‘MALAKANYANG BOY’ UNTOUCHABLE?

MALACANANG

Anti-corruption drive ng gobyerno peke?

(EXCLUSIVE SA PERYODIKO FILIPINO)

PEKE at palabas lang na galit ang Malacanang sa mga tiwaling opisyal ng pamahalaan at wala umano itong plano na lansagin o tanggalin sa puwesto ang mga guma­gawa ng pera at nagpupuno ng kanilang bulsa.

Rep France CastoIto ang mga binitiwang salita ni ACT party-list Representative France Casto kaugnay sa pagbubunyag na ginawa ng PeryodikoFilipino Inc. na isang ‘Malakanyang Boy’ ang protektor at kolektor ng ilegal na  Philippine Offshore Gaming Operator (POGO) sa Cebu na naunang nahulihan ng 182 empleyado na pawang walang lisensiya at permit.

“Kung totoo ang ganyang situwasyon, peke ang kampanya ng ating gobyerno, ng Malacanang doon sa corruption,” ani Castro sa panayam ng PeryodikoFilipino Inc.

“Nasa loob pala ng Palasyo ang protektor at kolektor ng mga ilegal na POGO.”

Nabatid ng pahayagang ito na nagbibigay umano ng suhol na P36 milyon bawat buwan ang POGO sa Cebu na ilegal na nag-ooperate kapalit ng kanilang nakukuhang proteksyon sa mga ahensiya ng pamahalaan na ibinibigay ni ‘Malakanyang Boy’ na tumatayo umanong kolektor.

Naunang ibinunyag ng PeryodikoFilipino Inc. na demoralisado ang hanay ng Phi­lippine National Police (PNP) sa Region 7 matapos pakawalan ng Lapu-Lapu City Prosecutor’s Office ang mga naarestong empleyado ng Xin Juang Jeng Ching Ltd. kabilang ang 31 ‘high profile’ Chinese  sa raid na isinagawa ng Criminal Investigation and Detection Group (CIDG)  nitong Setyembre lamang sa 12 palapag na gusali ng Tower One Plaza Magellan sa lungsod ng Lapu-Lapu.

Natuklasan ng mg tauhan ng CIDG na ang Xin Juang Jeng Ching Ltd. Ang nasa likod ng 22bet.com website kung saan nagtratrabaho ang 182 dayuhan na naaresto sa isinagawang operasyon.

Upang mapakawalan ang 31 ‘high value’ Chinese na kabilang sa 182 Chinese employees ng nasabing ilegal na POGO, nag-alok ang mga ina­resto ng P150 milyong suhol sa pamamagitan ng kanilang interpreter.

Dahil dito, nagplano ang mga pulis ng entrapment operation subalit isang opisyal umano ng Malacanang na nakabase sa Visayas ang nakialam at pinatigil ang operasyon laban sa nasabing POGO dahil nakatimbre na umano ito sa PNP, National Bureau of Investigation (NBI) at maging sa Palasyo.

Nang hindi kumagat ang raiding team sa suhol ay itinaas ito sa P250 Million hanggang sa umabot sa P500 Million su­balit nagulat na lamang ang mga ito nang pagdating sa prosecutor’s office ay pinakawalan ang mga inaarestong dayuhan kaya pinaniniwalaang ito ay dahil sa impluwensya ng ‘Malakanyang Boy’.

Sa pag-analisa ni Castro sa detalye, sinabi nito na kahit sino naman ay magdududa na nagkaroon ng suhulan at may kinalaman si ‘Malacanang Boy.’

“Nakakaduda talaga na nagkaroon ng aregluhan kasi bakit basta na lang pinakawalan ang mga dayuhan? Bakit ‘for further investigation’ ang rekomendasyon ng piskalya?,” ayon kay Castro.

Iginiit pa nito na mara­ming ulat na karamihan sa mga POGO workers ay walang permit upang magtrabaho sa bansa.

“Kasi nga unang-una, itong mga POGO na ito ay may nakikitang paglabag sa batas. Kung totoo ang mga Chinese na pinakawalan, maraming anomalya, wala pa sigurong permit ang mga iyan at ang mga passport ay defective,” giit pa ni Castro.

