. Sa pamamagitan ng pag-apply ng presyon sa mga reflex point, ang reflexologist ay maaaring balansehin ang iyong kinakabahan na sistema at pasiglahin ang mga endorphin, ang likas na tugon ng kaluguran ng katawan, na binabawasan ang stress at kakulangan sa ginhawa.

Ang Reflexology ay nagsimula sa mga sinaunang sibilisasyon ngunit pino sa pamamagitan ng Amerikanong physiotherapist na si Eunice Ingram noong 1930s. Ito ay maaa­ring maging isang nakakarelaks na therapy, lalo na kung tumayo ka buong araw o may pagod, achy feet. Inalis mo ang iyong mga sapatos at medyas ngunit kung hindi man ay mananatiling nakadamit.

Sports Massage

Dinisenyo upang maiwasan at gamutin ang mga pinsala, mapabuti ang kakayahang umangkop, at mapahusay ang pagganap ng atletiko, ang Sports massage ay maaaring gamitin ng mga atleta sa lahat ng kakayahan upang maghanda para mabawi mula sa mga athletic o sports event. Kahit na ikaw ay hindi isang atleta, ang sports massage ay maaaring makatulong sa kalamnan sakit o pinaghigpitan hanay ng paggalaw.

Ang ideya sa likod ng Sports massage ay upang mamanipula ang malambot na mga tisyu ng katawan, at tumuon sa ilang mga grupo ng kalamnan depende sa kung aling isport ang laro ng atleta. Ang ganitong uri ng masahe ay makakatulong sa pinataas na daloy ng dugo, na­dagdagan na hanay ng paggalaw, at nadagdagan ang kakayahang umangkop.

Sa Sports massage, ang mga stroke ay karaniwang mas mabilis kaysa sa isang tipikal na Swedish massage. Ang therapist ay maaari ring isama ang compression, therapy point presyon at joint mobilization.

Magandang epekto ng pagpapamasahe

Ayon sa ilang mga pag-aaral, ang pagpapamasahe ay maaaring makatulong sa mga sumusunod na kondisyon:

– Pagkabalisa

– Problema sa pagtunaw ng mga kinain

– Pananakit ng mga kalamnan o fibromyalgia

– Pananakit ng ulo

– Insomnia na dulot ng stress

– Pananakit ng nerves o naipit na ugat

– Pilay at pulikat

– Pananakit ng mga kalamnan sa mukha at panga

Masamang epekto ng pagpapamasahe

Sa kabila ng mga benepisyo sa kalusugan na hatid ng pagpapamasahe, hindi sa lahat ng pagkakataon ay rekomendado ito. Dapat iwasan ang pagpapamasahe kung dumadanas ng mga sumusunod na kondisyon:

– Dumaranas ng pagdurugo sa ilang bahagi ng katawan

– May paso o bukas na sugat

– Kakagaling pa lamang sa operasyon

– May pamumuo ng dugo sa mga ugat na daluyan

– Malalang pilay, o nabalian ng buto

– Malalang kondisyon ng osteoporosis o marupok na buto

– Madaling pagpapasa sa katawan

Dapat ding maging mai­ngat sa pagpapamasahe kung buntis o may sakit na kanser.

Minsan pa, lalo na kung ang masahista ay baguhan o walang lisensya, maaaring dumanas ng ilang masasamang epekto sa hindi maingat na pagpapamasahe. Kabilang dito ang sumusunod:

– Internal bleeding

– Pagkasira ng nerve

– Pansamantalang pagkaparalisa

– Allergic reaction sa langis na ginamit sa pagpapamasahe

Iwas masamang epekto ng masahe

Maaari namang maiwasan ang masasamang epekto ng pagpapamasahe sa tulong ng mga sumusunod na hakbang:

– Tiyakin na lisensyado at may karanasan sa pagmamasahe ang masahista na kukunin

– Magpamasahe lamang sa mga kilalang establisimyento

– Kumonsulta muna sa doktor kung maaaring magpamasahe lalo na kung may kakaibang nararamdaman.

Please follow and like us:
Read More

MASAHE, ANONG HALAGA SA KATAWAN?

MASAHE

(Ni Anet Vergel / Unang labas)

MADALAS kapag sobra sa trabaho ang isang tao ay sumasakit ang kanyang katawan lalo na ang mga kasu-kasuan. Mayroon naming sa kakaisip o dahil sa stress ay gayun din ang nararam­daman o kaya naman ay tumitigas ang mga masel sa katawan na nagiging dahilan kung kaya nararamdaman ng kakaiba.

Ang masahe ang pinakamatanda subalit simpleng paraan ng paggagamot at pangangalaga sa katawan.

Ito madalas ang dahilan kung kaya naiisipan ng ilan na magpamasahe kung hindi man sa bahay lang ay humahanap ng massage parlor o spa upang bigyang lunas ang pananakit ng katawan o ang kakaibang nararamdaman sa katawan tulad ng ngalay.

Bilang bahagi ng alternative integrative medicine, ang pagmamasahe ay kailangang tanggapin ng maluwag sa dibdib at isipan.

KASAYSAYAN NG MASAHE

Ang pagmamasahe ay ginagawa na ng mga Chinese noon pa mang 3000 B.C. Sa bibliya pa lang, nababanggit na ang masahe subalit hindi ito ang salitang gamit subalit pagpahid ng langis sa katawan. Noong 460 BC, si Hippocrates, ang Ama ng Medisina, ay ginamit ang masahe upang gamutin o pagalingin ang kanyang mga pasyente. Kaya naman hindi lang sa panahon ngayon ginagamit na panggamot ang masahe suba­lit noon pa man. Sa ngayon, ang therapy ay kabilang na sa uri ng masahe.

Ang pagmasahe sa masakit na parte ng katawan ay likas na ginagawa lalo na ng mga matanda sa una sapagkat ito ang tangi nilang alam na lunas upang mawala ang kanilang nararamdaman sa katawan.

Ang masahe ay nakarehistro bilang isa sa mga pinakalumang paraan ng therapy na ginagamit sa sinaunang paraan ng kasanayan sa medisina.

Tulad ng sinabi sa u­nang bahagi, ginamit ni Hippocates ang kahalagahan ng paglunas ng sakit gamit ang masahe upang ang mga doktor at ibang klase ng nagpapaga­ling ay matuto at gamitin ang masahe bilang uri o paraan ng pagpapagaling hindi lang ng kasu-kasuan subalit maging ng ibang uri ng sakit tulad ng sakit ng ulo at tiyan.

MAHALAGA BA ANG MASAHE?

Ang kahalagahan ng masahe at ang ugnayan ng tao ay hindi maaaring ipagwalang bahala. Mahalaga ang kaugnayan ng masahe sa  tao kaugnay ng paglago ng kabuhayan at pag-unlad lalo nang maging uri ng negosyo ang masahe.

Ang masahe ay ginamit sa loob ng maraming siglo sa maraming kultura. Sa ngayon nga, ginagamit ito pangkabuhayan bukod pa sa mahalaga ang papel nito sa kaayusan ng isipan, kagalingan ng katawan at kalusugan.

Ang masahe ay ang pahaplos, pagpisil o kaya naman ay dampi ng palad o daliri sa katawan kung alin ang masakit o may kakaibang nararamdaman. Nakarehistro nga ito bilang isa sa mga pinakalumang paraan ng therapy na ginagamit sa sinaunang mga medikal na kasanayan. Hindi rin maikakaila na ang massage ay tinukoy bilang ang pagmamanipula ng malambot na mga tisyu ng katawan alinman nang manu-mano o nang wala sa loob. Ang therapeutic manipulation ay para sa pisikal at mental na benepisyo.

Ang  katawan ng tao ay umaayon sa hagod ng kamay ng isang taong pumipisil o kaya’y humahagod sa katawan ng mga naaayong bahagi.

Di ba pag nauntog ang isang tao ay hinahaplos kaagad nito o minamasahe ang ulo o bahaging nasaktan o nabukulan.?

Karamihan sa mga Filipino ay biniyayaan ng husay sa paggamot sa pamamagitan ng hilot o haplos kaya nga ma­rami sa atin ang naniniwala sa mga albularyo.

Marami rin sa mga kababayan natin ang gumagawa ng iba’t ibang klase nang paggamot o hilot ng katawan ng tao tulad ng Tapik kawayan, Dagdagay (uri ng masahe sa paa) at marami pang iba. Subalit hindi maitatanggi na maraming Pinoy ang hindi matatawaran ang husay sa paghaplos sa mga bahagi ng katawan na nangangailangan ng lunas.

BENEPISYO NG MASAHE

Ayon sa ilang mga pag-aaral, ang pagpapamasahe ay malaki ang naitutulong sa mga kondisyon ng isipan at katawan kaya nga marami ang naniniwala na maraming benepisyo na maibibigay ang pagpapamasahe ng katawan.

– Sinasabing nakakaalis ng pagkabalisa o hindi pagpapanatili ng katiwasayan ng isipan ng tao ang pagpapamasahe.

– Maging ang problema sa tiyan tulad ng hindi pagkatunaw ng kinain at malaki ring tulong ang pagpapamasahe .

– Ang pananakit ng ka­lamnan o fibromyalgia o ma­ging ang kasu-kasuan at ibang bahagi ng katawan ay nalulunasan ng masahe.

– Hindi lang ang pananakit ng tiyan at kalamnan ang puwedeng lunasan ng masahe subalit maging ang sakit ng ulo dahil kapag nahimas at dumaloy ang dugo sa ulo patungo sa utak at paikot sa katawan ay nawawala ang anumang nararamdaman.

– Maging ang hindi pagkakatulog ay nalulunasan din ng masahe sapagkat bukod sa dumadaloy ng maayos ang dugo ay nagiginhawahan din ang katawan kung kaya’t napapayapa ang isip dahilan upang antukin at makatulog.

– Ang Pananakit ng nerves o naipit na ugat ay napapagaling din ng paghilot sa bahagi ng namamagang parte ng katawan kung nasaan ang naipit na ugat. Ang hilot ay katulad din ng masahe.

– Tulad ng ipit lamad o ugat, ang pilay at pulikat ay nawawala kapag ginamitan na ng hilot at masahe ang katawan. Kaya lang mas marami ang nagpapahilot kapag may pilay kaysa sa nagpapamasahe.

– Kapag nagpamasahe, idinadamay rin ng nagmamasahe ang mukha, panga at iba pang bahagi ng ulo dahil ang paghimas o paghaplos sa mga bahaging ito ay paraan din upang mawala ang sakit na nararamdaman at maging ang pagmasahe sa ilalim at likod ng tenga ay paraan upang mawala ang sipon.

Please follow and like us:
Read More

MGA BATA NAGSASALITA KAPAG TULOG

SLEEP TALKING

(Ni Edzer Lanuza / Huling Bahagi)

SOBRANG karaniwan ang sleeptalking sa mga bata.  Kung nagsasalita ang inyong mga anak habang natutulog,  hindi ito makapipinsala o makakasakit sa kanila.

Nangyayari ang sleeptalking anumang oras, pero kadalasang nagaganap ito sa pinakamaagang yugto ng malalim na pagtulog ng isang indibidwal.

Ang mga taong nasa malalim na pagtulog ay mahirap gisingin at nakakaramdam ng bahagya pang pagkaantok kapag sila’y gumigising.

Nangangahulugan ito na kapag kinausap ninyo ang inyong anak na nagsasalita habang natutulog, maaaring hindi niya ito maaalala kinabukasan.

ANO ANG DAPAT GAWIN SA MGA ANAK NA NAGSASALITA?

Mas regular na nagsasalita ang mga bata sa kanilang pagtulog kapag sila ay excited o nag-aalala tungkol sa isang bagay, tulad sa concert, holiday o test.

Ang pakikipag-usap sa anak tungkol sa event sa isang magandang paraan habang siya’y gising ay makatutulong sa kanya para mabawasan ang  sleeptalking.

Sabihin sa anak ang tungkol sa kanyang sleeptalking. Tandaan na minsan ang mga anak ay nag-aalala tungkol sa kanilang pagkakatulog.

Hindi makakapinsala ang sleeptalking sa iyong anak, pero nakakairita sa ibang kasama niya sa pagtulog. Kung napupuyat ang iba dahil sa kanya, baguhin ang sleeping arrangements.

Ang pagsasalita sa kanyang pagtulog ay hindi nangangahulugan na ang anak ay nababahala o may mental health problem. Pero kung nag-aalala ka sa iyong anak, makipag-usap sa professional.

SLEEP TALKING, ISANG SLEEP DISORDER

Tinatawag ding somniloquy ang sleep talking, isang sleep disorder kung saan ang isang tao ay nagsasalita nang hindi niya nalalaman.

Kinapapalooban ito ng dialogues o monologues, kumpletong pagdadaldal, o pagbulong-bulong. Bihira lang ito sa mga tao at hindi nagtatagal.

Sinoman ay maaaring makaranas ng sleep talking, bagaman ang kondisyon ay mas karaniwan sa mga lalaki at  sa mga bata.

Karaniwang di alam ng sleep-talkers ang kanilang inaasal o sinasabi; ang mga boses at uri ng lengguwaheng ginagamit nila ay maaaring iba kaysa sila’y gising.

Ang sleep talking ay maaaring tuloy-tuloy o nauudyukan sa pamamagitan nang pakikipag-usap sa sleeper. Kaunti lang ang naalala tungkol sa nilalaman ng sleep talking.

Ilan ay walang kuwenta at ilan ay maaaring may kaugnayan sa nakaraang mga pangyayari, karanasan, at relationships na walang koneksyon o  emotional impact.

Tanggap umano ng modern sleep science at ng batas ang sleep talking na hindi produkto ng conscious o rational mind at kadalasang hindi tinatanggap sa korte.

Bagaman hindi physically harmful, ang sleep talking ay maaaring pagmulan ng kahihiyan at makapagpayamot sa  bed partner, roommate, o nakagagambala sa group-sleeping situations.

Dahil dito, ang sleep talkers ay nakakaramdam ng pagkatakot matulog sa ibang bahay na nagiging sanhi ng insomnia sa taong katabi niya sa pagtulog.

PINAGMUMULAN NG SLEEP TALKING

Ang sleep talking ay maaaring dala ng stress, depresyon, kulang sa tulog, day-time drowsiness, alcohol, at lagnat. Kadalasang tumatakbo ito sa pamilya, bagaman may external factors na nagpapasiklab  sa asal na ito.

Malimit kasabay ng sleep talking ang iba pang sleep disorders gaya ng nightmares, confusional arousals, sleep apnea, at REM sleep behavior disorder.

Sa ilang kaso, ang adult-onset frequent sleep-talking  ay kakabit ng psychiatric disorder o nocturnal seizures. Ang sleep talking ay nauugnay din sa mental o medical illness mas nararanasan ng taong nasa edad 25 pataas.

Please follow and like us:
Read More

PAGLAKAD NG TULOG SAKIT BA?

TULOG-NAGLALAKAD

(Ni Edzer Lanuza / Ikatlong bahagi)

HINDI lamang isang panaginip ang maa­aring maranasan sa isang gabi, kundi dose-dosena pa, sabi ng experts, hindi mo nga lang maaalala lahat ang mga ito.

“Maaari tayong managi­nip kada 90 minuto sa isang buong magdamag,  sa bawat cycle  ng pananaginip mas mahaba ang mga nauna,” paliwanag ni Loewenberg.

Ang unang panaginip sa gabi ay tinatayang  nasa 5 minuto at ang pinakahuli ay bago magising, maaaring  45 minuto hanggang sa isang oras.

PAGLALAKAD NG TULOG

Isang Ohio man na nag-camp kasama ang mga kaibigan sa central Kentucky’s Red River Gorge ang nahulog sa talampas habang natutulog.

Ang grupo ay nagsasagawa ng camp malapit sa Grey’s Arch Trail nang matuklasang nawawala ang kasama nila sa kalagitnaan ng gabi.

Sinabi ni Wolfe County rope technician John May, ang Cincinnati man ay nahulog sa may 60 talampakang taas at bumagsak sa mabatong lugar.

Ang lalaki ay nabuhay, bagaman nagtamo ng head injury, nalinsad na balikat at nabaling binti, pero ito ay gumaling din at nakalakad.

Imposible ba ang magla­kad ng tulog at makarating sa malayong lugar?

Ang sleepwalking, kilala rin bilang somnambulism o noctambulism, ay isang sleep disorder na kabilang sa para­somnia family.

Nagigising ang sleepwalkers mula sa slow wave sleep stage sa mababang kamalayan at nagsasagawa ng  activities na ginagawa kapag gising.

Ang kanilang ginawa ay maaaring hindi maalala gaya nang pag-upo sa kama, paglalakad sa bathroom, paglilinis at marami pang iba.

O, puwede ring mapanganib tulad ng pagmamaneho, pagluluto at violent gestures, pagdakma at hallucinated objects, o pagpatay habang tulog.

Bagaman ang sleepwalking cases ay simple at nauulit,  may mga pagkakataon ang tao ay nagsasagawa ng complex behaviours habang natutulog.

Madalas kaunti ang kaalaman , o walang alam ang sleepwalkers, dahil ang kanilang consciousness ay mahirap makatanda  sa  loob ng 30 seconds o higit pa.

Ang lawak ng sleepwalking ay mas mataas sa mga bata, lalo mula sa edad tatlo hanggang pito, at karaniwan sa mga batang may sleep apnea.

Mataas din ang halimbawa ng  sleepwalking sa mga batang nakakaranas ng bedwetting. Ang sleep terrors ay kaugnay na disorder at  nasa lahi.

Ang mga sintomas ng sleepwalking:

Nagsisimula ang sleepwalking sa deep sleep pero nagaganap din sa lighter sleep stages ng NREM, kadalasan sa ilang mga oras na pagkakatulog.

Ang sleepwalker ay maaaring napupukaw sa panahon ng episode. Ang iba pang mga sintomas ay:  pagsasalita ng tulog;  may maliit o walang maalala sa  event;

Kahirapang magising ng sleepwalker sa sandali ng episode; di tamang gawi gaya ng pag-ihi sa closets at  pagsisigaw kung may kasabay na sleep terrors.

NAGSASALITA KA BA HABANG NATUTULOG?

Ayon kay Michael Breus, Ph.D., sleep specialist at author ng The Power Of When, ang sleep talking ay maaari ring indikasyon ng sleep de­privation.

“Kadalasan, dahil sa sleep deprivation o mayroon na talagang high level ng sleep deprivation kaya nagagawa ang somniloquy.”

Habang wala namang peligrong hatid ang sleep talker, kinakailangan ding subu­king mag- relax at magkaroon ng mainam at sapat na pagtulog.

Paano mapipigilan ang pagsasalita ng tulog?

Ang pagsasalita sa kasagsagan ng pagtulog ay di mapaminsala, at walang kahulugan, ayon sa isang sleep specialist.