Duda din ang mambabatas na posibleng mas malawakan ang katiwalian sa mga ilegal na POGO na nag-ooperate sa bansa at daan-daan milyon ang sangkot na halaga para sa kanilang proteksyon lalo na’t nagkalat ang POGO sa bansa higit sa Metor Manila.

“Eto (Cebu ilegal POGO), isang probinsya pa lamang, isang kaso pa lang, malamang nangyayari ang ganyang anumalya sa iba’t ibang units ng POGO kaya, masasabi natin na hindi seryoso ang Malacañang na lutasin ang katiwalian,” ani Castro. BERNARD TAGUINOD

Please follow and like us:
Read More

PAGPAPATUPAD NG K-12 MAGANDA O MASAMA ANG BUNGA?

K-12

(Ni Mac Cabreros)

SINIMULAN ng Department of Education (DepEd) ang Senior High School o SHS ng K to 12 program noong 2016 kung saan nadagdagan ng dalawang taon ang basic education. Sa nakalipas na taon (2018) mahigit isang milyon ang unang batch ng SHS graduates.

Layon ng SHS na mahubog o mapanday ang mga estudyante sa napili nilang larangan o track na Academic, Technical Vocational at Livelihood, Arts and Design at Sports upang handa silang pumasok sa trabaho o magpatuloy ng pag-aaral sa kolehiyo.

Ngunit, handa nga ba ang mga first batch ng graduates lalo sa pagpasok

sa trabaho?

May agam-agam ang Philippine Chamber of Commerce and Industry, kung gaano kahanda o sapat ba ang kakayahan at kasanayan o kuwalipikasyon ng mga SHS graduates para sa papasukang trabaho.

Ayon kay Rep. Antonio Tinio, malamang ‘hilaw’ ang mga graduates para humawak ng gawain sa iba’t ibang industriya.

Kung ang college graduates ay nahihirapang makapasok sa trabaho, ano pa kaya ang mga SHS graduates na walang diploma o degree? ani Tinio.

Binanggit nito na maaring makapasok sa trabaho ang mga nagsipagtapos ng TechVoc ngunit mga laborer lamang ang mga ito at mababa ang sahod.

“Paano naman ang mga nagsipagtapos ng academic, arts at design at sports kung saan ilang oras lamang ang kanilang training? May tatanggap kaya sa kanila?,”  tanong pa Tinio.

Sa pananaw naman ng DepEd, job ready at life ready na ang mga SHS graduates.

Maari na silang pumasok sa trabaho, magsimula ng maliit na negosyo o magtuloy ng pag-aaral sa kolehiyo upang maging dalubhasa sa larangang pinili, ayon sa DepEd.

Nasaan ang SHS graduates?

Aminado si Education Secretary Leonor Briones na hindi batid ng DepEd kung nasaan na ang SHS graduates.

Aniya, bagama’t mayroong Learner Reference Number o LRN ang bawat ­estudyante na nagsisilbing ID para masubaybayan ang daan na tinatahak ng mga ito, hindi nila alam kung ilang SHS graduates ang nakapasok sa trabaho o nagtuloy sa kolehiyo.

“Hanggang academic lamang ang saklaw ng LRN,” diin Sec. Briones.

“Wala tayong datos kung ilan ang nakapasok sa trabaho,” dugtong nito.

Paano nasusukat ang bunga ng Kto12?

Nabatid na bumaba ang passing rate sa national assessment test sa ilalim ng SHS sa nakalipas na taon.

“Hindi nangunguhulugan na bumaba ang kalidad ng edukasyon sa bansa. Naglevel up lamang ang questioning sa NAT,” paliwanag Sec. Briones.

Idinagdag nito na malamang nanibago ang mga SHS sa researched-base na pagtuturo kumpara sa lapis at papel na pamamaraan ng pagtuturo sa nakasanayang 10-year basic education.

Sa Senado, nais ­Senate Committee on Education chairman Senator Sherwin ­Gatchalian, na mabisita ang Kto12 program para masiguro na nakakamit ang layunin nito.

“Hindi para ipabasura ang programa kundi malaman natin kung anong measures pa ang dapat nating isulong para mapabuti ito,” wika Sen. ­Gatchalian sa panayam ng may-akda ng report na ito.

“I want to put accounta-bility in education, meaning, is K-12 working for our Filipino people?” tanong ni Sen. Gatchalian.

Aniya, nais nitong mabatid kung makabuluhan ba ang pagdagdag ng dalawang taon sa basic education.

“We added two years in K-12, adding two years also means adding costs to Filipino parents but are we producing graduates that are employable?” diin Sen. Gatchalian.

“Are we producing ­graduates that are needed in the industry?” dagdag pa ng mambabatas.

Please follow and like us:
Read More

RENT-A-CAR SYNDICATE NABUWAG

RENT-A-CAR

(Ni Fred Salcedo)

MARAMING security featute ang mga bagong labas na sasakyan sa ngayon kaya mahirap na para sa mga notorious na carnapper na tirahin ito. Noon kasi, basta may alam kang mahusay na lock smith o gumagawa ng susi, madali na makapagbukas ng kotse o sasakyan gamit ang hawak na master key. Pero dahil sa ebolusyon ng teknolohiya, nagkaroon na ng iba’t ibang paraan ang mga kumpanyang gumagawa ng mga sasakyan upang mapigilan na manakaw ang mga ito.

Kaya naman ang sindikato na umiikot at nabubuhay sa ganitong trabaho ay nag isip ng paraan kung paano sila makakagawa ng paraan upang manatili sa ganitong hanapbuhay.

Kaya nga naisip nilang sindikatuhin ang mga nagpapa-rent ng iba’t ibang bagong sasakyan.

Noong una, ang ginagawa ng sindikato ay kukumbinsihin ang ilang may sasakyan na ibenta sa kanila ang mga sasakyang hindi na ka­yang hulugan na matapos magpalitan ng mga dokumento o papeles at natanggap na ng bumili ang susi at nagkakaonsehan na.  Matapos magba­yad ng konting cash at mag isyu ng tseke, biglang mawawala na ang bumili, tatalbog na ang tseke at hindi na makikita ang taong bumili dahil lumipat na ng bahay o kaya naman ay hindi niya totoong bahay ang ibinigay na address. Kaya ang kawawang may ari ng kotse, nganga.

Modus ng sindikato

Noong Setyembre 12, 2019, nagtungo sa rent a car business ni Tommy Roperto, 54, ng Sta Rosa Hills, Silang, Cavite ang isang babaeng nagngangalang Joanna May Turingan, 30, ng Tejeros, Makati City at nirentahan ang tatlong sasakyan ni Roperto na isang Montero, isang Mirage  at isang Avanza.

Napagkasunduan na ibabalik ang sasakyan sa Setyembre 15, 2019 kaya’t nagbayad si Turingan ng P22,000 para sa nasabing tatlong sasakyan.

GPS naka Off

Noong Setyembre 15 na dapat na isoli ang sasakyan, bigla na lang napansin ni Ro­perto na patay na ang GPS ng kanyang mga sasakyan kaya bigla siyang kinabahan at mabilis na binuksan ang back up GPS ng Montero at natukoy na nasa Visayas Avenue ang sasakyan.

COP ipinalutas ang kaso

Mabilis na nagtungo sa Quezon City Police District – Masambong Police Station si Roperto at humingi ng tulong.

Nang mabatid na biktima ng bagong modus ng carnapping ang lumapit sa istasyon, hindi na nagpatumpik tumpik pa ang station commander na si P/Lt. Col. Rodrigo Soriano at mabilis na inatasan ang kanyang mga tauhan na lutasin ang kaso.

Huli AWOL na pulis,  3 pa

Sa tiyaga ng mismong hepe ng Masambong Police Station na si Lt Col Soriano.at mga pinagkakatiwalaang tauhan,  natunton ang kinaroroonan ng Montero. Naaresto ang mga suspek na sina John Rey Bautista, AWOL PNP ng Dagat Dagatan Malabon City, Albert Hipolito, 39, Travel and Tours  Coordinator, ng Barangay Tandang Sora, Quezon City, Christopher Orosco, 39, car agent ng Grace Park, Caloocan City at Roderick Sarang, 43, mekaniko, ng Barangay Santol, Quezon City. Nabawi ang Montero at Avanza subalit ang Mirage at pinaghahanap pa dahil nasa pangangalaga umano ni Turingan na pinaghahanap na rin.