Pero kung nakakaramdam na ng kahihiyan sa mga sinasabi, o ikinabubuwisit na ito ng katabi o roommate, may mga bagay na dapat gawin para mapigilan ito:

-Bawasan ang emotional stress – alinman sa pagbabawas ng stress kung alam mo kung ano ito, o mag- relax ng isipan, tulad ng meditation at yoga.

-Mag-exercise – ang exer­cise sa araw ay magi- stimulate sa isipan at makakatulog kang mabuti sa gabi.  Iwasang mag-exercise bago matulog, magdudulot ito ng wide awake.

-Huwag kumain ng marami bago matulog

-Huwag uminom ng caffeine o alcohol bago matulog, ang mga ito ay  stimulants.

-Gumawa ng mga bagay na makapagpapa- relax sa iyo bago matulog, makinig sa calming music o magbabad sa bubble bath.

-Sundin ang regular sleep schedule – piliting humiga , matulog at bumangon sa tamang oras palagi.

-Sanayin ang sarili sa tamang sleep hygiene.

-Matulog ng tama- ang  silid ay para sa pagtulog. Ga­wing kumportable ang silid, tahimik at madilim.

-Kung bigo ka sa lahat, makipagkita sa doctor at sabihin ang problema. Siya ang magpapayo kung ano ang sanhi at magbibigay ng medikasyon.

-Maaari ring maglagay ng ear plugs para sa partner na pinagmumulan ng ingay na nakakaabala sa iyong pagtulog.

-Sleep talking recording apps- gusto mong malaman kung ano ang iyong sinasabi kapag natutulog? I- record ang iyong  sleep talk gamit ang iyong smartphone.

Mga batang nagsasalita kapag  tulog

Ang sleep talking ay sobrang karaniwan sa mga bata, at nangyayari rin ito sa youngster kung sila’y  excited o nababahala gaya kapag holiday o may test.

Please follow and like us:
Read More

KAHULUGAN, EPEKTO NG PANAGINIP

PANAGINIP

(Ni Edzer Lanuza /Ikalawang bahagi)

“ISA itong bahagi ng sleep medicine na alam natin,” sabi ni Charles Bae, isang sleep medicine specialist sa  Cleveland Cli­nic.

Nakakatulong umano ang panaginip sa iba’t ibang uri ng sensory input mula sa mag­hapon. Ilan ang nagsasabing nakakaranas sila ng eureka moments o pagkabigla,  sa pananaginip.

Panaginip sa buong magdamag, hindi lang sa pa­nahon ng REM sleep.

Sinasabi noon na ang panaginip ay nagaganap lang sa REM sleep. Minsan, naaalala mo ang mga kuwento sa panaginip, bagaman di lahat ay pare-pareho.

Ang  REM-sleep dreams, kung saan mas karaniwan sa second half ng gabi,  ay mukhang mas malinaw ngunit tila di makatotohanan ang laman ng panaginip.

Nightmare Disorder (Dream Anxiety Disorder) o  “repeated nightmares”

Sa tantiya, karamihan sa mga tao  ay nanaginip nang mahigit sa  100,000  beses sa kanyang buong  buhay.

“Kung nanaginip kang tumalon mula sa plane, at may nakita kang rockets sa iyong tabi, malapit sa REM sleep dream ang panaginip,” sabi ni Jerry Siegel, professor ng psychiatry at director ng  Center for Sleep Research sa UCLA.

Karamihan sa bangungot ay maaaring normal reaction lamang sa stress, at ilang clinicians ang naniniwalang nakatutulong ito sa paglaban sa  ilang traumatic events.

Ang bangungot ay nagiging isang disorder kapag madalas itong nangyayari at nakakaapekto na sa pakiki­pagkapwa, hanapbuhay at iba pang mahahalagang area sa  gawain.

Sa puntong ito, tinatawag ito bilang Nightmare Disorder ( dating Dream Anxiety Disorder) o  “repeated nightmares.”

Ang mga panaginip sa panahon ng unang tatlo mula sa four stages ng pagtulog ay mas nagmumukhang makalupa o makamundo.

Naaalala mo ang isang panaginip sa sandaling ikaw ay nagising.

“Ang nagtatakda para maalala mo ang isang pana­ginip ay ang magising sa panahon ng pananaginip,” sabi ni  Mark Mahowald, professor ng neurology sa University of Minnesota Medical School.

“Kung hindi ka gigising sa panahon na ikaw ay nananaginip, mawawala ang alaala. Tayo ang self-erasing tape habang tayo ay natutulog.”

MGA PALATANDAAN NA IKAW AY BINABANGUNGOT

Maaaring maging bihira o madalas ang bangungot, o ilang ulit sa isang gabi. Ang  episodes ay maiiksi, pero nagpapagising sa iyo at nahihirapan kang matulog ulit.

Maaaring mga tampok sa pananaginip:

-Ang panaginip ay tila malinaw at makatotohanan, at sobrang nakasasama ng loob. Madalas nakagagambala, habang ipinapakita ang pana­ginip.

-Ang iyong dream storyline ay karaniwang may kaugnayan sa  isang banta hanggang sa kaligtasan o survival, pero maaari ring may iba pang kakabit nakababagabag na tema.

-Nagigising ka dahil sa iyong panaginip

-Nakakaramdam ka ng takot, pagkaligalig, pagkagalit, pagkalungkot o pagkadismaya bilang resulta ng iyong pana­ginip.

-Pinagpapawisan ka, o kinakabog ang iyong dibdib habang nakahiga.

-Malinaw mong naalala ang mga detalye ng iyong panaginig sa sandaling ikaw ay magising.

-Nagdudulot ng pagkabalisa ang iyong panaginip dahilan para nahihirapan kang muling makatulog.

Ang mga bangungot ay ikinukusiderang isang disorder kung nakararanas ka ng:

-Madalas na pananaginip ng masama.

-Pinagdurusa ka sa pag-iisip nito sa araw, gaya ng pagkaligalig o tuloy-tuloy na pagkatakot, lalo sa gabi na baka bangungutin ulit.

-Nagdudulot na ng problema sa konsentrasyon o  memorya, o mismong sa iyong sarili.

SPICY FOOD,  MAKAPAGPAPAALALA NG MARAMI

SA IYONG NAPANAGINIPAN AT BANGUNGOT

“Ang pagkain ang mas makapagpapagising sa pagtulog. Bagaman, walang nagagawa ang pagkain ng marami sa dream generation. May nagagawa ito sa dream recall.”

Sinabi pa ni Maho­wald, para maaalala ang isang nagdaang panaginip, kailangan mong magising, kahit na sa loob ng ilang minuto.

“Ang ating isipan ay di kayang i-convert mula sa short-term hanggang sa long-term memory habang tayo ay natutulog,” ayon kay Lisa Medalie, behavioral sleep specia­list sa  University of Chicago.

MAAARI MONG PALITAN ANG IYONG BAD DREAMS

Marami sa therapists ang naniniwala na posible ang “re-write” nightmares.

Bawat tao ay nanana­ginip,  isang  beses sa gabi pero kaunti lang ang naaalala natin tungkol sa ating  panaginip.

TULAD NG MGA LALAKI, ANG MGA BABAE

AY MAAARING MAG-ORGASMS KAPAG NATUTULOG

Ang nasabing orgasms ay madalas may kakabit na erotic dreams, pero puwede ring maganap sa pananaginip ng isang nonerotic nature.

Kapag nanaginip ang babae, karaniwang namamaga ang kanyang genitals at naglu-lubricate. Nagaganap ito sa  REM sleep, na maaaring mang­yari ilang beses sa isang gabi.

Gayundin ang nangyayari sa lalaki,  nagkakaroon ng erections sa panahon ng kanyang REM sleep, mayroon man o walang erotic dream.”

ANG PANANAGINIP AY MAKATUTULONG SA ATIN PARA MATUTO

Ayon  sa dream experts, para makasagot ng tama sa mga pagsusulit sa eskuwelahan, o gustong matuto ng isang bagong gawain, umidlip muna bago magbasa.

Dahil kapag ang utak ay nananaginip, makatutulong ito sa pagresolba sa mga  problema. Pinoproseso, binubuo at inuunawa nito ang bagong impormasyon sa isipan.

Para mapaunlad ang kalidad ng  pagtulog at kakayahan ng utak para matuto, iwasan ang mga ingay sa silid. Gaya ng TV, na nagbibigay ng  ne­gatively impact sa haba at kalidad ng pananaginip.

PAGTATAKSIL NG ASAWA, PINAKAKARANIWANG PANAGINIP

Kung nagising kang pawis na pawis matapos mapanaginipan ang extramarital escapade ng iyong asawa sa iyong best friend, di ka nag-iisa, sabi ni Lauri Quinn Loewenberg,  dream expert.

“Ang pinakakaraniwang naiuulat sa pananaginip ay ang partner na nangangaliwa,”  sabi ni Loewenberg.

Nagsagawa siya survey sa mahigit  5,000 katao at nalaman niyang ang infidelity dream ay bangungot na nanalasa sa karamihang mga tao, minsan ay paulit-ulit.

Hindi naman dahil may kaugnayan ito sa isang actual affair, paliwanag nito, kundi normal at isang universal fear ang magawan ng pagkakamali o maiwanang mag-isa.

Maaari kang managinip ng ilang ulit sa isang gabi

Hindi lamang isang panaginip ang maaaring maranasan sa isang gabi, kundi dose-dosena pa, sabi ng experts, hindi mo nga lang maaalala lahat ang mga ito.

“Maaari tayong mana­ginip kada 90 minuto sa isang buong magdamag,  sa bawat cycle  ng pananaginip mas mahaba ang mga nauna,” paliwanag ni Loewenberg.

Ang unang panaginip sa gabi ay tinatayang  nasa 5 minuto at ang pinakahuli ay bago magising, maaaring  45 minuto hanggang sa isang oras.

Please follow and like us:
Read More

BANGUNGOT, HINDI LANG SA MATANDA, PATI SA BATA

bangungot

(Ni Edzer Lanuza /Unang bahagi)

“NAROROON kami ng aking mga kapatid sa basement. Tumalikod sila para kumuha ng inumin. Nang humarap, ang bibig at ilong nila’y lumiit, ang mga mata’y halos sumakop sa kanilang mga mukha!”

“Nagtatakbo ako sa hagdanan, subalit sinunggaban ang aking leeg ng isa sa kanila at hinila ako pababa. Kasabay ang kanilang malahalimaw na pagtutungayaw,  wala kong nagawa kundi magsisigaw!”

Kuwento ito ng isang alyas ‘Flugeu.’ Sinabi niyang sa unang gabi, tatlong oras siyang nagsisigaw bago siya nagising sa mga yugyog ng kanyang ina.

Sa edad niyang 8, ang kanyang pananaginip ay halos nagtagal nang mahigit i­lang buwan. Umaabot ng 72 oras siyang gising dahil takot siyang matulog nang mahim­bing.

Ang masamang pananaginip ay nangyayari kahit kanino sa atin. Sa pinakakaramihang mga kaso, hindi ma­linaw kung bakit nagaganap ang isang bangungot.

May ilang mga gamot gaya ng anti-depressants, at mga gamot sa hypertension o Parkinson’s disease ang nakapagpapataas sa dalas ng pagbabangungot.

Ang pananaginip ng masama na pinagsisimulan ng problema ay maaari ring may kasamang mga sakit tulad ng:

-Isa pang sleep disorder

-Isang medical condition

-Medication use

-Isang mental health disorder gaya ng depression, anxiety o post-traumatic stress disorder

-Substance abuse

Bangungot, tawag sa bad dreams.  Isang hindi kanais-nais na panaginip na pinagmumulan ng malakas na emotional response mula sa utak, karaniwang takot at  kawalan ng pag-asa, pagkaligalig at malawak na pagkalungkot.

Normal lang ang isolated nightmares, pero kung ang pananaginip ay nagreresulta ng extreme terror o nauulit na pagkaligalig, ito ay nagiging isang sleep disorder.

Ang bangungot ay pana­ginip na nangyayari sa panahon ng rapid eye movement (REM) sleep.  Nagaganap ang REM sa huling bahagi ng gabi at madalas nagigising ang sleeper,  inaalala ang laman ng kanyang panaginip.

Karaniwang may iisa at paulit-ulit na bangungot  sa loob ng mga panahon matapos ang matinding stress o traumatic event. Madalas isang paraan ng “reliving” sa traumatic event ang bangungot.

NIGHTMARE DISORDER

Ang bangungot ay nangyayari kahit kanino, pero ang nightmare disorder ay sobrang bihira. Ito ay ang kawalan ng kakayahang makatulog ng sapat dahil sa nakakagambalang mga panaginip.

Tinatayang nasa 2-8 percent katao ang may mga bangu­ngot na nagiging dahilan ng kanilang problema sa pagtulog sa gabi.

BANGUNGOT SA MGA BATA

Karaniwan ang bangu­ngot sa mga batang nasa edad 3-6 years. Hanggang 50 percent ng young children ang may matinding bangungot sanhi para gisingin sila ng mga magulang.

Mataas ang bangungot sa mga batang nasa 10 taon. Pagdaan ng edad na ito, nababawasan ang bangungot. May ilang nagpapatuloy hanggang maging teens at adults o, lifelong problem ng ilang mga indibidwal.

BANGUNGOT SA MATATANDA

Tinatayang nasa 50-85 percent ng adults ang iniulat na may occasional nightmare. Nababawasan ang dalas at intense  ng bangungot habang nagkakaedad.

Mas madalas binaba­ngungot ang mga babae kaysa mga lalaki, at mas malimit nilang ikuwento kung ano ang kanilang masamang mga panaginip.

PARASOMNIAS KAHALINTULAD NG BANGUNGOT

May iba pang sleep disorders na nauuri sa parasomnias, na minsan ay napagkakamalang isang bangungot. Gaya ng mga sumusunod:

Night terrors – Nagigi­sing kang  natataranta sa mga episode na ito, mula sa slow-wave sleep na may masidhing pagkatakot o mabilis na pagtibok ng puso.

Ang night terrors ay maaaring magpasigaw sa iyo sa matinding takot, sumipa,  manghampas  o tumalon pababa mula sa iyong hinihigaan.

Kadalasang mahirap itong magunita, bagaman nagagawang maalala ang maliit na segments ng isang terri­fying dream. Nagaganap ang night terrors sa kalagitnaan ng gabi.

REM SLEEP BEHAVIOR DISORDER

Isa itong dangerous sleep disorder, sanhi para isagawa mo ang maliwanag mong panaginip habang ikaw ay natutulog.

Ang panaginip ay kadalasang puno ng aksyon at maaari pang marahas. Dahil sa nasabing mga aksyon, nagreresulta ito ng pinsala sa sarili o sa partner.

Ikinukunsiderang mapa­nganib na kondisyon ang  REM sleep behavior disorder na nangangailangan ng medical attention. Karaniwan ang disorder na ito sa middle-aged men.

ANG PROPHETIC DREAM

Ang prophetic dreams ay kadalasang mga babala laban sa kamatayan, ilang personal na aksidente, mala­king sakuna, na ipinapaalam sa pamamagitan nila.

Binabanggit na ang prophetic dreams simula pa nang lalangin ang mundo. Mara­ming kathang-isip, at ancient stories na nakasentro sa prophetic dreams.

Sa isang propeta, anomang prophetic dreams na kanilang natamo ay  katumbas ng pagtanggap ng rebelasyon sa pamamagitan ng pangitain, propesiya, ugong,  panlasa o pandama.

Pinaniniwalaang  paraan ito ng Diyos para makipag-usap sa kanila sa panahong iyon. Maraming uri ng panaginip, sa prophetic dreams isa itong rebelasyon nagbibigay ng pananampalataya, pag-asa at pag-ibig sa kapwa.

Please follow and like us:
Read More

SOBRANG PAGTULOG, SANHI NG SAKIT SA PUSO AT KAMATAYAN

HEART ATTACK

(Ni Edzer Lanuza / Huling bahagi)

LUMABAS sa bagong  pananaliksik na ang sobrang pagtulog  ay maaaring magdulot  ng heart problems.  May nadiskubre rin ang researchers kaugnay sa death at diseases.

Ayon sa research, ang heart o blood vessels sa utak ay mas naapektuhan sa mga taong  mahigit  walong oras na natutulog kumpara sa six to eight hours.

Pinag-aralan ang data ng 116,000 katao na ang edad ay nasa pagitan ng  35 at 70 at nagmula sa 21 iba’t ibang mga bansa.

Makalipas ang walong taon, nadiskubre nilang  4,381 ang namatay at 4,365 ang nagkaroon ng “major cardiovascular events”.

Ang taong  natutulog ng  eight to nine hours a day ay nasa 5% peligro na makaranas ng  insidente kaysa natutulog ng six to eight hours.

Tumaas ng 17% ang panganib sa mga taong natutulog ng nine at 10 hours a day.  Habang ang natutulog ng  mahigit 10 hours a day ay nasa 41% peligro sa cardiovascular disease o death.

Inilathala  sa  European Heart Journal: “Ang pagtulog ay mahalaga sa kalusugan ng tao, pero may mga tao ring umuubos ng kanyang panahon sa pagtulog.”

Dumarami ang guma­gawa nito, kung saan isang lifestyle behaviour na may kaugnayan sa cardiovascular disease (CVD) at maging sa nakatatakot na kamatayan.

Sinabi ni co- author Professor Salim Yusu, ng McMaster University, Canada, “Kailangang malaman ng ge­neral public ang tungkol sa six to eight hours of sleep a day.”

Kung regular nakakatulog ng siyam na oras ang tao sa isang araw, kailangan na niyang makipagkita  sa doctor para masuri ang kanyang  kalusugan.

Mahalagang malaman ang duration ng sleep at daytime naps sa clinical histories ng patients. Makakatulong ito sa pagkilala sa taong nasa high risk ng heart at blood vessel problems o kamatayan.

HYPERSOMNIA

Para naman sa  mga taong may hypersomnia, ang oversleeping ay aktuwal na medical disorder. Nagdurusa sila sa extreme sleepiness sa buong  araw.

Ang hypersomnia syndromes ay nakakaapekto sa 15% hanggang 30% kataong nadurusa sa sleep problems. Madalas ito sa mga kalalakihan dahil sa sleep apnea syndromes.

May mga sintomas ang  hypersomnia, ito ay ang an­xiety, low energy, at memory problems resulta ng kanilang madalas na pangangailangan sa pagtulog.

Isa ring kondisyon ang hypersomnia, kung saan ang isang tao ay nahihirapang maging laging gising sa araw. Ang mga taong mayroon nito ay nakakatulog  ng anomang oras sa araw.

Halimbawa nito, habang nagmamaneho o nasa trabaho.

Ayon sa National Sleep Foundation, umaabot hanggang  40% ang mga taong may ilang mga sintomas ng hypersomnia paminsan-minsan.

Pinagmumulan ng Hypersomnia

May ilang potensyal na sanhi ang hypersomnia, kabilang ang:

-Sleep disorders narcolepsy (daytime sleepiness) at sleep apnea (pagkaantala sa panahon ng pagtulog)

– Kawalan ng sapat na pagtulog sa gabi (kulang sa tulog)

– Pagiging overweight

– Drug o alcohol abuse

– Head injury o isang neurological disease, gaya ng  multiple sclerosis

– Prescription drugs, tulad ng tranquilizers

-Genetics (pagkakaroon ng kaugnayan sa hypersomnia)

PAANO MALALAMANG MAY HYPERSOMNIA ?

Kung patuloy nakakaranas ng pagkaantok sa araw, kumunsulta sa iyong doctor. Aalamin ng doctor ang iyong sleeping habits, gaano katagal kang natutulog sa gabi, o kung nagigising ka sa hatinggabi at nakakatulog sa araw.

Aalamin din ng doctor kung mayroon kang anomang emotional problems o umiinom ng anomang medikasyon na nakapagpapagambala sa iyong pagtulog.

Please follow and like us:
Read More

SOBRANG PAGKAPAGOD, PINAGMUMULAN NG PAGKAANTOK

PAGKAANTOK

(Ni Edzer Lanuza /Unang Bahagi)

MARAMI sa atin ang paminsan-minsang nakakaranas ng mga araw na tayo ay nakaka­ramdam ng sobrang pagkapagod sa buong maghapon.

Kadalasan, ito ay sanhi ng kaunting pagtulog sa gabi bago ang isang intense workout sa nagdaang mga araw, o maaaring sintomas ito ng sipon o trangkaso.

Ang pakiramdam ng extreme fatigue ay madalas  ni­re­remedyuhan ng kaunting pahinga sa araw o sa ilang good old fashioned sleep sa mga sumunod na gabi.

Pero may posibleng  mga pinagmumulan ang extreme daytime sleepiness. Kabilang dito ang dietary deficiencies, depression, diabetes, anemia, o thyroid problems.

Ang chronic daytime fatigue ay mas karaniwang dulot ng isang sleep disorder. Ang Excessive daytime sleepiness (EDS) ay naglalarawan ng sob­rang pagkapagod sa araw.

Nakakaramdam ang mga sufferer ng EDS experience, patuloy na pagkapagod sa araw kahit na may sapat na dami ng tulog tuwing gabi.

Ang poor sleep ay may malaking epekto sa lahat ng mga bagay, mula sa job performance hanggang sa sex life at sa pangkalahatang kalusugan.

Sa mga babae,  sinasamahan ito ng mga damdaming gaya ng pagkapoot, depresyon at galit. At mataas din ang panganib sa pagkakaroon ng diabetes at heart diseases;

Kung naiingayan sa paghilik ng asawa, busina ng delivery truck o, anomang nagpapagising sa pagtulog mo, ising ang lahat ng ito ay isang relaxing soundtrack.

Para sa kaginhawahan, su­bu­kang magpaikot sa ulo ng isang malambot na headband; makabubuti ito para sa isang masarap, mapayapang pagtulog.

Ihanda ang Katawan

“Kung gustong makatulog, subukan ang progressive relaxation technique, “ sabi ni Cathe­rine Darley, MD, director ng Institute of Naturopathic Sleep Medicine sa Seattle.

Baluktutin nang mahigpit ang iyong mga daliri sa paa sa bilang na pito, at mag-relax. Ulitin sa pamamagitan ng bawat muscle group, gawin mula sa iyong mga paa hanggang sa leeg.

Gumawa ng Notes

Makakaapekto kung paano makakatulog ang iyong daily routine. “Ang sleep log ay makatutulong para makagawa ng ganoong koneksyon,” pahayag ni Stephanie Silberman, PhD., author ng Insomnia Workbook.

Araw-araw ay i-record kung gaano karami ang caffeine na iyong iniinom, at gaano katagal ang exercise,  iyong kinain, anong oras humihiga at bumabangon, at ang kabuuang sleep time. I-share ang log sa isang sleep specialist.

‘Relax Night’

Sa halip mag-isip ng events sa darating na mga araw kapag nasa higaan, magsulat ng journal ng mga gawain kahit mas maaaga sa dalawang oras para ang isipan ay di magmadali.

Relaxing imagery exercise: Isipin ang anomang matiwasay na tanawin gaya ng isang araw sa beach, makatutulong ito sa iyong utak para maging mapayapa.

MGA EPEKTO AT PANGANIB SA KALUSUGANG DULOT NG OVERSLEEPING

Kung mahaba ang oras ng itinutulog mo, senyales ito ng unhealthy body. Kaya alamin ang mga sintomas ng over sleeping, at kung isa ka rito, magha­nap ng solusyon.

Ang sapat na pagtulog ay mahalaga. Pero kapag sobra maaaring konektado ito ng mga karamdaman, mula sa heart di­seases hanggang sa diabetes.

Maraming  kaugnay nakaramdaman  kaya sobrang nakakatulog ang tao. Kabilang dito ang depresyon at lower socioeconomic status, ayon sa experts.

Ayon sa National Sleep Foundation, ang  seven to nine hours na pagtulog ay  normal at healthy para sa karamihang adults na nasa pagitan ng 18 at 64 years of age.

Sa “right” amount ng sleep o sa  seven hours, maganda ang pakiramdam ng tao. Ang  hihigit pa sa nine hours ay masyado nang mahaba para sa  adults.

Ang ‘too little’ o  ‘too much sleep’ ay maaaring  magdulot ng Alzheimer’s disease.  Ayon sa Spanish study, ang long sleepers ay maaaring magkaroon ng dementia.

Narito ang mga sintomas ng sobrang pagtulog. Kung naoobserbahan ang nasabing mga palatandaan, kumunsulta agad sa doctor.

Headache

Isa sa maaaring maramdaman kinabukasan sa sobrang pagtulog ay  pananakit ng ulo. Maaaring magtagal o hindi ang headache sa buong isang araw.

Kung madalas ang headache,  maaari itong mauwi sa matinding pananakit o paglala.  Konektado ang pananakit ng ulo sa sobrang pagtulog.

Fatigue

Ang oversleeping ay nagdudulot ng sobrang pagkahapo at  pagkapagod sa buong araw.  Ang regular fatigue ay maaaring sanhi ng oversleeping.

Mild Depression

Ang mahabang pagtutulog ay sintomas ng depresyon. Pakiramdam na walang lakas at matamlay na kung ‘di malulunasan ay mahuhulog sa greater depression.

Sleeping Disorder

Sintomas ng  sleep disorder ang oversleep. Ang oversleeping sa loob ng isa o dalawang araw ay ‘di nagpapabago sa sleeping cycle. Kung magpapatuloy, maaring mauwi sa sleep disorders.

Ang chronic inflammation sa katawan ay kakabit ng panganib sa  diabetes, heart di­sease  at Alzheimer’s disease na nagmumula sa kaunti o sobrang pagtulog.

Sinusukat ang inflammation sa katawan sa levels ng cytokines (C-reactive proteins, o CRP). Ang female long sleepers  ay may 44% higher CRP levels kumpara sa natutulog ng seven hours.

Please follow and like us:
Read More

SALAMAT ITAY SA MGA SAKRIPISYO MO

HAPPY FATHER_S DAY

(Ni Anet Vergel)

MARAMING isinasakripisyo ang isang ama upang mabigyan ng magandang kinabukasan ang kanyang pamilya lalo na ang kanyang mga mahal na supling. Unang isinasakpisyo nito ay ang sarili niyang kaligayahan.

  1. Estilo ng pamumuhay. Kung noon ay halos araw-araw laman ng mga lugar na may inuman ang isang ama, nagsasakriprisyo ito na mabawasan o mawala ang kanyang paglabas-labas upang makatipid para sa gastusin ng kanyang mga anak lalo na sa pag-aaral.
  2. Prayoridad. Kung madalas ay nag-iinom o naninigarilyo ang isang ama, binabawasan na niya ang mga tulad na ganitong bisyo at inuuna na ang trabaho upang maging maayos ang kanyang puwesto sa tanggapang kanyang pinapasukan. Sa pag-asenso ng isang ama sa kanyang opisina, magiging dahilan ito ng pagtaas ng kanyang posisyon at suweldo na para rin naman sa kanyang pamilya.
  3. Oras. Bagaman nababawasan ang oras na laan para sa sarili, bisyo at barkada, nababawasan din ang oras para sa pamilya, subalit ito ay bilang sakripisyo para sa paghahanda sa magandang kinabukasan para sa bata. Bihira man at kulang naman ang oras para sa mga anak, de kalidad na panahon naman ang dapat ilaan at ibigay sa mga anak.
  4. Pera. Natututong magtipid sa sarili upang madagdagan ang perang laan naman para sa pag-aaral at paglaki ng mga bata. Ang mga kasarapan para sa sarili ay nababawasan habang pampasarap at magpapaligaya sa mga anak ang inuuna.
  5. Tulog. Dati, nagagawang matulog ng isang ama ng napakahabang oras lalo na kapag walang trabaho subalit dahil lumalaki ang mga bata, lumalaki ang gastusin ay nababawasan naman ang oras ng tulog ng isang responsableng ama dahil naghahanap ito ng iba pang pagkakakitaan upang ma­dagdagan ang kita niya na pantustos sa pangangailangan ng kanyang pamilya.
  6. Pangarap na hanapbuhay o trabaho. Noong medyo bata pa, mapili ang isang lalaki sa trabahong nais niyang pasukin sapagkat para sa kanya ay mahalagang tugma ito sa kanyang pinag-aralan. Subalit kapag na­ging isang ama ang isang responsableng lalaki, wala na itong pili sa nais na pasuking trabaho sapagkat hindi na sariling kapakanan ang kanyang iniisip at di na rin porma na hinahangaan sa kanya ng mga kababaihan. Hangad na niya ang trabaho na magbibigay sa kanya ng oportunidad na kumita upang may maipanggastos sa kanyang pamilya.
  7. Porma. Walang lalaki na nais maging tingin sa kanya ng mga tao lalo na ng kanyang mga katrabaho ay baduy. SIyempre, nais ng mga lalaki na maging maporma at presentable sa lahat lalo na sa mga boss at kliyente. Subalit kapag isang ama na, madalas, akala lang ay okay ang porma nila dahil malinis ang damit, plantsado at maging ang kanilang buhok ay maayos ang pagkakasuklay. Ngunit ang hindi batid ng haligi ng tahanan ay baduy at hindi maganda ang kanyang porma dahil luma ang damit, wala sa uso ang pantalon at hindi maayos ang gupit at hagod ng buhok. Dahil hindi na rin nakakapunta sa gym para mag-ehersisyo, nadadagdagan ang timbang at lumalaki ang tiyan sa halip na maging sexy ang pangangatawan. Bukod pa sa nalalagas ang buhok at hindi na uso ang isinisipol na awitin dahil hindi na kilala ang mga bagong sikat na mang-aawit. Balewala sa mga tatay na wala silang porma basta ang mahalaga ay ‘Superman” sila sa mata ng kanilang mga munting anghel.
  8. Pagiging tagahanga nawala. Dati rati, nakikipag-agawan sa panonood ng telebisyon para sa paboritong basketball team, nakikipila sa para makakuha ng ticket para sa boxing o kaya naman ay concert sa ilang mga kilalang malalaking lugar ang isang lalaking pamil­yado pero kapag naisip na niya ang papala­king pangangailangan ng kanyang pamilya, biglang nawawala ang kanyang gana na gumastos para pambili ng ticket o kaya naman ay pumusta para sa paboritong manlalaro. Sa halip, magtitiyaga na lang sa pakikinig sa balita kaugnay sa larong nais na masaksihan o kaya naman tulad ng basketball ay makikinig na lang sa radyo habang papauwi sa bahay. Wala na rin ang hilig sa panonood ng concert ng paboritong grupo ng mang-aawit at sa halip ay nagpaparaya na lang sa anak na siya naman ang nagiging masidhing taga hanga ng mga sumisikat na mang-aawit sa kanyang henerasyon. Mas ibibigay niya ang perang dapat ay gagastusin niya sa kanyang luho sa kanyang anak na mahal at ayaw mapag-iwanan sa uso.
  9. Mga koleksyon at bagay na nais. Dati, ang ama ng tahanan ang nasusunod sa gusto niyang palabas sa telebisyon kapag gabi subalit natututong magparaya sa anak lalo na kapag babae sa gusto nitong “soap opera” o kaya ay “Koreanovela” upang hindi na ito maglalabas pa ng bahay lalo na sa gabi. Natututong magparaya din ang ama sa kanyang mga anak sa mga bagay na dapat ay maganda at top of the line ang kanya tulad ng mobile phone. Maraming pangyayari na ang isang ama ay gu­magamit lang ng mumurahing cellphone samantalang ang kanyang anak na ayaw mawala sa uso ang gamit ay “Apple” o “Samsung” na top of the line ang gamit na mobile phone mapuwera pa sa laptop at tablet na nais ng mga ito.
  10. Pagkakaroon ng bagwis. Pinakamahirap para sa isang ama ang pagbibigay ng Kalayaan sa kanyang anak. Sa pagkabata pa lang, sa pagtuturo nang pagsakay at pagpapatakbo ng bisikleta, hirap ang isang ama na pakawalan ang kanyang anak o bitiwan ito sa takot na baka matumba ang sinasakyan nito at masaktan ang bata. May pagkakataong ang ama ang nagdadala sa kanyang anak sa unang araw ng eskuwela at hindi rin niya ito maiwan kahit pa may pasok din siya sa opisina sa takot na baka umiyak ito dahil sa takot sa guro, inis sa mga kaklase o sa takot na iwang mag-isa sa paaralan ng kanyang magulang. Mahigpit ang akay ng ama sa kanyang anak at inaalalayan ito upang walang masamang mangyari. Pagkasilang pa nga lang ng isang anak, nagsasakripisyo ang ama na magpaypay sa bata o maglagay ng kulambo upang hindi dapuan ng langaw o kaya naman ay lamok. Sa pagtanda ng anak, lalo’t babae, pinakamahirap para sa isang ama ang ibigay o ipasa na lang ito sa lalaking kanyang napupusuan o mapapangasawa. Maiisip niya na siya ang nagpakahirap sa pagpapalaki ng kanyang anak na halos ayaw niyang utusan sa gawaing bahay subalit sa pagdaan ng panahon at maisipang mag-asawa ay mawawala na lang sa kanya at ang masakit ay magsisilbi sa asawa at siyang gagawa ng mga trabaho sa bahay.

Anak, nagkaroon ng pundasyon

Tunay  na hindi matatawaran ang sipag at dedikasyon ng mga ama para mabigyan ng magandang kinabukasan ang pamilya sapagkat anumang tindi ng sakripisyo at kabigat ang pinapasang problema at hamon  ng buhay, pilit pa ring itinataguyod ng haligi ng tahanan ang kanyang pamilya kung saan mas higit sa ilaw ng tahanan na mas maging matatag ang ama.

Maraming anak ang sa una ay hindi naiintindihan ang ginagawa ng kanilang ama at kung kailan wala na ito ay saka lang nila naiintindihan ang ginagawang kabutihan nito para sa kanilang pamilya.

Sa huli na rin nila naiisip na magpasalamat sa kanilang ama dahil nabigyan sila ng marangal na buhay at naging maayos ang kanilang pagkatao dahil sa maayos ding pagpapalaki nito sa kanila. Nahubog ang kanilang pagkatao at natutong tumayo bagaman binabayo ng problema at matinding pagsubok sa buhay.

Hindi naiisip ng mga anak ang hirap at pighati na dinanas ng kanilang ama para lang maiayos ang buhay na kanilang tinatamasa sa ngayon.

Panalangin para sa isang ama

Sana, sa espesyal na araw para sa mga ama, maalala nating mga anak ang hirap na pinagdaanan nila para lang mabigyan tayo ng magandang bukas. Ipanalangin din  natin ang mga sundalong ama ng mga batang iniwan nila sa pangangalaga ng kanilang mga asawa upang maipagtanggol ang kapwa at maiayos ang kapayapaan sa ating bayan. Ipanalangin din ang mga amang nasa ibang bansa na nagbabanat ng buto at nagpapatulo ng pawis maibigay lang ang pangangailangan ng kanyang pamilya. Ipanalangin din natin ang mga amang nagsisinungaling sa kanilang anak na hindi sila nahihirapan sa kanilang trabaho pero ang totoo ay halos wala na silang lakas upang tapusin ang ginagawa sa maghapon sa pagnanais na makapag-uwi ng malaking suweldo. Ipanalangin natin ang lahat ng ama na natitiis na malayo sa kanilang pamilya para lang makapag-uwi ng malaking pera. Mas higit na ipanalangin natin ang kaluluwa ng mga amang pinatay dahil lang sa pagtupad sa kanilang trabaho at gawain upang maging maayos ang kalagayan ng kanilang pamilya na ang tingin sa kanila ay bayani. Nawa’y mabigyang hustisya ang mga amang pinatay sa walang kawawaang dahilan.

Panalangin para sa ama ng bansa

Hilingin din nawa ng mga Pilipino na maging maayos ang kalusugan ni Pangulong Rodrigo Duterte, ama ng ating bansa, upang sa gayun ay magawa nito nang maayos ang tungkulin niya bilang puno ng bansa at nawa’y malampasan ng Pilipinas ang problema nito at ang iba’t ibang krisis na kinakaharap.

Gabayan nawa ng Ama sa itaas ang gawain ng president at sa halip na batikusin ay tulungan at unawain sa kanyang adhikain na tunguhin natin ang landas ng katotohanan, katarungan at kapayapaan tungo sa mas maunlad na Pilipinas.

MALIGAYANG ARAW NG AMA SA LAHAT!

Please follow and like us:
Read More

PAGKILALA SA ARAW NG MGA AMA

FATHERs DAY

(Ni Anet Vergel)

TUWING ikalawaang Linggo ng Mayo, ipinagdiriwang ang Araw ng Mga Ina kung saan binibigyang pagkilala ang mga kabutihang nagawa ng mga “ilaw ng tahanan” sa kanyang pamilya lalo na sa kanyang mga anak.

Ngayong ikatlong Linggo naman ng Hunyo, ipagdiriwang ang Araw ng mga Ama kung saan kailangang bigyan din sila ng pagkilala sa lahat ng sakripisyong kanilang ginagawa at pinagdaraanan para lang maitaguyod ang kaniyang asawa at mga anak.

Kung ang ina ang ilaw ng tahanan dahil ito ang nagbibigay liwanag at gumagabay sa kanyang pamilya tungo sa magandang buhay at kinabukasan, ang ama naman ang tumatayong “haligi ng tahanan” dahil ito ang  nagiging pundasyon at lakas ng pamilya sa pagharap sa lahat ng hagupit at lupit ng buhay maliban pa sa ito ang nagbibigay ng lakas tungo sa pagtahak sa landas ng kabutihan at magandang kinabukasan.

Ang ama ang nagiging sandalan ng kanyang asawa at mga anak lalo’t nangangailang ito ng proteksyon, pagkanlong mula sa panganib at mabibigat na suliranin.