Mga suspek armado

Dahil pawang nagulat nang arestuhin sila, hindi nagawang makapanlaban ng mga suspek. Sina Bautista, Hipolito at Orosco ay naaresto sa sinasakyang Montero habang si Sarang ay lulan ng Avanza.

Nakumpiska rin mula sa mga suspek ang  glock service firearm ni Bautista na may kasamang mga magazine at mga bala, Beretta baril at mga bala, tatlong mobile phones at iba’t ibang IDs.

Pasalubong sa Bagong DD

Tahimik lang si Lt. Col. Soriano at hindi ipinaalam ng personal sa incoming District Director na si P/Col. Ronnie Montejo ang magandang accomplishment na nagawa niya at ng kanyang mga tauhan sa Masambong Police Station. Pero ang totoo, maituturing na magandang pasalubong ang pagbuwag sa sindikato ng carnapper kung saan AWOL na pulis ang isa sa mga ito.

Please follow and like us:
Read More

ILEGAL NA POGO PROTEKTADO NG CRAME, NBI AT LGU?

POGO-7

P36M Monthly Protection Money Kinokolekta ng Malacañang boy

(Part 2)

Ni Atty. Vic Rodriguez/ PUBLISHER 

HINDI pinagbigyan ng mga operatiba ng Philippine National Police Region 7 ang utos ng isang mataas na opisyal ng Malakanyang na nakabase sa Visayas na lubayan at huwag nang arestuhin ang mga empleyado ng Xin Juang Jen Ching Ltd. Inc., lalo na ang 31 ‘high value’ Chinese na umano’y nag-alok ng suhol na umaabot sa P500 milyon na naunang iniulat ng ­pahayagang ito.

Sinabi ng mapagkakatiwalaang source, bunga ng umano’y ‘pagtabla’ ng mga pulis  sa alok na suhol para sa paglaya ng mga dayuhan, napikon ang opisyal ng Malakanyang at sa halip ay tinawagan ang kanyang contact sa Lapu-Lapu Prosecutor’s Office.

Ayon pa sa hindi pinangalanang source na kasama sa raiding team, ginamitan umano ng opisyal ng Malakanyang ng kapangyarihan at impluwensiya ang desisyon ng piskalya sa kasong isinampa laban sa mga inarestong ­empleyado ng nabanggit na kumpanya na sinasabing sangkot sa ilegal na operasyon ng Philippine Offshore Gaming Operator (POGO).

Nabatid ng PeryodikoFilipino Inc. na pansamantalang pinakawalan ang mga ­naarestong Chinese na sangkot sa ilegal na operasyon matapos irekomenda ng inquest fiscal na “for further investigation” ang mga kasong Presidential Decree 1602 o kilala bilang anti-gambling law at ­Republic Act 10175 o Cyber Crime ­Prevention Law na isinampa ng mga pulis laban sa mga ito.

Ibinunyag ng source sa may-akda na nagsagawa sila ng isang tagong imbestigasyon at natuklasan na nagbibigay ng buwanang ‘proteksyon’ at suhol sa naturang opisyal ng Palasyo ang operator ng POGO na umaabot sa halagang P36 ­milyon bawat buwan. Kabahagi umano sa ­‘protection money’ ang ­Philippine National Police ­headquarters, PNP Region 7, National Bureau of Investigation at ­Mayor’s ­Office ng lungsod.

Sa imbestigasyon ng source, natuklasan na umaabot sa P36 milyon ang ‘monthly protection’ sa kinauukulan ng Xin Juang Jen Ching Ltd. Inc na gamit ang 22bet.com na website dahil nasa P3 milyon bawat buwan sa 12 palapag na inuokupahang Tower One Plaza Magellan, Mactan Newtown.

Iginiit ng impeachable source sa may-akda na napakalawak ng impluwensiya ng opisyal ng Malakanyang sapagkat maging ang matataas na opisyales ng PNP Region 7 ay hindi nakapalag dito at walang nagawang hakbang nang ipag-utos na i-turn-over sa kanya ang mga nakumpiskang mobile phones ng mga naarestong empleyado ng ­ilegal na POGO kabilang ang mga gamit ng 31 ‘high profile’ Chinese.

“Dapat ay bahagi ng  mga nakalap na ebidensiya ng ­raiding team ang mga ­teleponong gamit ng mga dayuhang naaresto  na magpapatibay sa aming paniwalang ilegal ang operasyon nila, subalit walang nakapigil nang ipakuha niya lahat,” puno ng hinanakit na paliwanag ng source.

“Hindi pa man sumasailalim sa digital forensic ­examination ang mga nakumpiskang cellphones ay kanya na agad ipinabawi dahil batid niyang ebidensiya ang mga iyon.”

Napag-alaman na bukod sa ilegal na POGO operations ang kinakasangkutan ng naturang mataas na opisyal ng Palasyo na nakabase sa Visayas, may mga ilang ­malalimang transaksyon din umano ito na may kaugnayan sa Department of Public Works and Highways, Philippine Ports Authority at maging sa Bureau of Customs ng Cebu.

Please follow and like us:
Read More

P500M SUHOL NG ILIGAL NA POGO SA CEBU

POGO-CEBU

Opisyales ng Malakanyang, Crame nakaladkad

(Ni Atty. Vic Rodriguez / PUBLISHER)

DEMORALISADO ang hanay ng Philippine National Police (PNP) sa Region 7 matapos pakawalan ng Lapu-lapu City Prosecutors office ang mga empleyado ng Xin Juang Jen Ching Ltd.,Inc. na naaresto sa raid na isinagawa ng Criminal Investigation and Detection Group (CIDG).

Sa bisa ng ipinalabas na search warrant ni Judge Soliver Peras, 1st Vice Executive Judge ng 7th Judicial Region base sa Cebu, naaresto ang 182 empleyado ng nasabing kumpanya na umano’y iligal na nag-ooperate bilang betting station gamit ang 22bet.comwebsite.

Ayon sa source ng PeriodikoFilipino Reportorial Team, wala umanong pahintulot mula sa Philippine Amusement and Gaming Corportion (PAGCOR) na mag-operate ang Xin Juang Jen Ching Ltd.,.Inc. bilang isang Philippine Offshore Gaming Operator (POGO).

Sinabi pa ng mapagkakatiwalaang source, nang maaresto ay tinangka umanong suhulan ng mga inarestong Chinese ng P150 milyon ang mga pulis sa pamamagitan ng kanilang interpreter kapalit sa pagpapatakas sa mga naarestong Chinese suspects.

Dahil sa bribery attempt ng mga naaresto, plinano ng mga tauhan ng CIDG na magkasa ng entrapment operation laban sa mga nagtatangkang manuhol sa mga pulis subalit isa umanong opisyal ng Malakanyang na nakatalaga sa Visayan region ang nakialam at sinabihan ang mga pulis na maghinay-hinay o “stand down.”

Iginiit pa ng source na sinabihan sila umano ng taga Palasyo na huwag na ituloy ang isinasagawang raid dahil tiyak na “may kalalagyan sila” sapagkat may ‘timbre’ na raw ang nasabing illegal.gambling operation kay PNP Chief, sa NBI at Malakanyang.

Sa salaysay ng source, hindi kumagat sa P150 milyong suhol ang mga tauhan ng Cebu PNP kaya’t sinabi ng interpreter na itinaas ng mga naarestong Chinese ang naunang offer sa P250 milyon. Umabot sa P500 milyon ang suhol para lang payagang makatakas ang 31 “high value” Chinese gamit ang back exit ng ika-12 palapag ng gusali ng Tower One Plaza Magellan sa Lapu-lapu City subalit tinabla ito ng mga pulis at isinampa ang kaso sa piskalya.

Idinagdag ng unimpeachable source, naunang ipinaliwanag ng raiding team sa opisyal ng Malakanyang na naghagilap na sila ng mga matitibay na ebidensiya sa pamamagitan ng mga undercover cops laban sa nasabing iligal na kumpanya na kanilang ginamit sa pagkuha ng search warrant kaugnay sa paglabag sa kasong Presidential Decree 1602 kilala bilang illegal gambling law at Republic Act 10175 o Cyber Crime Prevention Law.