Sa ama rin kumukuha ng lakas at gabay sa pagsuong ng mabibigat na problema at sila rin ang kinukuhanan ng karunungan dahil sa kanilang malalaking karanasan sa pagharap sa unos ng buhay.

Simula ng araw ng ama

Ang pagdiriwang ng araw ng ama ay nagsimula noong panahon sa pagitan ng pagbagsak ng Imperyong Roma at simula ng maagang Makabagong Europa. Ito ay ginaganap tuwing Marso 19, ang araw ng kapistahan ni San Jose na kinikilalang asawa ni Maria na ina ni Hesukristo para sa mga katoliko.

Ang pagdiriwang ay dinala sa Amerika at Latin America ng mga Kastila at Portuguese na hanggang ngayon ay ipinagdiriwang pa rin.

Nadala sa Pilipinas ang pagdiriwang ng araw ng ama panahong sinakop ng Espanya ang ating bansa.

Pagdiriwang sa Pilipinas

Base sa pinakahuling proklamasyon, ang araw ng ama ay hindi opisyal na walang pasok ang mga empleyado lalo na ang mga ama bagaman ito ay ipinagdiriwang na araw nila. Ang pagdiriwang ay ginagawa tuwing ikatlong Linggo ng Hunyo at ito ay impluwensiya sa Pilipinas ng mga Amerikano. Siyempre, base na rin sa proklamasyon noong 1988 ni dating Pangulong Corazon Aquino.

Ang pagdiriwang ng “Father’s Day” ay hindi lang para sa mga ama na ginagampanan ang kanilang mga tungkulin sa kanilang asawa at mga anak subalit puwede rin ito sa mga nagnanais na magpaka-ama.

Ang isang ina ay puwede ring batiin ng “Happy Father’s Day” lalo na kapag single parent ito na siyang tumatayong ama at ina ng kanilang tahanan. Maraming ina sa ating bansa ang tumatayong ama sa kanilang mga anak  dahil tulad ng isang ama, nais rin nilang maibigay ang pagmamahal ng isang ama sa kanilang anak na hindi mahanap lalo na kung wala namang ama na puwedeng gumawa nito para sa bata.

Pagkakataong ama na, ina pa

DAHIL makabago na ang panahon, nagtutulungan ang ama at ina sa paghahanap buhay upang mabigyan ng magandang buhay at kinabukasan ang kanilang pamilya.

Dati-rati, ang ama ang naghahanap buhay para makakain ng tatlong beses sa isang araw ang kanyang mga anak, makapag-aral ang mga bata sa maganda at pribadong paaralan at higit sa lahat ay maibigay ang nais na laruan, damit at iba pang bagay na nais ng kanilang mga anak, subalit ngayon, kahit pagod na ang katawan sa maghapon paghahanap buhay ay may pagkakataong ang haligi pa rin ng tahanan ang gumagawa ng mga gawaing pambahay sapagkat may trabaho ang ilaw ng tahanan at pagod na pagdating ng bahay.

Noong hindi pa makabago ang panahon, ang ama lang ang nagtratrabaho para sa kanyang pamilya at ang ina ang naiiwan sa bahay upang mag-alaga ng mga bata subalit ngayon na kapwa nagtratrabaho ang mga magulang ay nagtutulong ang ama at ina upang mabigyan ng magandang buhay ang kanilang mga anak.

Bukod pa ito sa ilang pagkakataon na ang ina ay nasa abroad upang magtrabaho habang ang ama bukod sa pagbabanat ng buto ay siya ring gumagawa ng gawaing bahay upang may mag-asikaso sa kanyang mga supling. Kaya naman sa madaling salita, siya ang haligi ng tahanan  na upang huwag mabuwag  ang pundasyon ng kanyang pamilya ay siyang naghahanap buhay rin katuwang ang ilaw ng tahanan, bukod pa sa siya ang nagdidisiplina sa kanyang mga anak, humuhubog ng ugali at karakter ng mga bata at gumagabay sa lahat upang maging matatag sa lahat ng usapin at aspeto ng buhay.

Sakripisyo ng ama

Hindi biro ang sakripisyo ng magulang para sa kanilang mga anak. Madalas ay buong araw sila nagpapakapagod sa trabaho para lang masustentuhan ang kanilang pamilya. Halimbawa na rito ang amang si Christopher, na kahit iisa lamang ang paa, ay patuloy na naglalako ng ice cream upang kumita para sa kaniyang pamilya.

Ating alamin ang kuwento ng isang ama na kahit na pinagsakluban ng kalangitan ay tuloy-tuloy pa rin ang pagsisikap para sa kaniyang mga mahal sa buhay.

Sa mga Kristiyano at Katoliko, higit ang naging sakripisyo ng Ama sa langit dahil sa pagsusugo ng kanyang anak na si Hesukristo sa mundo upang iligtas sa kasalanan ang sanlibutan. Pinakamataas na pagkilala ang dapat ipaabot sa Amang nasa langit dahil sa pagbibigay ng buhay sa lahat ng tao at hayop sa lupa, tubig at himpapawid, sa paglikha ng sanlibutan at higit ang pangangalaga sa kanyang mga nilikha sa pang-araw-araw na gawain.

Please follow and like us:
Read More

KALAYAAN LUBOS BA?

KALAYAAN-2

(NI ANET VERGEL)

GITNA ng labanan ng mga Kastila at Amerikano nang ipahayag ng mga sundalong Filipino sa pangunguna ni Emilio Aguinaldo ang kasarinlan ng Inang Bayang Pilipinas matapos ang 300 taon na pagsailalim sa kapangyarihan ng mga Kastila. Subalit hindi pa rin naging totoong malaya ang Pilipinas sapagkat inari ng Estados Unidos na bahagi ang ating bansa ng usapang pangkapayapaan ng kanilang bansa at ng Espanya.

Noong nasa ilalim ng pamamahala ng mga Kastila nang ika-16 na siglo hanggang ika-18 siglo, hindi kumikibo ang mga Filipino sa ginagawang pagsupil sa Kalayaan natin. Subalit noong nasa huling bahagi na ng ika-19 na siglo, nagsimulang mag-aklas ang ilang paring Filipino, na nagsimulang magreklamo kaugnay sa pagdodomina ng mga Kastila habang ang mga may pinag-aralan mga kababayan natin at ang nasa nakakaluwag sa buhay ay nagsimulang manawagan para sa Kalayaan.

Unti-unting lumaki ang lihim na samahan ng mga rebolusyunaryo hanggang maitayo ang Katipunan noong 1892 sa Maynila, ang kabisera ng Luzon noong panahong yaon. Mabilis ang pagdami ng mga miyembro subalit noong 1896 ay nabulgar ang planong rebelyon ng mga katipunero kung kaya’t napilitan ang mga ito na isagawa ang kanilang plano nang maaga.

Pinamunuan ni Aguinaldo ang mga nagrerebeldeng Filipino at kanyang pinalawak ang samahan sa iba’t ibang bahagi ng Luzon. Subalit nakipagkasundo si Aguinaldo at ang kanyang mga heneral sa mga Kastila na naging sanhi upang maipatapon sila sa Hong Kong dahilan upang matigil pansamantala ang rebolusyon.

Nang makabalik sa Pilipinas si Aguinaldo, nakipagkasundo siya sa mga Amerikano na tutulong sa laban ng mga ito sa Espanya. At nang makabuwelo, muling pinatatag ni Aguinaldo ang rebolusyon at pinangunahan ang ilang lugar sa Maynila. Noong Hunyo 12, 1898, idineklara ni Aguinaldo ang Araw ng Kasarinlan o Araw ng Kalayaan sa Kawit, Kabite kung saan sa bandang huli ay pinamunuan niya ang lalawigan.

Subalit nagtuluy-tuloy pa rin ang pakikipaglaban ng mga Filipino sa Kastila at sa bandang huli ay sa mga Amerikano. Noong 1899, naitatag ang unang pamahalaan ng Pilipinas kung saan si Aguinaldo ang tumayong presidente. Subalit nang taon ding yun, pinagtibay ang Treaty of Paris kung saan ang Pilipinas ay naidagdag sa teritoryo ng Estados Unidos sa pamamagitan nang pagbabayad sa Espanya ng $20 milyon.

Muling nagtatag ng rebolusyon si Aguinaldo subalit sa pagkakataong iyon, hindi na laban sa Espanya subalit sa Amerika na. Nagpadala ng libo-libong sundalong Amerikano ang Estados Unidos upang masugpo ang mga rebelde kaya’t nagtuloy-tuloy ang giyera.

Sa pagpapatuloy ng labanan, maraming mga kababaihan at mga bata ang pinaslang hindi lang sa Luzon subalit maging sa Samar at iba pang bahagi ng Kabisayaan. Maraming kalalakihan ang dumanas ng hirap lalo’t nakulong sila sa mga garrison at nagbuwis ng buhay ang iba.

Umabot sa 4,000 Amerikano na nanlulupig sa mga Filipino ang napatay na sampung beses ang dami sa mga nasawi sa labanan ng Espanya at Amerika habang mahigit 20,000 insurektong Filipino ang napatay at hindi mabilang na sibilyan ang nawala.

Noong 1935, naitatag ang Commonwealth of the Philippines sa pagpayag ng Estados Unidos kung saan si Manuel L. Quezon ang naihalal na unang pangulo ng  Pilipinas. Noong Hulyo 4, 1946 nabigyang ng lubusang Kalayaan ang Pilipinas mula sa Estados Unidos.

US bases pinalayas

Inuutos ng Pilipinas  sa Estados Unidos na tanggalin na ang kanilang base military – Subic Bay Naval Base, noong 1992, katapusan ng pagtigil ng mga military na Amerikano sa bansa mula nang kunin nila ang bansa mula sa Espanya noong 1898.

Kasabay nang pagpapasara ng Subic base ang pagsasara rin ng Clark Air Base na naapektuhan nang pagsabog ng Mt. Pinatubo noong 1991. Ang Su­bic Bay Naval base ang pangunahing lugar kung saan dinadala ang supply at ginagawa ang mga barko sa rehiyon.

Bagaman nag-alok ng $203 milyon taunang tulong ang Amerika para sa panibangong 10 taong ekstensyon, tinanggihan ito ng Senado ng Pilipinas at nanindigan na nais na nitong makawala sa anumang pananakop ng mga dayuhan.

Base bumalik?

Noong 2014, nakipagkasundo umano si dating Pa­ngulong Benigno Aquino III sa Estados Unidos sa pagtatayo ng unang gusaling ginastusan ng Estados Unidos sa Basa Airforce Base sa Pampanga sa pamamagitan ng  Enhanced Defense Cooperation Agreement (EDCA).

Ginawa umano ni Presidente Aquino ang pakikipagkasundo at pagpayag na okupahin ng pasilidad ng EDCA ang base military ng Pilipinas bagaman hindi sang-ayon ang mga mambabatas ng bansa. Naging kwestiyunable ang ginawa ni Aquino sapagkat hindi ang ehekutibo ang dapat mamayani sa usaping tulad ng pagpapapasok ng base military sa bansa subalit ang tanging may kapangyarihan upang aprubahan ang mga usapin sa base military ay ang Senado. Kaya naman ang pagpapatupad nang pagtatayo ng pasilidad ay nasa balag ng alanganin pa rin.

Umabot na sa panahon ng panunungkulan ni Pangulong Rodrigo Duterte, kritiko ng Estados Unidos at mabuting kaibigan ng karibal ng Amerika ang China, ngunit hindi pa rin batid kung ano ang kahihinatnan ng EDCA.

Pilipinas, nasakop na ng China?

Hindi maikakaila na kahit saang panig ng Pilipinas tu­mingin, maraming Chinese ang makikita na nagkalat.

Hindi naman mga basta turista ang mga ito na dumalaw lang sa Pilipinas upang magpasarap at makita ang mga magagandang tanawin at bakasyunan subalit gumagalaw na rin ang mga ito sa merkado at ko­mersiyalismo ng bansa.

Maraming negosyanteng Tsino at maging manggagawa ang makikita sa Maynila lalo na sa Divisioria at ilang mall na kilalang puntahan at pamilihan ng mga Pinoy.

Sa totoo lang, wala namang giyera at hindi rin naman para sakupin ng China ang ating bansa subalit talagang lumalawak ang abilidad at kapasidad ng mga ito para sa negosyo hindi lang sa ating bansa subalit sa lahat ng sulok ng mundo.

Nangunguna ang China sa usapin ng infrastructure, tele­communication, property at maging sa gaming industry.

Hindi ba’t nag-aaway ang Amerika at China dahil sa paggalingan ng Apple at Huawei? Ibig lang sabihin nito ay talagang tuloy-tuloy na at hindi na mapipigil ang pag-asenso at pangunguna ng China pagdating sa pagiging makapangyarihan.

China rin ang pumapasok na ikatlong telco player sa bansa. Ang China Telecom, China Mobile at North Telecommunications ay kasalukuyang naghahanap ng potential na Filipino partner sa kanilang negosyo.

Makikitang maraming Chinese sa bansa na sangkot sa mga sugal at pasugalan sa Pilipinas kung saan isang halimbawa na rito ang Chinese giant Galaxy Entertainment Group na nabigyan ng lisensiya upang maitayo ang $550 milyon casino resort sa Boracay.

Malaya pa rin

Mabilis man ang pag-unlad ng mga negosyong unti-unting naitayo ng Chinese sa Pilipinas, hindi pa rin masasabing nasakop ng mga ito ang ating bansa. Sapagkat ang pagdagsa nito sa bansa ay pinapakinabangan din naman ng maraming Filipino.

Maging ang pamahalaan ay kampante sa pagdagsa ng mga Tsino sa ating bansa sapagkat nagkakaroon ng trabaho ang ating mga kababayan bukod pa sa kumikita tayo sa usapin ng turismo.

Tayo pa rin ang may hawak ng batas sa ating bansa sa mga sandaling ito kaya masasabing sa ngayon, malaya pa tayo.

Hanggang kailan?

May mga balitang sangkot ang ilang Chinese sa pagdukot sa mga kapwa nila Chinese na ipinatutubos ng milyon-milyong piso sa mga kamag-anak nito na nasa bansa. Sa madaling salita, dumaragdag sila sa pagsira ng kaayusan at katahimikan sa Pilipinas at nadadagdag sa trabaho ng ilang ahensiyang sangkot sa peace and order tulad ng  Philippine National Police (PNP) at National Bureau of Investigation (NBI)

Walang kwestiyon sa pagdadala nila ng mga pagkakakitaan para sa mga Filipino subalit hanggang kailan nga ito? Hindi kaya magkaroon ng masamang bentahe sa atin? Kasi nga, dumarayo na rin ang ilang Chinese sa bansa upang magtrabaho at kapag nagtuloy-tuloy ang pagpasok nila ay baka sila na ang makinabang sa mga trabaho na dati ay naibigay nila sa mga Pinoy.

Sabagay, hindi pa naman dumarating ang panahon na iyon lamang ay maging maingat tayo at bantayan ang posibleng mang­yari bukod pa sa maialerto ang pamahalaan upang magawan ng paraan o mapaghandaan ang sakaling pagsakop ng China sa Pilipinas.

Please follow and like us:
Read More

BULLYING KAYANG TALUNIN

STOP BULLYING-2

(Ni ANET VERGEL / HULING BAHAGI)

SA ibang bansa, mara­ming grupo ang naitayo upang labanan ang bullying na sinasabing hindi lang nakakasakit ng damdamin ngunit nagiging daan upang ang isang bata o matandang biktima nito ay magbago ng ugali. Sinasabing nakakamatay din ang bullying sapagkat puwedeng ito ay maging pisikal, kung saan ay mismong katawan ng tao ang nasasaktan; verbal o pananalita, kung saan ang panlalait o mga salitang sinabi laban sa kapwa ay tumitimo sa puso at isipan; social o panlipunan, kung saan dahil sa pambubully sa kanya ay siya na mismo ang lumalayo sa mga kaibigan o kaya naman ay nilalayuan siya ng mga kaibigan at kakilala dahil sa mga ginagawang pag-iwas sa kanya ng bully at cyber o gamit ang teknolohiya, kung saan ang mga ipinopost na salita at larawang nakakasira sa pagkatao ng isang binubully.

Kapag tinamaan ng todo ang isang batang binubully, posibleng makaisip na gumawa ng hindi maganda para sa kanyang sarili kaya’’t minsan ay naiisip nilang tapusin na lang ang kanilang buhay. Makabubuting humanap ng tao o grupong makatutulong upang huwag makaisip ng masamang gawain sa sarili.

Alam ba natin na isa sa 4 na bata ang biktima ng bullying sa loob ng isang buwan? Sa bawat 7 minuto, isang bata ang biktima ng bullying kaya’t halos daang libong estudyante ang ayaw pumasok dahil sa takot na maging biktima ng bullying. Kaya nga para sa ilang magulang na batid ang masamang dulot ng bullying, mahigpit ang pagbabantay na ginagawa nila sa kanilang anak sapagkat batid nila na mas malaking panganib na dulot ang bullying na puwedeng mauwi sa trahedya.

Jackie Chan biktima ng bullying

Marami sa mga Pinoy ang nakakakilala at humahanga sa galing sa karate at martial arts ni Jackie Chan subalit ang hindi nila alam ay naging biktim ito ng bullying noong siya ay bata pa. Hindi nagawang lumaban ni Jackie Chan sa mga nananakit, nananakot at nanlalait sa kanya dahil sa takot.

Nang may masaksaihan si Jackie Chan na isang batang tinatakot at inaasar ng ilang kabataang mas malaki sa kanya, kaagad na uminit ang punong tenga ni Jackie Chan kung kaya’t bagaman isa siyang biktiman ng bullying ay nagawa niyang iligtas ang bata na maging biktima ng bullies.

Nagawang ipagtanggol ni Jackie Chan ang batang kasing laki niya laban sa mga batang hamak na mas malalaki sa kanila. Naintindihan ni Jackie Chan na ang paglaban sa bullies ay hindi lang dapat para sa sarili mo subalit mas higit dapat para sa ibang tao.

Grupong makakatulong laban sa bullying

Ang bullying ay puwedeng magsimula sa bahay pa lang lalo’t ang isang bata biktima nito ay hindi unang anak o sa madaling salita ay panggitna o bunso sa pamilya. May mangilan-ngilang kaso ng bullying na sa pamilya pa lang ay nakakaranas nang pang-aabuso ang isang bata lalo na sa mga nakatatandang kapatid o kaya naman pinsan at kamag-anak.

May mga kaso rin na ang bata ay biktima ng pang-aabuso ng mismong mga magulang na maituturing na bullying pa rin.

Kaya naman sa ibang bansa, tulad ng Amerika, may mga mismong kabataan na nagtatayo ng kanilang samahan upang labanan ang mga bullies.

Dito sa Pilipinas, ma­ngilan-ngilan pa lang ang naitatayong grupo upang labanan ang bullies ay sa kasalukuyan ay wala pang mga pundasyon ang mga ito.

Isa ang Rotary International sa Pilipinas na nagtutulak ng mga proyekto para labanan ang bullying.

StandUP Against Bullying

Sampung clubs mula sa 10 Rotary District sa Pilipinas ang nagsama-sama upang maging gulugod sa ilang anti-bullying awareness projects. Dahil malalayo ang pagitan, nagsimula sa pagtatawagan sa celfon, pagba-viber, at palitan ng email messages, nagsimula noong Setyembre 2018 ang StandUp Against Bullying at nagpatuloy sa loob ng apat na buwan at nagkaroon ng pagtitipon noong Disyembre 4, ang pagsilang ng grupong nagkakaisa upang labanan ang pananakot, panghihiya at pang-iinis. Motto ng grupo ang “Ten clubs, 10 Districts, zero bullying.”

Ang mga clubs ng Rotary International sa Pilipinas na nabuo para mapagtagumpayan ang laban sa bullying ay ang Rotary Club of Santa Barbara ng RI Ditrict 3790; Acropolis ng  RI District 3780; Cauayan ng RI District  3770; North Bay East ng RI District 3800; Raha Sulayman  ng RI District 3810; Metro Lucena ng RI District 3820; Makati Poblacion ng RI District 3830; Dipolog ng RI District 3850; Kandaya Tacloban ng RI District 3860 at RC Cotabato South ng RI District 3870

Wala pang nabuong pangalan ang sampung club sa sampung district subalit upang mapatibay ang kanilang samahan ay kinuha nila bilang pa­ngunahing sigaw ang “StandUP Against Bullying.”

Pangunahing layunin ng samahan ay upang makapagtayo ng grupo o samahan na puwedeng magpakalat ng kaalaman sa pamamagitan ng tulong ng mga paaralan kaugnay sa paglaban sa bullying. Layon din ng samahan na mamonitor kung hanggang saan ang nagawa nila bukod pa sa pagpapakalat ng kamalayan at impormasyon hinggil sa pagsugpo ng pananakot, panlalait, pang-aasar sa mga komunidad at maging sa mga paaralan.

Pagpapakalat ng impormasyon hinggil sa bullying

Upang mabigyan ng kaalaman ang mga estudyante hinggil sa masamang dulot ng bullying at kung paano labanan ito, naglunsad ang mga clubs ng distrito ng Rotary International sa Pilipinas ng mga proyektong kapaki-pakinabang sa mga bata.

Isang halimbawa ang RC Raha Sulayman sa sampung club na nagpapakalat ng impormasyon hinggil sa paglaban sa bullying.

Nasa ikalawang taon na ang nasabing club sa pamamahagi ng notebooks na may nakalagay na “StandUp Against Bullying” sa mga eskuwelahan sa loob at labas ng Maynila. Maliban pa sa nagkaroon na rin sila ng film showing, motorcade, testimonial o patunay kaugnay sa bullying at poster making.

Maliban sa notebooks, may set din ng school supplies at bag na may tatak na “StandUP Against Bullying” na ipinamimigay ang RC Raha Sulayman.

Isa pang proyekto ng RC Raha at mga kasamang club ang voice boxes. Ang voice box ay isang drop box na inilalagay sa iba’t ibang eskuwelahan upang  doon ihulog ng mga batang biktima ng bullying ang kanilang karanasan sa mga kaklase o nakatataas ang antas sa kanila sa eskuwelahan na madalas ay tinatakot, iniinis at inaagawan sila ng pagkain o kaya naman ay sinisira ang kanilang mga gamit. Ang proyektong “Voice Boxes” ay minomonitor ng club, ng guidance office at ilang eksperto na kaagapay din sa proyekto upang maging matagumpay.

Nang ilunsad sa FB ang StandUP Against Bullying, umani ito halos kulang 10,000 likes na patunay na unti-unting nagkakaroon ng kamalayan at malasakit sa mga biktima ng bullying ang mga mamamayan lalo na ang netizens.

Bilang patunay na kumakalat na ang kaalaman laban sa bullying, ilang paaralan na ang nakiisa sa pag-alalay sa proyekto upang mas lalong umani ito ng tulong na magdadala sa kanya sa tagumpay laban sa bullying.

Para sa kaalaman ng marami, ang gurpong nagsisimulang magpatibay ng laban sa bullying ay nakatutok ang atensyon sa patuloy na pagpapalakas ng kampanya dahil naniniwala sila ang ang bawat bata ay nararapat magkaroon ng magandang alaala sa kanyang pagkabata at ang bawat magulang ay dapat mabigyan ng seguridad na ang mga eskuwelahan ay ligtas na lugar para sa kanilang mga anak.

Please follow and like us:
Read More

BULLYING LABANAN

STOP BULLYING

(Ni Dan Salcedo at Anet Vergel / Ikalawang bahagi)

ANG mga estudyante na may malasakit sa pangkalahatang kapakanan nila ay malaking puwersa laban sa  bullying sa kanilang paaralan..

Boses ang kailangan.

Hindi dapat na matakot ang mga biktima ng ilantad at Ibahagi ang kanilang karanasan at kwento upang marandaman ng iba ang masamang epekto ng bullying.

Takot ang mga nakasaksi  na isumbong ang nangyaring insidente  dahil nangangamba sila na pagdiskitahan o resbakan ng bully.

Kung  hindi bibigyan ng agarang pagsopla ay uulitin ng bully ang  ginagawang pananakot, pagbabanta, pagpapakalat ng malisyosong balita,  at pananakit.

May tinatawag na berbal na bullying at ito ay sinasabi o sinusulat.

Kabilang sa verbal bullying ang hindi angkop na komentong sekswal, panunukso,  pang-iinsulto, pagtawag ng nakaiiritang pangalan, pagbabanta na sanhi ng pananakit at pag-alipusta.

Senyales na bata ay bully

  1. Ang mga kaibigan ay mga bully. Ang mga bully na bata ay mahilig makisama sa bully rin na mga bata. Dahil diyan, mahalaga sa mga magulang na malaman kung anong klaseng mga kaibigan ang kasa-kasama ng kanilang anak. Ang impluwensya ng kaibigan ay isa sa sanhi ng pagbabago ng ugali ng bata. Minsan ay hindi alam ng bata na sila ng mga kaibigan ay bully.  Tila inaakala niya na isang biro ang gingawa ng grupo, o kaya iniisip nila na ito ang trato na nararapat sa mga biktima.
  1. Obserbahan ang totoong ugali. Kapag inihahatid o sinusundo ang bata sa eskwelahan, dapat tingnan ng magulang kung paano tinatrato ng kanyang anak ang ibang bata, at kung ano rin ang trato ng mga bata sa kanyang anak.

Importante ring mabatid kung paano makatulog ang bata sa mga kapatid niya.

  1. Nasangkot sa pisikal o berbal na away.
  2. Nagiging agresibo
  3. May mga hindi maipaliwanag na sobrang pera at bagong gamit.
  4. Sinisisi ang iba sa kanilang problema.
  5. Hindi tumatanggap ng pagkakamali.

Uri ng pambu-bully

Maraming klase nang pambubully na puwedeng maranasan ng mga bata sa eskuwela. Ang mga ito ay puwedeng

  1. Verbal – kung saan masasakit na salita at nakakainsulto ang maririning ng isang bata mula sa isang ka­klase o mas senior sa kanya sa eskuwela na nambubully at nanghihiya sa kanya. Maliban sa masasakit na salita, puwede ring pananakot, at paulit-ulit na panunukso ang maranasan ng isang bata sa usaping verbal bullying.
  2. Social – hindi na masasakit na salita ang mararanasan ng isang bata mula sa kanyang kaklase o mas nakakataas ang antas sa kanya subalit pag-iwas o ayaw na pakikipagkaibigan, pagkakalat ng mga maling balita o pag­tsitsimis sa kanya at pagsasabi ng mga kung anu-anong masasakit na salita kapag siya ay nakatalikod na nakakasira sa kanyang pagkatao.
  3. Cyber – hindi man masasakit na salita ang maririnig o mararanasan mula sa kaklase o nakatatandang mag-aaral, ito naman ay pananakot sa pamamagitan ng pagpo-post ng mga larawan na nakakasirang puri o kaya naman ay ang tinatawag na pamba-blackmail. Puwede itong pagpapakalat ng mga larawan o videos na dapat ay pribado lang na siguradong makakasira o makakaapekto sa pagkatao ng biktima.
  4. Pisikal – Ito ay ang direktang pananakit, pagnanakaw ng gamit o pagkain at paninira ng gamit ng isang batang alam ng bully na hindi lalaban sa kanya o kaya naman ay walang lakas ng loob na ipa­alam sa kahit kanino ang kanyang pinagdaraanan sa kamay ng kaklase o mas nakatataas ang antas sa kanya sa eskuwela.

PAANO PIPIGILAN ANG BULLYING?

Kailangan ng mga magulang pag-unawa at pag-analisa sa mga nangyayari  upang matutunan kung ano ang nangyayari sa  buhay ng kanilang mga anak

Makipag-usap sa anak kung ano ang nangyayari sa eskwelahan. Kausapin ang guro upang makita ang nasa loob ng kung ano ang nangyayari sa silid-aralan.

Maging aktibo sa mga aktibidad ng eskwelahan dahil makakasalamuha nyo ang ibang mag-aaral at mga magulang.

Nasa balikat ng mga magulang ang responsibilidad upang matulungan ang anak na binubully o mareporma ang anak na nambubully.

Marami ang pwedeng malapitan at mangan ng tulong at payo.  Nariyan ang mga guro, concerned citizens, at iba pang grupo na ang adbokasiya ay mabigyan ng solusyon ang nakababahalang isyu.

Hindi mawawala ang suliranin at bumabagabag kung hindi aaksyunan.

Please follow and like us:
Read More

BATA, BATA, BULLY O BIKTIMA KA BA?

SCHOOL BULLY

(Ni Dan Salcedo / Unang bahagi)

ANG bullying ay nangyayari kapag ang isang tao o grupo ng tao ay paulit-ulit at intensyunal na gumagamit ng salita o aksyon laban sa isang tao o grupo ng tao upang mabalisa o magkaroon ng panganib sa pagkatao nito.

Ang pambu-bully ay kadalasang ginagawa ng mga taong may impluwensiya o kapangyarihan laban sa isang tao o kaya naman ay nagnanais na maramdaman ng isang tao na siya ay walang lakas o kaya naman ay kaawa-awa.

Ang bullying o pananakot ay malaki ang pagkakaiba sa hidwaan o alitan sa isang tao na puwedeng mauwi sa suntukan o awayan o kaya naman ay pag-ayaw sa isang tao, pero ang tao ay puwedeng manakot sa kapwa dahil naman sa kanilang hidwaan o pag-ayaw sa pagkatao.

Sa mga bata, ang simpleng tuksuhan ay bahagi ng kanilang paglaki at totoong ang bawat bata ay nakakaranas nito. Subalit ang ordinaryong biruan ay posibleng mauwi sa bullying o pananakot sa kapwa bata kapag masasakit na salita na ang ginagamit bukod pa sa ginagawa nang paulit-ulit.

Ang pagbabansag ng pangalan sa isang tao ay posibleng masabing bullying. Puwede ring masabing bullying ang pagkakalat ng mga balitang hindi naman totoo at nais lang sirain ang pangalan at pagkatao ng taong pinatutungkulan nito.

Obligasyon ng paaralan

Nakasaad sa Republic Act 10627 o “Anti-Bullying Act of 2013” na obligasyon ng paaralan na aksiyunan ang mga nangyayaring pambubuska sa loob ng eskuwelahan.

May mga tuntunin dito na dapat sundin ng mga paaralan.

Maliwanag na hindi matututo ang mga mag-aaral lalo na ang mga bata at tined­yer kapag magulo at bayolente ang kanilang kapaligiran tulad ng paaralan kung saan sila nakakaranas ng pambubuska, pamimikon at pang-aasar.

Kaya naman, kailangang ang nasa pamunuan ng paaralan, mga guro at mga magulang ay magtulungan upang maiwasan ang mga kaso ng pambubully.

Kailangang magkaroon ng programa ang mga paaralan upang mapigilan ang bullying sa paaralan.

Dapat ding magkaroon ng mga tuntunin at polisiya kaugnay sa bullying ang mga paaralan upang hindi dumanas ang mga mag-aaral ng pananakot at pang-aapi mula sa mga batang mag-aaral na nais ay makilala ang kanilang impluwensiya at kapangyarihan sa kanilang paaralan.

Maaaring tanggalan ng Department of Education ng lisensya ang eskuwelahan kapag napatunayang ito ay may pagkukulang sa pag-imbestiga ng bullying na nangyari.

Bully o biktima, paano malalaman?

Madalas mangyari ang bullying sa eskwelahan. Ang school campus ay isa nang lugar na dumarami ang bullying na hindi lang pambubuska, pananakot at   pang-iinsulto ang nangyayari kundi sa pisikal na paraan. Maraming paraan o porma ng pananakot. Direkta o hindi. Pisikal, emosyonal o sa isipan. Hindi makapalag ang mga biktima at wala ring boses ang mga saksi na pigilan ang baluktot na aktibidad ng bully.

Ang panlalamig at pagbalewala ng mga nakakakita ay isang paghihikayat sa bully na ituloy ang mga aksyon.

Isa sa mga dahilan kaya nambu-bully ang mga mag-aaral ay dahil wala silang tiwala sa sarili at sila ay naiinggit, ginanahan sa maling ginagawa sapagkat nakukuha nila ang atensyon na kulang sa kanila, at sa pananakot nila mararanasan. Nararamdaman ng bully na sa pananakot o pananakit, sila ay nagiging mapangyarihan,  sikat at  pinag-usapan.

Madalas maging biktima ang sa tingin nila ay mahina, hindi kilala at madaling matakot.

Batang biktima ng bullying

Hindi kaagad nalalaman ng mga magulang ng mga batang mag-aaral na biktima na ang kanilang mga anak ng bullying sa eskuwelahan. Bilang magulang, dapat nyong makilatis at mabatid ang mga senyales na binubully ang iyong anak.

Hindi ka makaaasa at makasisiguro na bibigyan ka ng impormasyon ng iyong anak dahil ayaw nilang mag-alala ka o kaya naman ay ma­lagay pa sa gulo kapag nangbatid ang nangyayari sa kanila sa eskuwela.

Narito ang mga ideya na maaaring makatulong sa pagtukoy ng mga palatandaan.

  1. Pakinggan ang mga sinasabi o kwento ng mga bata. Karamihan sa mga bata ay hindi direktang inilalarawan ang kanilang karanasan. Alamin ang nangyari kung atubili ang mga bata na ilarawan ang nararandaman at kung ito ay insidente na ng pambubuska. Payuhan ang mga bata kung paano malalagpsan ang bullying. Tiyakin sa kanila na hindi sila ang dahilan ng bullying.
  2. Pansinin ang nawawalan mga kaibigan. Ayon sa Verywell family, bilang magulang, ikaw ang higit na nakakikilala sa mga kaibigan ng iyong anak. Bigyan ng pansin kung ang kaibigan ng iyong anak ay hindi na pumapasyal o sumasama sa iyong anak. Bahagi ng yugto ng paglaki ng bata ang paghahanap at pabago-bago ng mga kaibigan, ngunit, may pagkakataon na ito ay isa nang indikasyon na nangyayari na ang pambubully sa iyong anak.
  3. Pagbabago ng saloobin. Alamin ang pagbabago ng ugali at personalidad ng bata.. Ang batang nabubully ay madalas na balisa, nagiging mahiyain at, malungkutin at nawawalan ng tiwala sa sarili. Dahilan man o hindi ang bullying, ang mga ugali at kilos ng mga bata ay hindi binabalewala.
  4. Pagbabago ng nakagawian sa pagkain. Nagpapakita ang mga bata ng pagbabago ng gawi sa pagkain, tulad ng hindi pagkain sa eskwelahan dahil iniiwasang mabully.Gutom kaya malakas silang kumakain pag-uwi ng bahay. May mga bully na inaagaw ang pagkain ng kanilang biktima.
  5. Alamin ang sanhi ng sugat at reklamo sa kalusugan. Ang nabubully na bata ay madalas na magreklamo na sumasakit ang ulo, tiyan at iba pang pisikal na sakit. May mga galos, sugat at mga gasgas sa balat. Kakikitaan din ang bata ng pagbabago sa pagkain. Ugaliing magtanong kung ano ang kanyang nararam­daman.
  6. Sira o nawawala ang mga gamit. Kapag umuwi ang inyong anak na wala o sira ang mga personal na gamit at gamit sa pag-aaral ay dapat ninyong alamin ang dahilan. May mga bully na kinukuha o sinisira ang gamit ng biktima.
  7. Bigyan pansin ang pagbagsak ng grado. Ang binubully ay nawawalan ng konsentrasyon sa pag-aaral kaya maaaring bumagsak ang kanyang grado. Alamin ang iskedyul ng bata. Ayon sa Verywell Family,  ang pagliban sa mga aktibidad o dahilan na kanselado ang klase ay posibleng dahilan na nabubully ang iyong anak. Bigyan din ng pansin kung ang iyong anak ay nawalan ng interes sa hilig na laro at aktibidad.
  1. Palatandaan ng pagbabago sa pagtulog. Ang pagbabago sa nakagawiang pagtulog ay pahiwatig na may problema ang inyong anak. Ang mga biktima ay nakararanas ng bangungot, pag-ihi sa kama at biglang pag-iyak.
  2. Sinisira ang sarili. Ang biktima ng bullying ay maaa­ring magkaroon ng nakasasamang ugali, tulad ng paglayas sa tahanan, depresyon, at sinasaktan ang sarili.
Please follow and like us:
Read More

TARA, LARO TAYO! BALIKAN ANG LARONG PINOY

VIDEO GAME ADDICTION-2

(Ni Dan Salcedo / Ikalawang  bahagi)

PAKINABANG NG VIDEO GAMES

PINATATAAS nito ang pagtalas ng pag-iisip. Ang paglalaro ng video o digital games ay nagpapaunlad  ng lohikal na galing ng mga bata sa pangangatwiran.

Pinagbubuti ang kilos at galaw. Isa sa pinakamatandang bentahe ng teknohiya ay ang paglalakad sa koordinasyon ng mata at kamay ng mga bata. Ang regular na pagsasanay ay magpapaganda sa kasanayan ng mga galaw na maaaring makatulong sa bata na magtagumpay sa mga pag­lulunyagi.

Walang limitasyon ang makabagong mga laro at nakatutulong ito na matuto ang mga bata ng bagong teknolohiya.

VIDEO GAME ADDICTION, ISA NANG SAKIT SA PAG-IISIP

Itinuturing na ng World Health Organization (WHO) na isang mental health disorder ang pagkalulong sa digital gadgets at video gaming at idinagdag na ang kondisyon sa  International Statistical Classification of Diseases and Related Health Problems o ICD-11, na magiging epektibo sa Enero 2022.