Please follow and like us:
Read More

NEXT TARGET NG TSINA: LIGUASAN MARSHLAND (2)

LIGUASAN MARSHLAND

(Ni Fernan J. Amgeles)

BAGAMAN nanatiling malakas ang puwersa at impluwensiya ng MILF sa Liguasan Marsh na tahanan ng hindi bababa sa 300,000 Muslim, dito din madalas napapaulat na nagkukubkob at nagtatago ang mga maiinit na personalidad mula sa hanay ng teroristang grupong Jemaah Islamiya.

Nariyan din ang nag-uumpugang political clans na hangad ariin ang malaking  bahagi ng Liguasan. Kabilang sa mga naglalaban-laban para sa pagmamay-ari ng Liguasan ay ang mga pamilya nina dating Maguindanao Gov. Dong Mangundadatu, dating Maguindanao Gov. Zacarias Candao (na nakapiit kasama ang ama at kapatid kaugnay ng Maguindanao Massacre kung saan pinaslang ang 51 katao kabilang ang 30 mamamahayag noong 2009 at pamilya ni Heneral Salipada Pendatum na pawang may malalakas ng impluwensiya sa larangan ng pulitika at pakikidigma.

Wala din balak magparaya ang MILF na paulit ulit na nagpapahayag ng ganito: “Liguasan Marsh is a legacy from our forefathers and intend to keep it as it is”.

Bilang pagpapatibay sa kanilang “kapit” sa Liguasan Marsh, bumuo ang MILF ng isang ahensiyang kanilang tinawag na Bangsamoro Development Agency (BDA) na siyang mangunguna at mangangasiwa sa pagtukoy ng mga potensiyal ng Liguasan Marsh tungo sa ikauunlad ng mga residente dito.

Iba pang claimants

Ancestral domain naman ang giit ng mga kasapi ng tribong Maguindanao sa kanilang pananatili sa iba’t ibang bahagi ng Liguasan Marsh.

Sa mga umaaangkin ng mga bahagi ng Liguasan Marsh, tanging si Pendatum lamang ang may hawak ng orihinal na titulong napatunayang legal at tunay sa kabila pa ng mga legalidad at batas kaugnay ng pinagtatalunang Liguasan Marsh. Si Pendatum ay pinaniniwalaang pinakaunang Muslim na ginawaran ng ranggong Heneral sa Hukbong Sandatahan ng bansa.

Gayunpaman, nagpahayag ang pamilya ng nasirang Hen. Pendatum na hindi nila hangad na angkinin ang buong Liguasan Marsh. Katunayan, bukas aniya sila sa isang sharing compromise sa iba pang may ownership claim sa lupaing nakasaad sa kanilang titulo.

May kani-kanilang claims of ownership din ang Alamada clan na sinasabing kanila ang 14,000 ektarya ng lupain sa lalawigan ng North Cotabato malapit sa hangganan ng Maguindanao at Lanao del Sur.

70% ng deposito ng mineral resources sa RP

Mismong ang Department of Environment and Natural Resources (DENR) ang naglabas ng nasabing dokumentong tumutukoy sa tatlong lugar sa Mindanao na may pinakamalaking deposito ng mineral resources (natural gas at oil deposits) sa bansa — ang Cotabato Basin, ang Davao-Agusan Basin; at ang hanay ng maliliit na islang tumatawid ng Tawi-Tawi at Sulu.

Gayunpaman, sa tatlong tinukoy na lugar, ang Cotabato Basin, partikular ang Liguasan Marsh ay pinaniniwalaang tahanan ng 70% ng mineral deposit ng buong bansa.

Sa kabila sa nasabing pagtataya, hindi naman ito magawang makuha dahil sa madugong hidwaan at batas na mahigpit na nagbibigay proteksiyon sa naturang lugar na una nang ginawaran ng kongreso ng lahat ng karapatan at proteksiyon nauukol sa mga idineklarang santuwaryo. Ang Liguasan Marsh ay isa sa mga lugar na idineklara ng kongreso bilang bird sanctuary.

Patunay ng Yaman ng Liguasan

Mismong ang Philippine National Oil Company (PNOC) ang nagpatunay ng yaman ng Liguasan Marsh. Katunayan, taong 1994 pa noong umpisahan nila ang pagsasaliksik at pag-aaral sa Liguasan Marsh.