Ang ICD ay basehan sa pagtukoy ng kalakaran at istatistika sa buong mundo at international na pamantayan para sa pag-uulat ng mga sakit at kondisyon ng kalusugan. Ito ay ginagamit ng mga medical practitioner sa mundo upang masuri ang mga kondisyon at ng mga nagsasaliksik upang mabigyan ng kategorya ang mga kondisyon.

Ang gaming disorder, ayon sa depinisyon ng WHO,  ay naglalarawan ng mga indibidwal na walang ginawa kundi maglaro at wala nang atensyon o interes sa ibang aktibidad.

Ang pagbibigay ng interes sa paglalaro kesa ibang aktibidad,  kawalan ng kontrol sa paglalaro at hindi matigil na paglalaro sa kabila ng masamang epekto nito ay sintomas ng gaming disorder.

Ngunit hindi nangangahulugan na ang laging naglalaro ay may gaming disorder na.

Ayon sa eksperto sa mental health ng WHO, maliit na bilang lang ng indibidwal na naglalaro ng video games ang magkakaroon ng problema sa pagkalulong.

DESISYON NG WHO, INALMAHAN

Tinuligsa ng mga health official at mga kinatawan ng industriya ng video game ang hakbang ng WHO.

Ayon sa kasulatan ng internasyonal na grupo ng mga mental health researcher,    wala pang sapat na pananaliksik na gumagarantiya sa klasipikasyon ng gaming disorder..

Inirekomenda naman ng American Psychiatric Association ang higit pang pananaliksik sa nasabing isyu matapos silang  magpahayag na wala pang sapat na katibayan para ituring ang pagkalulong sa laro bilang kakaibang sakit sa pag-iisip.

Hiniling naman ng mga grupo ng video game sa WHO na muling pag-isipan ang kanilang desisyon.

BAKIT MAHALAGA ANG LARO NG LAHI?

Ang mga larong Pinoy tulad ng tumbang preso, bahay-bahayan, taguan, sipa, at mga katulad nito ay mahalagang simbolo sa maraming Filipino lalo na sa mga isinilang noong 60s, 70s at 80s. Ang mga katutubong laro ng ating lahi ay nagbibigay ng masayang alaala sa halos karamihan ng Pilipino, lalo na noong hindi pa uso ang mga modernong laruan tulad ng video games. Maraming kwento ang mga magkakaibigan tungkol sa mga laro na nagpatibay lalo ng kanilang samahan at pagkakaibigan. Naaalala ng mga kabataan noon na ngayon ay pawang mga magulang na kung paano sila naging bida sa mga laro, kung paano silang naging “patotot”, kung sino sa kanilang magkakalaro ang laging balagoong na kapag napag-uusapan sa panahon ngayon ay nagdudulot ng ngiti sa mga labi, tuksuhan ng mga magkakaibigan at minsan ba­gaman nakakapikon ay nagi­ging masayang alala sa isipan. Sa pakikipaglaro sa kapit-bahayan nabubuo ang samahan at ala-ala ng magkababata.

Ginintuang ala-ala ang dala ng mga larong ito. Ito ang nagbibigay buhay sa mga kumunidad. Ito rin ay isa sa mga nagbibigay lalim sa samahan ng mga magkababata.

Sabi ni Sen. Win Gatcha­lian, marami sa mga estudyante na kapag tinanong kung ano ang paboritong asignatura, sinasabi ng mga ito na Math o Science pero mas marami ang nagsasabi na Physical Education.

Ang laro ng lahi ay puwedeng-puwede na maging bahagi ng PE sa mga paaralan upang hindi ito mamatay o mawala tulad nang nangyayari sa panahong ito dahil mas nakakahiligan ng mga bata ang paglalaro ng video games.

Ayon sa mambabatas, pagkatapos ng mahabang oras nang pakikinig sa mga guro, pagbabasa at pagsusulat ng leksyon, kailangan din ng mga estudyante ang balanseng gawain tulad ng isports o laro.

Kasi nga naman, bukod sa saya na dulot nito sa mga bata ay maraming benepisyo ito sa kalusugan. Ngayon, marami sa mga bata ang hindi maayos at malusog ang pangangatawan dahil halos hindi nasisikatan ng araw dahil natutuon ang pansin sa computer at iba pang gadyet na kanilang pinag-uukulan ng pansin at halos hindi na kumakain.

Sabi nga ni Sen. Gatcha­lian, ang paglalaro ng sports ay isang paraan ng pangangalaga ng katawan at pagpapaunlad ng pangangatawan ng mga kabataan.

Iginiit ng dating alkalde ng Valenzuela na dapat bigyang diin ng ng P.E. at  Health tea­chers na maging aktibo sa athletics o sports ang kanilang mga mag-aaral habang sila ay bata pa kaya ang pagtuturo ng P.E. subject ay dapat magsi­mula sa nursery.

IMPORTANSIYA NG LARONG PINOY

Nagpapalakas sa resis­tensiya upang ma­ging mahusay at makaiwas sa sakit.

Humuhusay sa pag-iisip at mabilis makapagbigay ng solusyon sa problema.

Aktibo at praktisado ang utak.

Malakas ang loob sa pakikisalamuha at pakikibagay.

Nakatatanggal ng stress.

Bukod dito, may limang prinsipyo ang pag-eehersisyo upang maging matatag sa pagla­laro ang bata:

Overload—walang humpay na pagsa­sanay na pabigat nang pabigat hanggang sa maging pamilyar na ang katawan.

Progression—patuloy na pag-angat ng hirap at bigat ng gawain.

Specificity—pagtukoy ng paraan ng ehersisyo.

Variation—paggamit ng iba’t ibang estilo sa ehersisyo.

Reversibility—kapag masakit ang ka­tawan sa ehersisyo, pansamantalang ihinto, tukuyin ang pinanggagalingan at magpaga­ling.

Napakaraming estud­yante ang interesado na maging parte ng sports team, ngunit, hindi nakasasali ang iba dahil sa problema sa ma­hinang pangangatawan, kakulangan sa taas o hindi sapat ang bilis at lakas sa pagkilos.

Ang mahalaga, may kaakibat na respon­sibilidad at disiplina sa sarili, sa loob at labas ng klasrum. Patuloy nating hikayatin at supor­tahan ang kabataan sa paglalaro!

BUHAYIN ANG LARO NG LAHI

Makabago na ang teknolohiya,  subalit hindi dapat kaligtaan ang mga tradisyonal o larong Pinoy na sumasalamin sa tradisyon at kultura ng mga Pinoy tungkol sa halaga at kaligayahan ng pagiging bata.

Mananatili sa ala-ala ang masayang yugto ng pagkabata. Ito ang magpapangiti sa matatanda kapag sinariwa ang nakalipas.

Ang sulyap sa mga nilaro ay kahapon na nagpapaningning sa karugtong na ngayon..

Nagpasaya sa nagdaang mga henerasyon.

Dapat lang buhayin ang mga tradisyonal na laro – ang laro ng ating lahi.

Please follow and like us:
Read More

TARA, LARO TAYO!

TUMBANG-PRESO

(Ni Dan Salcedo / Unang bahagi)

Laro noong unang panahon hindi na kailangang gumastos. Simpleng imahinasyon at kagustuhang sumaya ang puhunan.

Sino ang hindi mawiwili kapag nalalagpasan ang nakabantay sa guhit ng PATINTERO?  Ipinapakita ng mga bata ang taktika sa pagtatago o paghahanap sa mga nagtago sa TAGUAN.  Namamalas sa bata ang galing sa pagpapamalas sa lata sa larong TUMBANG PRESO,   at ang husay umigpaw sa LUKSONG TINIK.

Ilang lamang ito sa mga tradisyonal na laro na binibigyan aksyon ng mga bata.

Ilan lang ito sa kinulugdang libangan ng mga bata noon na bihira nang nilalaro ngayon.

Walang pagsidlan sa tuwa ang mga bata noon kapag nakalabas ng bahay upang makapaglaro.

Kahit kalye ang palaruan ay isa na itong lugar na entablado ng kanilang mundo ng kagalakan.

Iba ang udyok at kaway ng mga laro noon. Hindi matanggihan ang anyaya. Lalabas at lalabas ang bata kahit hindi nagpaalam sa magulang,  kahit may iniindang sakit.

Wala ang takot na mapagalitan, kahit mapingot ang mga tenga,  basta para sa kanila ay nakapaglaro sila.

Hindi rin alintana kung masaktan,  masugatan,  madumihan o masira ang damit,  maputol o mawala ang tsinelas.

KABUTIHAN NG MGA LARONG BATA NOON

Pinasisigla ng mga laro noon ang paglaki ng mga bata,  sa aspetong pisikal at kaisipan.

Malaki ang benepisyo na makukuha sa mga larong ito dahil nangangailangan dito ng pisikal na aktibidad,  kasanayan sa pakikisamuha at pakikipagkaibigan,  imahinasyon, pagkamalikhain at pangkaibigang kompetisyon. Ito ay dahil kinalulugdan nila ang mga laro at giliw na giliw at naaaliw makapaglaro. Nailalabas nila ang natural na talino,  istratihiya,  ang liksi at natagpuan ang hinahanap na tunay na kaligayahan ng inosenteng kabanata

Hindi kailangan pang gumastos para sa mga gagamitin sa laro. Simpleng imahinasyon at kagustuhang sumaya ang puhunan.

Sa mga tradisyonal na laro ay matututo ang bata na makisalamuha sa mga kalaro.  Kasama ang kanyang halakhak sa pinagsama-samang kagalakan at karanasan na mahalaga sa yugto ng kanyang paglaki.

Hindi maiiwasan ang mga hindi inaasahan at minsan lang na aksidente ngunit masasabi pa rin na ligtas ang mga naglalaro.

Maaaring madapa at magalusan at mapilayan sa habulian o akyatan sa puno,  o kaya’y matinik sa taguan,  ngunit hindi ito dahilan upang tumigil ang bata na suungin ang laro.

Ang tradisyonal na laro ay ehersisyo na nagpapalakas at nagpapalusog sa kalamnan ng puso.

Pinabibilis at pinalalalim ang paghinga kaya nadaragdagan ang oxygen.

Pinatitibay ng paglalaro ang mga muscle.  Ang malakas na nagbibigay ng mas magandang suporta sa mga joints.

Tumataas din ang temperatura kaya napabubutii ang pagsunog sa mga lason sa katawan.

Bumubulaga ang mga butas ng balat, dahilan upang lumusog at matanggal ang mga dumi.

LARO NOON SINAPAWAN NA  NG VIDEO GAMES

Mabilis na inaagaw o tuluyan nang kinamkam ng mga tabing ng computer,   tablet,   gadgets at iba pang hi- tech na gamit ang atensyon ng mga bata.

Minsan o tuluyan nang ipininid ang interes sa mga nakaugaliang nga laro.

Puno na ang bahay ng mga gadget na madaling abutin at gamitin ng mga bata.

May pakinabang ang mga television,  smart phones,  computer, video games at iba pang pang-aliw na anyo na ibinibigay ng internet at mga apps.

Sa kabila ng mga pakinabang na nakukuha sa computer ay may kasamang epekto rin ito sa mga bata lalo na’t video o computer games ang aatupagin.

Hindi nila batid na ang mga laro sa computer o cellphone ay walang magandang epekto sa kanilang katawan

SABI NG MGA MAGULANG

May mga magulang na nababahala at umaangal sa ginagawa ng mga bata na laging nakatutok sa television,  computer at iba pang gadget  ,

Ayon sa isang nanay,  nagbibigay siya ng limitasyon sa kanyang mga anak hinggil sa paggamit ng computer,  smartphone at ibang gadget.

Kulang sa sa mga bata ang magpatupad ng sariling regulasyon sa kinagigiliwan mga laro.

Ang magulang ang dapat nagtatakda  at nagpapatupad ng limitasyon lalo na  sa mga bata na lulong na sa video games.

Kailangang may mga alituntunin tulad ng gaano katagal ang oras na dapat ituon sa paglalaro.

Sabi ng isang nanay na nakausap ko, kapag hindi sumunod ang kanyang anak sa regulasyon niya ay may parusa siyang ipapataw.  Babawasan ang allowance sa pag-aaral.

Ang Ilang bata ay hindi ginagastos ang baon sa pagkain dahil inilalaan ito na pambayad sa computer shop. Bago umuwi galing sa eskuwelahan ay dadaan muna sa computer shop kaya nakakigtaan ang pagkain na kapag madalas mangyari ay humahantong sa pagkakasakit.

DISBENTAHE NG DIGITAL O VIDEO GAMES

  1. Ang pagbababad sa harap ng computer o pagtutok sa smartphone ay nagiging sanhi ng mga sintomas ng pagkapagod. Nagiging sanhi ito ng pagkasira ng mata, pagkahilo,  sakit ng ulo,  mababang enerhiya at pananakit ng likod at balikat.
  2. Ang mga mata ang isa sa napipinsala ng pagbababad sa harap ng mga gadget at computer consoles. Ayon sa pag-aaral, ang mga gumagamit ng computer ay bumaba ang average na pagpikit ng mga mata,  na malaking banta para magkaroon ng dry  eyes. Lumalala ang farsightedness, nearsightedness at astigmatism.
  3. Ang matagal na posisyon habang nakababad sa harap ng mga screen ay nagpapatigas sa leeg at balikat, at hahantong sa sakit sa panga.
  4. Nakaliligtaan ng mga bata ang nasa labas na mundo. Nagiging irritable at nawawalan ng interes sa pag-aaral at mga laro sa labas, na makakaapekto sa kanilang kalusugan.
  5. Obesity. Sa pagsaliksik, ang mga bata na patuloy na nahuhumaling sa mga laro sa gadget at computer ay maaaring maging obese at maaapektuhan ng malalang sakit sa hinaharap. (May karugtong)
Please follow and like us:
Read More

AFRICAN SWINE FEVER OUTBREAK

AFRICAN SWINE FEVER OUTBREAK

(Ni EDZER LANUZA / Ikalawang Bahagi)

Paano maiiwasan ang ASF?

Depende sa mga bansa kung paano maiiwasan ang ASF, sa pamamagitan ng implementasyon ng tamang mga patakaran sa pag-import at biosecurity measures.

Kabilang din ang wastong pagtatapon ng waste food mula sa aircraft, ships o vehicles na galing sa apektadong mga ­bansa.  Patakaran sa illegal imports ng live pigs at pork ­products mula sa apektadong mga bansa.

Sa panahon ng outbreaks sa  napinsalang mga bayan, nahirapang makontrol ang ASF. Dahil kailangang angkop sa epidemiological situation o ­pagharap sa transmisyon ang pagkontrol sa sakit.

Mahalaga ang maagap na paniniktik sa pagkatay sa mga hayop kasama ang wastong disposal sa katawan at basura, wastong paglilinis at disinfection.

Importante ang pagsosona, pagbubukod, pagkontrol at  paniniktik sa mga lugar na posibleng may ASF at istriktong biosecurity measures sa mga bukirin.

Sa Europe at sa ilang rehiyon sa Asia, ang transmisyon ng ASF ay tila nakadepende sa kakapalan ng populasyon ng baboy ramo at sa interaction sa sistema ng low-biosecurity pig production.

Ang African swine fever na viral disease sa mga baboy at  baboy ramo ay kadalasang nakamamatay. Walang vaccines o lunas dito.  Bunga nito ay ang malalang epekto sa  pananalapi sa apektadong mga bansa.

Hindi madaling kapitan ng ASF ang mga tao

Sa ulat ng U.S. pork industry, ang African swine fever virus ay contagious viral disease na nakakaapekto lamang sa mga baboy, hindi sa tao, kaya di ito isang public health threat o food safety concern.

Ayon naman sa U.S. Department of Agriculture, hindi maaapektuhan ng ASF ang tao kaya’t hindi ito banta sa  kalusugan. Hindi rin ito maisasalin sa tao sa pamamagitan ng contact sa pigs o pork.

Kadalasang mga palatandaaan ng African swine fever ay pareho sa classical swine fever. Ang dalawang karamdamang ito ay karaniwang nakikilala sa laboratory diagnosis.

Kinabibilangan ang mga sintomas ng paglalagnat, kawalang gana, panghihina, abortions, internal bleeding, na may kasamang haemorrhages makikita sa mga tainga at  biyas.

Ang biglaang pagkamatay ay maaaring mangyari. Ang severe strain ng virus ay karaniwang ikamamatay sa loob ng 10 araw. Maaaring walang naipakikitang typical clinical signs ang hayop na infected ng mild strain.

Karaniwang nahahawa ang malulusog na mga baboy at wild boar sa pamamagitan ng:

-Pagdidiit sa infected animals, kabilang ang free-ranging pigs at wild boar.

-Paglunok sa karne o meat products mula sa infected animals – kitchen waste, pagpapakain ng scrap, infected wild boar (kasama ang internal organs ng butchered animals).

– Pagdikit sa anomang kontaminado ng virus gaya ng mga damit, sasakyan at iba pang equipment.

-Kagat ng infectious ticks (garapata).

-Pagkilos ng infected animals, kontaminadong pork products at illegal disposal ng mga patay na hayop ang pinakamahalagang sanhi sa pagkalat ng sakit.

Saan matatagpuan ang ASF?

Ang African swine fever ay endemic o likas sa sub-Saharan Africa. Naging endemic ito sa Sardinia sa loob ng ­maraming dekada. Nagkaroon ng 2007 outbreaks sa Georgia, Armenia, Azerbaijan at sa European part ng Russia, Ukraine, at Belarus.

ASF, panganib sa ­kalusugan ng tao-Russian doctor

Sinasabing hindi mahahawahan ang tao ng ASF.

Pero isang head ng Russian epidemiology service, ang chief state sanitary doctor, ay ­nagbabala kaugnay sa pig phy-siology na malapit sa human physiology.

Ipinahayag sa press-conference sa St. Petersburg ni Gennady Onishchenko, na sa future mutations ng virus maaari ring maging mapanganib ito sa mga tao.

Ayon kay Onishchenko, halos lahat ng viruses ay paminsang nagdaraan sa  mutation processes kung saan nagbibigay sa kanila ng ilang additional functions.

“Kung titingnan ang katotohanan, ang pig physiology ay sobrang malapit sa human physiology, at nagdurusa sila sa karamdamang halos pareho sa atin, walang dahilan para di paniwalaang sa susunod na  round ng mutation ang virus ay maaari ring maging panganib sa mga tao.”

Sa kasalukuyan, sinabi ni Onishchenko nagaganap lang ang ASF sa mga hayop. Ang pinakaepektibong paraan umano para maiwasan ang pagkalat ng sakit ay “very severe quarantine measures”.

Ang ASF ay maaaring maisalin sa direct contact sa infected animals. Kinilala ang baboy ramo ng ilang pangkalahatang tanggapan ng pamahalaan bilang isa sa maraming posibleng salarin sa pagkalat.

Naisasalin din ang ASF sa pamamagitan ng mga insekto gaya ng garapata.

Pero ang virus ay maaari ring mag- survive ng ilang buwan sa processed meat, at ilan pang mga taon sa frozen carcasses, kaya ang meat products ay hinihigpitan sa cross-border transmission.

Pinaniniwalaang unang dinala ng east Africa ang ASF sa Georgia sa pamamagitan ng kontaminadong mga produkto ng baboy.

Noong 2013, isang packet ng sausages na nagtataglay ng virus ang kinumpiska sa Japanese airport mula sa isang ­traveller na nagmula sa China.

Ang China ang sinasabing tahanan ng kalahati sa world’s domestic pigs, at lumilitaw na mabilis itong lumaganap. Ayon sa report, umabot sa 41 outbreaks simula mapansin ito noong 2018.

ASF sa Pilipinas

Para mapaigting ang qua-rantine security at mapigilan ang pagpasok ng pork at pork products na apektado ng kinatatakutang ASF sa bansa, nag-isyu si Department Agriculture (DA) Secretary Emmanuel “Manny” Piñol ng Memorandum Circular No. 07.

Pinamamahalan nito ang courier service companies para pigilan ang pagtanggap ng canned meat at iba pang meat products mula sa ASF-affected countries sa pamamagitan ng shipment.

Ipinagbabawal din ng DA ang importasyon ng live domestic at live pigs at kanilang mga produkto kabilang ang pork meat, at semen na nagmumula sa Belgium, Bulgaria, China, Czech Republic;

Kasama rin dito ang Hungary, Latvia, Moldova, Poland, Romania, Russia, South Africa, Ukraine, Zambia, Mongolia, ­Vietnam, Cambodia, Hong Kong, at North Korea.

Nakasaad sa memorandum: “Furthermore, all arriving agricultural commodities from restricted countries are subject to immediate stoppage, confiscation, and destruction by the Veterinary Quarantine Officers (VQOs) at the border of entry for proper disposal.”

Noong May 29, nakasamsam ang quarantine officers sa Subic Port sa Zambales ng refrigerated container mula sa China na naglalaman ng meat balls nakatago sa likod ng fish tofu.

Please follow and like us:
Read More

AFRICAN SWINE FEVER OUTBREAK

AFRICAN SWINE FEVER-4

(Ni Edzer Lanuza / Unang Bahagi)

NABAHALA ang mga bansa sa buong mundo, kabilang ang Pilipinas, sa pagdaluyong ng African swine fever (ASF) na isang matinding viral disease na nakakaapekto sa alagang baboy at baboy ramo.

Maaaring kumalat ang transboundary animal diseases (TADs) mula sa buhay o patay na mga baboy, domestic o wild, at pork products.

Inilalarawan ng Food and Agricultural Organization (FAO) ang TADs na may malaking epekto sa ekonomiya, kalakalan, at seguridad sa pagkain sa maraming bansa.

Madaling kumalat ang TADs sa iba’t ibang mga bansa. Ang North African countries ang madaling maapektuhan ng iba’t ibang TADs dahil sa geographical location nito.

Ang pagkalat ay nagaganap sa pamamagitan ng kontaminadong pagkain at fomites (non-living objects) gaya ng sapatos, mga damit, sasakyan, patalim, kagamitan at iba pa, at dahil sa high environmental resistance ng ASF virus.

Walang aprubadong bakuna o gamot laban sa ASF (hindi gaya ng classical swine fever (‘Hog Cholera’) na sanhi ng iba’t ibang virus at isang seryoso at karaniwang fatal viral disease sa  baboy.

Ang ASF ay naglalarawan ng mataas na paglalagnat at pagkahapo, ang sakit ay naisasalin mula sa infected pigs sa pamamagitan ng iba’t ibang carrier agents.

Kabilang dito ang mga sasakyang pinaglagyan sa baboy na inihahatid sa iba’t ibang lugar ng dealers. Paglalakbay mula sa farm patungo sa iba pang paghahayupan, at sa farm attendants.

Ang virus ay maaaring naroroon sa mga sukal o basu­rahang ginamit sa pagpapakain sa mga baboy na nawawasak naman sa pagluluto nito sa apoy.

Apat na araw hanggang tatlong linggo matapos ang exposure, ang sakit ay pagsisi­mulan ng lagnat.  Kasunod ay kawalan ng gana sa pagkain, general depression at paglayo sa ibang mga hayop.

Pamumula at panunuyo ng mga mata, pagsusuka, cons­tipation o diarrhea, at pag-uubo at kahirapan sa paghinga. Sa maraming kaso, nagkakaroon ng skin rash.

Ang mucous membrane sa bibig at lalamunan ay maaaring mamaga at magkaroon ng ulcerative. Ang hayop ay nakahiga, atubiling kumilos, sumusuray sa paglakad at nakaarko ang likod. Sa kalaunan, di na makatayo at nagiging comatose.

Sa kasaysayan, ang outbreaks ng ASF ay naiulat sa Africa at ilang mga bahagi sa Europe, South America, at Caribbean.

ANO NGA BA ANG AFRICAN SWINE FEVER?

Ang African swine fever (ASF) ay isang lubhang nakakahawang hemorrhagic viral disease ng domestic at wild pigs, na responsable sa seryosong pagkalugi sa mga ekonomiya at produksyon.

Dulot ito ng isang large DNA virus ng Asfarviridae family, kung saan naisasalin rin sa mga garapata ng genus Ornithodoros.

Bagaman, ang mga palatandaan ng ASF at classical swine fever (CSF) ay halos magkatulad, ang ASF virus ay walang kaugnayan sa CSF virus. Ang dalawang karamdamang ito ay sanhi ng magkaibang viruses.

Ang ASF gayundin ang CSF ay viral diseases na nakakaapekto sa mga baboy lamang. Sa kaso ng outbreak, ang mga sakit ay may epekto sa ekonomiya lalo sa western European countries na isang  malaking pig industry.

TRANSMISYON AT PAGKALAT NG ASF

Ang epidemiology ng ASF ay kumplikado at magkakaiba depende sa kapaligiran,  uri ng sistema sa produks­yon ng baboy, pagkakaroon o kawalan ng garapata, kaasalan ng tao, at  mayroon man o walang wild pigs.

Paano naisasalin ang ASF?

-Sa pamamagitan ng direct contact sa infected domestic o wild pigs;

-Sa indirect contact, sa pamamagitan ng paglunok sa kontaminadong material ha­limbawa,  food waste, pagkain, o basura.

-Nahawahang fomites, o biological vectors kung saan naroroon ang soft ticks bilang parasite mula sa genus Ornithodoros (genus sa soft-bodied tick family).

KLINIKAL NA MGA PALATANDAAN NG ASF SA HAYOP

Ang clinical signs at mortality rates ay maaaring iba-iba base sa kabagsikan ng virus at sa uri o species ng baboy.

Inilalarawan ang acute forms ng ASF ng mataas na lagnat, depresyon, anorexia at kawalan ng ganang kumain, haemorrhages sa  balat (pamumula ng balat sa mga tainga, tiyan at mga binti);

Abortion sa  inahing baboy, cyanosis o pangangasul ng balat, pagsusuka, diarrhoea at pagkamatay sa loob ng 6 hanggang 20 araw. Ang mortality rates ay maaaring mas mataas  o 100%. (May karugtong)

Please follow and like us:
Read More

COMELEC MAS MAHAL ANG SMARTMATIC?

COMELEC-SMARTMATIC-2

Ni BERNARD TAGUINOD

Kung hindi ngayon, kelan pa?

AGAD na sinuportahan hindi lamang sa  Mababang Kapulungan ng Kongreso kung hindi maging ng taumbayan ang pasya ni Pangulong Rodrigo Duterte na ibasura na ang Smartmatic na ginamit ng Commission on Elections (Comelec) noong nakaraang apat na eleksyon.

Sa apat na beses paghawak sa halalan ng bansa, napuno ng sari-saring kontrobersya ang resulta ng botohan at hindi nabigyang katarungan ang resulta ng bilangan dahil sa mga problema sa mismong gamit na mga makina.

Kaya naman, nang marinig ang pahayag ni Presidente Duterte,  ginanahan  si Buhay party-list Rep. Lito Atienza na amyendahan ang Republic Act (RA) 9369 o Automated Election System (AES) o mas kilala sa tawag na Computerized Election upang gumamit ng hybrid na sistema ng halalan sa bansa lalo na sa 2022 presidential election.

Ayon kay Atienza, hindi naging masaya ang taumbayan sa serbisyo Smartmatic dahil simula nang kunin ang mga ito ng Comelec nang simulang ipatupad ang RA 9369 noong 2010 election ay sandamakmak ang naging  problema kaya pinagdududahan ang resulta ng halalan.

“Kayo ang tatanungin ko, kayo ba ay masasabi n’yong tama, malinis ang naging halalan at bilangan? At ang bagal ng proklamasyon. Akala ko kapag computerized election, it will be efficient count at immediately ang proklamasyon.  Ilang araw na ang nakakalipas, 9 na araw wala pang proclamasyon?,” ani Atienza hinggil sa katatapos na eleksyon noong Mayo 13, 2019.

Naniniwala ang marami na ang mabagal na paglabas ng resulta at proklamasyon sa mga nanalo ang nag-udyok kay Pangulong Duterte  upang utusan ang Comelec na ibasura nang tuluyan ang Smartmatic.

Labis na ikinatuwa  ni Atienza ang pahayag ni Duterte na huwag nang gamitin ang Smartmatic sa mga susunod na halalan sa bansa upang hindi na pagduduhan ang resulta ng mga eleksyon sa hinaharap.

“Once again, the President has shown that he has the sensitivity to answer the nation’s growing problem of successive elections that have been marred by questions of irregularity. No one has dared to fix it, except Pres. Duterte,” ayon pa kay Atienza.

“Kung hindi susunod ngayon ang Comelec sa kautusan ng pangulo ng bansa, kelan pa maibabasura ang Smartmatic?.”

Pagsipa sa Smartmatic, hakbang na Makabayan

Sinabi ni Atty. Vic Rodriguez, abogado at spokesman ni dating Sen. Ferdinand “Bongbong” Marcos,  na ang panawagan ni Pangulong Duterte, ng Mababang Kapulungan at ng taumbayan na ibasura na ang Smartmatic ay isa sa pinakamakabayang hakbang dahil mabibigyang katarungan nito ang pagboto ng mga taong nasa listahan pa subalit pawang wala na pala sa mundo, ang pagboto ng mga taong pera ang habol sa kandidato at higit sa lahat, ang hindi pagkakapanalo ng mga karapatdapat na kandidato at totoong ibinoto ng mga tao.

Ayon kay Rodriguez, hindi lang si  Presidente Duterte, mga mambabatas at taumbayan ang nais na mawala na ang Smartmatic sa sistema ng halalan sa bansa, subalit maging ang mga obispo.

Noong Nakaraang linggo, nagpahayag ng suporta sina Manila Auxiliary Bishop Broderick Pabillo at San Carlos Bishop Gerardo Alminaza sa kagustuhan ni Presidente Duterte na pagbabasura sa Smartmatic at at pagpapatupad ng hybrid election.

Ang pagsuporta ng mga obispo sa pahayag ni Pangulong Duterte ay pagpapakita na mas nais ng mga ito ang balik manual count sa precinct level dahil sa mas nagpapakita ito ng transparency kaysa sa Smartmatic.

Nais ni Rodriguez na mawala na sa landas ng mga Filipino ang Smartmatic sapagkat hindi naman nito naibigay ang tamang serbisyo sa mga Pinoy gayung napakalaking halaga ang ibinayad rito para maging maayos, mabilis at malinis ang halalan.

Ngunit ang sistemang ipinakita ng Smartmatic ay “lack in transparency” at nagkaroon pa ng duda sa isip ng mga mamamayan na totoong nangyayari pa rin ang dayaan.

Mas magiging makabayan, paliwanag ni Rodriguez kung ibabalik na lang sa manual counting ang eleksyon at pawang mga Filipino ang magtratrabaho para sa malinis at marangal na halalan.

“Kung Filipino ang nakatoka sa bilangan, magdadalawang isip yan na mandaya o magpabayad para gumawa ng pandaraya sapagkat alam niyang mahaharap siya sa malaking problema at kaso hindi lang sa isang tao subalit sa kanyang kapwa Filipino,” paliwanag ni Rodriguez.

Hybrid election sa 2022

Nais ni Atienza na sa susunod sa Kongreso, ay maamyendahan na ang nasabing election law upang magkaroon ng hybrid election kung saan nakikita ng mga botante na nabibilang ang kanilang boto hindi tulad ngayon na bulag ang mga ito dahil ang nagbibilang ay ang mga makina.

“In this way, we can preserve the integrity of the election process because the community can witness and see the counting accuracy at the precinct level,” ayon sa kongresista mula sa Buhay Partylist.

Kahit sa ibang bansa na nag-experiment ng automated election system tulad ng Germany, The Netherland at Indonesia ay nagbalikan sa manual election para dahil sa takot na magkaroon ng hacking sa fully-computerized system.

Sa ilalim ng panukala ng mambabatas, ang election officers ang magbibilang ng boto sa presinto pagkatapos bumoto ang mga tao na ayon sa mambabatas ay makikita ng mga tao kung talagang nagkakaroon ng bilangan o nabibilang ang kanilang boto.

“Nakabantay ang mga tao sa presinto kaya hindi mo puwedeng dayain yan. Kapag may isang mali lang magrereklamo agad ang mga watchers ng mga kandidato. Eh dito sa vote counting machines, hindi nila alam ng nabilang ang boto nila o hindi,” ani Atienza.

Sa sandaling matapos ang bilangan, itatransmit aniya ang resulta nito sa Comelec sa pamamagitan ng transmission machines.

Ang nais ni Atienza ay inayunan ni Rodriguez dahil pagkatapos ng bilangan ng boto ay mayroon nang hawak na kopya ng resulta na mga dominant majority at dominant minority parties at  mga kandidato na pirmado ng tatlong Board of Election Inspectors (BEI).

“Now there no denying sa resulta. Hindi mo basta-basta mababago kasi may trace-back ka na eh. May hawak kang hard copy. Ang sabi lang naman ng Konstitusyon, secrecy in balloting, secrecy in voting but full transparency in counting and canvassing,” dagdag ni Rodriguez.  Rodriguez.

Comelec, in love sa Smartmatic

Bilyong piso ang nakataya sa kontrata sa pagitan ng Comelec at Smartmatic. Sa kontrata pa lang sa karagdagang vote counting machines, bilyong piso na ang ginastos ng pamahalaan. Nagkaroon pa ng kontrobersya sa kontrata dahil isang araw bago ang pagreretiro ng dating commissioner nito ay nagkaroon ng pirmahan.

Maituturing sanang midnight deal ang nangyari subalit tulad ng nakagawian, ipinagtanggol ng tagapagsalita ng Comelec na si Atty James Jimenez ang naging aksyon ng kanilang tanggapan at ng kanyang mga kapwa opisyal sa komisyon.

Simula pa lang noong 2010, ipinagtatanggol na ni Jimenez at mga kapwa opisyal sa Comelec ang mga kapalpakan ng Smartmatic lalo na sa pagbili ng precinct count optical scan machine.

Dahil sa walang humpay na pagtatanggol at pagkiling ng Comelec sa Venezuelan company na Smartmatic, naitanong ni Rodriguez “Why is it the Comelec is so in love with Smartmatic? How much do you love Smartmatic?.”

“Tila mas mahal pa ng Comelec ang Smartmatic kaysa sa sambayanang Filipino, higit pa sa kinabukasan ng bayan lalo na ng Kabataang Filipino,” dagdag ni Rodriguez.

Please follow and like us:
Read More

GAWANG PINOY IPALIT SA SMARTMATIC

SMARTMATIC-1

Kontrata sa Comelec, ‘di panghabambuhay

(Ni BERNARD TAGUINOD) 

MARAMING naging atraso sa mga Pinoy ang Smartmatic na 100% na  pag-aari ng Venezuelans na gamit naman ng Commission on Elections para mapabilis umano ang pagbilang at paglalabas ng resulta ng halalan subalit naging kabaligtaran ang pangyayari.

Nagalit si Pangulong Rodrigo Duterte dahil sa mga kapalpakan ng Smartmatic na nagkaroon ng glitches tulad ng “errors” sa flash cards na naglalaman ng listahan ng mga pangalan ng mga botante at kandidato kung kaya’t iniutos sa Comelec na palitan na ito at huwag na kunin ang serbisyo.

May utos man si Presidente Duterte, nanindigan ang Comelec sa pamamagitan ni Atty. James Jimenez, tagapagsalita ng Comelec, na hindi puwedeng isa-isantabi ang sinasabi ng pangulo kung kaya’t bukas ang kanilang tanggapan para sa pag-aralan ang suhestiyon na ibasura ang kontrata ng Smartmatic.

Subalit, sinasabi ni Jimenez na kailangang ilagay ito sa tamang proseso o kailangang daanin sa legal na pamamaraan.

Naunang sinabi ni Pangulong Duterte na wala na siyang tiwala sa Smartmatic at gayundin ang taumbayan kung kaya’t mayroong kailangang sibakin na ang Smartmatic sa sistema ng Comelec.

SMARTMATIC ISINUKA SA VENEZUELA

Sinabi ni Atty Vic Ro­driguez, abogado at tagapagsalita ni dating Sen. Ferdinand “Bongbong” Marcos Jr., bagama’t isang Venezuelan company ang Smartmatic ay hindi ginagamit ng gobyerno ng Venezuela ang serbisyo nito kung kaya’t napapanahon na upang ibasura talaga ng Comelec.

Simula 2004 kinuha ng gobyerno ng Venezuela ang Smartmatic upang siyang ma­ging katuwang sa halalan sa nasabing bansa subalit nitong 2017 National Constitutional Assembly elections ng Venezuela, nagkaproblema ang Smartmatic sa electoral commission.

Dahil sa naging problema sa resulta ng halalan sa nasabing bansa na isinisi sa Smartmatic, maraming akusasyon naman ang naging sagot ng Smartmatic laban sa electoral commission.

Bunga nito, sinabi ni Tibisay Lucena, presidente ng electoral commission noong 2017, na walang katotohanan at pawang iresponsableng mga pahayag ang ginagawa ng Smartmatic kung kaya’t posible umanong maharap ito sa kaso.

COMELEC, NIYAYAKAP PA RIN ANG SMARTMATIC

Kaugnay sa utos ni Pa­ngulong Duterte na ibasura na ang kontrata ng Smartmatic, marami pa ring katwirang ibi­nigay ang Comelec na tipong nagpapalusot lang.

“Kakailangan natin ang legal basis to ban any supplier. Yun ang titingnan natin,” ani Jimenez sa isang press confe­rence.

Ang binitiwang salita naman ni Jimenez ay pinangambahan ng maraming Filipino dahil indikasyon na posibleng hindi sumunod ang Komisyon sa kautusan ng pangulo.

Subalit sinabi ni Buhay Partylist Rep Lito Atienza, dapat sumunod ang Comelec sa nais ng pangulo upang mawala ang duda ng publiko sa resulta ng halalan sa hinaharap.

“This past election was no different, with several questions of so-called technical glitches cropping up everywhere, malfunctioning vote counting machines (VCMs), and let us not forget,  the most glaring of which was the  seven-hour delay in the transmission of  vo­ting data to the Comelec transparency and media servers,” ani Atienza kaya nararapat na talikuran na ang Smartmatic.

Sakaling sabihin naman umano ng Comelec na “collective position and wisdom of the Comelec en banc” kaya hindi susundin ang kautusan ng Pa­ngulo na ibasura ang Smartmatic sa mga susunod na halalan sa bansa,  sinabi ni Rodriguez na masyadong mapanganib nito.

“If so, that is very dange­rous because it’s no less than the President ang nagsabi, ibasura n’yo na yan at magsasalita kayo assuming eto ay collective views and wisdom ng Commissioners and Comelec en banc na kontra duon sa statement ng pangulo, you’re inviting trouble, you’re inviting a possibility of impeachment being filed against one or two or several of the commissioner on the assumption on the statement made yesterday are with the clearance or collective view and wisdom and position of the commissioners,” ani Rodriguez.

FILIPINO COMPANY MAS NARARAPAT KAYSA SMARTMATIC

Ipinagdiinan ni Rodriguez na dapat nang palitan ang Smartmatic sapagkat hindi lang sa Venezuela pumalpak ito su­balit mas higit na maraming palpak sa mga halalan sa Pilipinas.

Bukod pa ito sa malinaw sa batas ngayon ng mga Filipino na hindi maaaring mag-may-ari ng 100% ang mga dayuhan sa mga kumpanya sa Pilipinas.

Naitanong ng marami sa mga Pinoy kung bakit nga pinayagan ang Smartmatic na mamamahala sa sagradong boto ng mga Filipino gayung 100% ay pag-aari ng mga dayuhan.

“Itigil na natin yung vicious cycle na tuwing eleksyon may problema, may problema, may problema. Let’s attack the root cause of the problem, yung service provider, yung Smartmatic,” pahayag ni Rodriguez.

“Unang-una hindi naman kayo magaling! Bakit ang Pinoy magpipilit sa inyo? Ano proof natin? Palpak kayo noong 2013! Winalanghiya n’yo yung 2016! Heto na naman kayo 2019! You mean to say ang haba ng pasensya ng mga Filipino at Smartmatic pa rin sa 2022?,”  sunud-sunod na tanong ni Rodriguez.

Dahil malaki ang paniwala na kayang-kaya ng mga Filipino o Filipino companies ang magprovide ng serbisyo para sa halalan, ayon kay Rodriguez, mas mabuting ipagkatiwala sa mga Pinoy ang kinabukasan ng bansa kaya sa kamay ng mga banyaga tulad ng Smartmatic na pawang mga taga-Venezuela.

“Ako’y naniniwala na hindi mandaraya ang mga ito (Filipino IT companies). Hindi tayo lolokohin ng kapwa kababayan natin. Hindi tayo lolokohin kagaya ng panloloko sa atin ng mga Venezuelan,” dagdag pa Rodriguez.

Hindi lang naman siya, ani Rodriguez, ang naniniwala at mas  komportable sa mga Filipino subalit maging ang iba nating kababayan dahil bukod sa hindi ito magloloko tulad ng Smartmatic, ay hindi aalis ang mga ito sa Pilipinas sakaling nagkaroon ng aberya sa halalan.

“Siyempre Filipino, ma­g-iisip muna ng husto bago maging instrumento ng pandaraya at kumpara sa mga Venezuelan ay mahal nating mga Filipino ang ating bayan,” pagdidiin pa ni Rodriguez.

Please follow and like us:
Read More

SA KABILA NANG KAPALPAKAN, COMELEC ‘DIE HARD’ SA SMARTMATIC

COMELEC-SMARTMATIC

(Nina Joel Amongo at Fred Salcedo /Unang bahagi)

Smartmatic, ipinababasura ni PDU30

NOONG nakaraang Huwebes, sa talumpati sa Filipino Community sa Japan, sinabi ni Pangulong Rodrigo Duterte na nais na niyang putulin ang kontrata ng Commission on Elections (Comelec) sa Smartmatic, ang kumpanyang gamit para sa bilangan at resulta ng halalan.

Sinabi ng presidente sa Comelec na ibasura na ang Smartmatic at humanap ng bagong kapalit nito na hindi sangkot sa dayaan.

“I would like to advise Comelec now – hindi ko na lang hintayin (ang State of the Nation Address para iaanunsyo ang pagbasura sa Smartmatic)– dispose of that Smartmatic and look for a new one that is free of fraud. Ang Liberal sabi nila nadaya sila. Ako sabi nila nadaya rin,” paliwanag ni Duterte.

Sinabi ni Pangulong Duterte na hindi lang siya ang ayaw sa Smartmatic subalit maging ang mga tao dahil hindi nabibilang ng totoo ng mga makina nito ang boto ng mga tao.

“ And you know it’s crea­ting an environment of hostile attitude against that Smartmatic. You have three years. Kakatapos lang ng election. Palitan na ninyo kasi it is no longer acceptable to me, to the people and even to the congress­men who are here. Why are you insisting sa (on that) Smartmatic? Because bidding?,” dagdag pa ng pangulo sa kanyang talumpati sa harap ng mga Pinoy sa Japan.

Comelec, katwiran ay legal na proseso

Matapos ipahayag ni Pa­ngu­long Duterte na kailangang palitan na ng Comelec ang Smartmatic lalo’t katatapos pa lang ng eleksyon at tatlong taon pa bago ulit magkaroon ng halalan, sinabi ni  Atty James Jimenez, tagapagsalita ng Comelec, na hindi maaaring hindi bigyan ng pansin ng kanilang tanggapan ang suhestiyon ng pangulo.

Sinabi rin ng pangulo na hindi na katanggap-tanggap para sa kanya ang mga kapalpakan ng Smartmatic at lalong ayaw na rin paloko ng mga Filipino.

Sinagot naman ni Jimenez na bago ma-i-ban ang Venezuelan firm, kinakailangan umano magkaroon ng legal na basehan para hindi na isali ang ina­ayawang technology solutions firm na Smartmatic sa mga susunod na public bidding ng Comelec.

Iginiit ni Jimenez na hindi maaaring isaisantabi ang suhestiyon ni Pangulong Duterte lamang ay inoobliga ng batas ang public bidding para sa government contracts.

“The President speaks from a place of greater know­ledge than I do, If he feels that’s a good solution, it deserves a lot of serious consideration,” sinabi ni Jimenez sa ginanap na media forum na inihain ng National Press Club.

Iginiit ni Jimenez na nasa ilalim ang Comelec ng COA pero kung may magagawang paraan ay gagawin nila.

Idinagdag pa ng tagapagsalita ng Comelec na bukas ang kanilang tanggapan upang pag-aralan ang nais ng pangulo.

Panawagan ng taumbayan

Ang panawagan ni Pangu­long Duterte ay panawagan din ng taumbayan kung kaya’t kailangan sundin ng mga namamahala ng bayan, ayon kay Atty Vic Rodriguez, abo­gado at tagapagsalita ni dating Sen. Ferdinand “Bongbong” Marcos Jr.

“It’s a patriotic call made by the President which we all should patriotically respond to,” pagdidiin ni Rodriguez.

Matatandaang si Marcos, sa pamamagitan ni Rodriguez, ay may isinampang  election protest laban kay Vice President Leni Robredo na hanggang ngayon ay hindi pa dinede­sisyunan ng Korte Suprema na tumatayong Presidential Electoral Tribunal (PET).

Nanindigan si Rodriguez na milyon-milyong Filipino ang bumoto kay Marcos noong 2016 National Election kung kaya’t batid ng nakararami na ito ang totoong nanalo subalit iba ang naiproklama.

“Etong 2016 (election) talaga naman, ninakaw ang boto ni Sen. Marcos. Biglang bumaliktad ang resulta. Thanks to Smartmatic,” ayon pa kay Rodriquez.

Naniniwala si Rodriguez na kaya marami ang nakikisimpatiya kay Marcos na mga Filipino lalo na yung mga sinasabing nasa laylayan ng lipunan ay dahil alam nila na sila mismo ang niloko ng Smartmatic at hindi ang nais nilang maupo sa puwesto ang naiproklama na nangangahulugang panloloko sa mismong sambayanang Pilipino.

Kaya ipinagdidiinan ng abogado ni Marcos na ngayon na ang panahon upang itama ang mga pagkakamaling nangyari dahil sa kapalpakan ng Smartmatic na ibinabato sa Comelec.

Maraming atraso sa Pinoy

Nang kunin ng Comelec ang serbisyo ng Smartmatic na 100 percent na pag-aari ng Venezuelans sa halagang P7.2 Billion matapos manalo sa bidding, inasahan na magiging maayos at mabilis ang eleksyon gamit ang Precinct count optical scan (PCOS) machines. Subalit kabaligtaran ang nangyari dahil nagkaroon ng mga glitches tulad ng mga “errors” sa flash cards na naglalaman ng listahan ng mga botante at mga kandidato.

Bukod sa mga nasabing depekto, pumalya rin ang ilang makina ng Smartmatic na na­ging dahilan ng pagkadelay ng transmission ng mga boto sa canvassing centers at hindi rin nabasa ng mga PCOS machines ang built-in-ultraviolet mark readers sa mga balota.

Sinabi ni Rodriguez, sa kabila ng mga kapalpakan ng mga makina ng Smartmatic, ginamit pa rin ng Comelec ang mga ito noong 2013 midterm election na lalong naging kontrobersya dahil sa 60,30, 10 na hatian ng boto.

“Yung 2013 (election), natabunan na lang, pero di yun yung sistematic na 60,30,10. Yung mga nanalo binigyan ng 60% na total (votes). Dinistri­bute eh, di ba? Yung para pizza pie method. Yung biggers share bigay mo dito, eto ang panalo. Etong isa para naman hindi umalma bigyan mo ng boto, yung isa para hindi (ma)zero, lagyan mo ng 10%. And that is 60,30,10 infamous,” paliwanag pa ng abogado.

Nawalan ng tiwala ang mamamayan

Panahon ni dating Pangu­long Benigno “Noynoy” Aquino III ang 2013 midterm election kung saan mayorya sa kanyang mga senatorial candidate ay nanalo sa Senado.

Muling ginamit ng Comelec ang mga makina ng Smartmatic noong 2016 na ayon kay Rodriguez ay lalong nawala ang tiwala ng taumbayan matapos ‘nawakan umano ng boto si Marcos na kandidate sa pagka-bise presidente.

Sinabi ni Atty. Rodriguez na nagkaroon din ng glitches sa transmission of votes ng mga kandidato sa pagka-bise presidente noong 2016 at habang ang mga boto ng presidente at mga senador ay tuloy-tuloy ang tramission.

Nangyari aniya ito noong laman na si Marcos ng mahigit isang milyong boto at nang magkaroon ulit ng tramission ay baliktad na ang resulta at nag­hahabol na ng boto ang da­ting senador.

Please follow and like us:
Read More

CALOOCAN CITY POLICE MABILIS ANG PAGBABAGO?

CALOOCAN CITY POLICE STATION

(Ni ANET VERGEL)

NAPAKAMOT ulo na lang si Caloocan City Mayor Oscar Malapitan nang mabatid na napalitan na naman ang hepe ng Caloocan City Police Station na si P/Col Restituto Arcangel.

Kaya naman sinabi ng butihing alkalde ng Lungsod ng Caloocan na nais na niyang magkaroon ng hiwalay na police district ang kanyang lungsod.

Ang Caloocan City Police ay nasa ilalim ng Northern Police District kung kaya’t kontrolado lang ang pulis na nakatalaga sa lungsod na pinamumunuan ni Mayor Malapitan.

Nais ni Malapitan na madagdagan ang puwersa ng pulisyang malaki ang tulong sa kanya kaugnay sa pagpapatupad ng batas at pagsasaayos ng katahimikan sa dalawang distrito ng Caloocan City.

Sa kasalukuyan, mayroong 1,200 pulis ang Caloocan City na nais ng alkalde na paabutin sa 3,000 upang makaagapay sa dami ng tao na naninirahan sa lungsod  na nahahati sa Hilaga at Timog  Caloocan.

Naunang nagsumite na ng proposal sa National Capital Region Police Office ang tanggapan ni Mayor Oca kaugnay sa pagkakaroon ng sariling distrito ng Caloocan subalit hindi pa man ito naaaprubahan at napalitan na ang hepe na naging katulong ng alkalde sa paglilinis ng Caloocan mula sa droga at krimen.

Wala namang magawa si Mayor Malapitan sa desisyon ng Philippine National Police (PNP) sa pagpalit sa kay Arcangel, miyembro ng Kaagapay Class ’96 ng Philippine National Police Academy (PNPA), na nagsilbi sa Caloocan City Police Station sa loob ng labing-apat na buwan.

Si Arcangel ay nalipat sa Marikina Police Station na nasa ilalim naman ng Eastern Police District.

Malaki ang pagkagusto ni Malapitan kay Arcangel sapagkat nagawa nitong linisin ang may 30 barangay ng nasasakupan ng alkalde. Umabot sa 30 barangay ang naideklarang “drug free” maging ng Philippine Drug Enforcement Agency (PDEA).

Isa pang balita na tiyak na magugustuhan ni Mayor Malapitan ay ang pagkakasama sa nominasyon ng Caloocan City Police sa Best City Police Station Category para sa 118th Police Service Anniversary sa darating na Agosto.

Ibig sabihin nito, totoong nagsakripisyo ang hepe ng Caloocan City upang maibigay ang nararapat na serbisyo sa mga residente ng Caloocan City na pinaglilingkuran ni Malapitan.

Dahil pa nga sa magandang samahan ng pamahalaan at PNP, ipinangako ng alkalde na magpapatayo siya ng bagong headquarters ng Caloocan City Police sa North Caloocan na bahagi ng District 1 bilang pamalit sa nasunog na tanggapan sa Sangandaan na bahagi ng South Caloocan o District 2.

Nabatid pa na natengga ang pagpapagawa ng bagong headquarters dahil ang ponding aabot sa P14 milyon na itinalaga ng PNP ay malaki ang kulang. Magkagayunman, sinabi ni Mayor Malapitan na handa ang pamahalaang Lungsod ng Caloocan na balikatin ang kakulangan para sa bagong gusaling headquarters.

“Handa ang pamahalaang lungsod na balikatin ang kakulangan sa pondo ng PNP para sa headquarters subalit alam naman natin na daraan ito sa napakahabang proseso,” giit ng alkalde.

Si Arcangel ay pinalitan ni P/Col Noel Flores, miyembro ng Patnubay Class ’95 ng PNPA, ay dating hepe ng Pasay City Police Station subalit nasibak matapos sumabit ang isang tao nito sa Station Anti-Illegal Drugs sa isinasagawang entrapment operation ng Counter Intelligence Task Force.

Gayunman, nagbabala si Malapitan na isasailalim sa malalimang pagsusuri si Flores bilang hepe ng Caloocan City Police Station.

Ayon sa alkalde, magiging maayos ang pakikipagrelasyon niya sa bagong hepe ng pulisya subalit kapag hindi niya nagustuhan at hindi siya nakuntento sa magiging trabaho nito ay hindi siya mangingiming palitan ito.

Nais ni Malapitan na mabigyan siya ng PNP ng pangalan ng mga kwalipikadong opisyal upang kanyang mapagpilian sapagkat ayon sa “Ama ng Caloocan” karapatan niya ito ayon sa mga probisyon ng Department of the Interior and Local Government Act of 1990

Nawa’y mapagtagumpayan ng ani P/Col Flores ang nasimulan ni Arcangel at ipagpatuloy ang pinaigting na kampanya laban sa iligal na droga, sugal at iba pang krimen.

Please follow and like us:
Read More

BACK- TO- SCHOOL

BACK-TO-SCHOOL-4

(Ni Edzer Lanuza)

KAHIT marami sa mga magulang ang magiginhawahan dahil mga guro na ang papalit na mangangalaga sa kanilang mga anak matapos ang summer, ang back-to-school time ay kumakaharap pa rin ng maraming problema.

Base sa pananaliksik, walo sa 10 mga magulang ang nakararanas ng  pagkabalisa lalo na’t may kaugnayan ngayong pasukan.

Ayon kay Education Secretary Leonor Briones, sa student population ng basic education, mas malaki ang bilang ng mga nasa higher education.

May mahigit  23 milyong mag-aaral  mula sa kinder hanggang secondary level sa public schools lang. Tinatayang nasa 28 milyong mag-aaral ang bumalik sa paaralan ngayong  pagbubukas ng klase.

Sa pag-aaral, may 1,000 mga magulang ng school-aged children, napag-alaman ang emotional at physical impacts ng back-to-school season ay halos 47 per cent higit na stressful sa kanila kaysa holidays.

Nagsisilbing kaguluhan at workload sa mga magulang ang sinasabing balik-eskwela at pinaniniwalaan nilang ito ang ‘most stressful time of the year’ para sa kanila.

Ang back-to-school shopping ang nangunguna sa listahan bilang nakakatensyon bahagi ng taon, habang nahihirapan sa pag-adjust sa bagong  gawain at napakaagang pagpasok sa umaga ang mga tampok na pinakanakaka-asar na gawain.

-Pagkabahala sa susunod na araw o darating pang mga linggo

-Tangkang pagresolba sa mga problema sa kalagitnaan ng gabi

-Pag-aalala tungkol sa iyong pagiging magulang

-Pag-iisip kung paano aayusin ang inyong mga sche¬dule ng inyong mga anak

-Pag-aalala kung nasisiyahan ba ang anak sa kanyang pinapasukang eskuwelahan

-Pagkabahala tungkol sa school performance ng mga anak

-Hindi nakakatulog ng maaga dahil sa pagtulong sa homework ng mga anak

-Stress o pagkaligalig sa pakikisalamuha sa ibang mga magulang.

Samantala, sa paghahanda ngayong pasukan, kumuha ang gobyerno ng 10,000 bagong public school teachers at maaaring natapos na rin ang konstruksyon ng 80,000 dag¬dag na classrooms.

Ayon kay Education Secretary Briones, hangad ng pamahalaang mabawasan ang laki ng classes sa 45 students sa grade school level at 25 students sa kindergarten level.

Tinatayang nasa 120,000 policemen ang idi-deploy para matiyak ang peace and order sa pagbubukas ng mga klase sa June 3, pahayag naman ni Philippine National Police Chief Oscar Albayalde.

Sinabi nitong pararamihin ang police patrols malapit sa mga paaralan para matiyak ang kaligtasan ng mga mag-aaral mula sa  drug traffickers, magnanakaw sa mga lansangan o violent street gangs.

Ipinatupad naman ng Department of Transportation, Metropolitan Manila Deve¬lopment Authority at National Capital Region Police Office, kasama ang local government units, ang traffic management operations sa paligid ng schools.

Please follow and like us:
Read More