Ang nasabing pagsasaliksik ay bahagi ng kanilang Geophysical Survey and Exploration Contract (GSEC) 73, na sumasakop sa mga lalawigan ng Maguindanao, North Cotabato, South Cotabato, Sultan Kudurat, Sarangani, Davao, at Bukidnon.

Katuwang sa nasabing pag-aaral ng PNOC ang Petronas, ang  pinakamalaking oil company sa bansang Malaysia.

Opisyal na dineklarang positibo sa natural gas ang Liguasan Marsh noong huling bahagi ng dekada 90. Limang lugar ang tinukoy na na may mataas na deposito ng langis at natural gas. Kabilang dito ang mga Datu Piang (Dulawan) and Sultan Sa Barongis sa Maguindanao at Lambayong sa Sultan Kudurat.

Ayon sa PNOC, sa Sultan Sa Barongis pa lamang, may sapat na natural gas na kayang patakbuhin ang  isang 60-megawatt (MW) combined cycle power plant sa loob ng  20 taon.

Sa laki ng potentsiyal ng Liguasan Marsh, lubos na nakapagtatakang kabilang ang mga lalawigan at bayang tinatawiran ng Liguasan Marsh sa hanay ng mga pinakamahihirap sa sa buong bansa.

Please follow and like us:
Read More

NEXT TARGET NG TSINA: LIGUASAN MARSH LAND (1)

LIGUASAN MARSH LAND

(Ni Fernan J. Angeles)

NANATILING mahigpit ang kontrol ng bansang Tsina sa West Philippine Sea sa kabila ng desisyong ipinalabas ng isang international court na nangangasiwa sa mga usa­pin sa karagatan.

Bagamat hindi pumabor sa Tsina ang desisyon ng nasabing hukuman, wala din naman bahagi ng  nasabing pasyang naggagawad ng  pagmamay-ari nito ang Pilipinas na siyang naghain ng kaso sa naturang international court — dahilan para patuloy at mas pagtibayin pa ng Tsina ang kanilang kontrol sa karagatang sinasabing mayaman hindi lang sa isda at iba pang yamang-dagat kundi maging sa tinaguriang “black gold”, o higit na kilala bilang petrolyo o langis sa wikang Filipino.

Makailang ulit nang nagsagawa ng mga pag-aaral sa West Philippine Sea at batay sa mga nasabing pagsasaliksik, tunay ngang mayaman sa deposito ng langis ang pinag-aagawang karagatan.

Gayunpaman, nananati­ling “classified” ang iba pang detalye ng mga naturang oil exploration projects.  Ang black gold, na higit na kilala bilang langis, ay isa sa mga pamantayan sa pagkilala ng mga mayayamang bansa. Ito din ay pinaniniwalaang siyang  nagdidikta ng pandaigdigang ekonomiya.  Katunayan, anumang paggalaw sa presyo ng langis sa pandaigdigang merkado ay hudyat ng paggalaw ng iba pang bilihin sa pandaigdigang merkado.

WPS ngayon, Luguasan Marsh bukas

Matapos pagtibayin ang kanilang kontrol sa West Phi­lippine Sea, target naman ng bansang Tsina ang isa pang napakayamang bahagi ng ating bansa — ang Liguasan Marsh sa Mindanao.

Ang Liguasan Marsh ay isang malawak na lupaing karaniwang putikan sampung buwan isang taon. Ito ay may lawak na 220,000 ektaryang bahagyang sakop ng mga lalawigan ng  South Cotabato, Maguindanao at North Cotabato.

Tulad ng West Philippine Sea, ang maputik na Liguasan Marsh ay mayaman din sa yamang mula sa kalikasan — mapatubig man, kalupaan o higit pa sa ibabaw ng lupa, sapat na dahilan upang mapukaw ang interes ng Tsina para isunod ang naturang teritoryo sa kanilang susunod na “papasukin”.

$1.0 Trillion untapped mineral resources

Tulad ng WPS, may mga isinagawang pagsasaliksik na ang mga oil exploration experts sa naturang rehiyong kilalang sentro ng hidwaan sa pagitan ng gobyerno kontra Moro Islamic Liberation Front, maging ng mga political clans na hangad din ang makuha ang yaman ng Liguasan.

Batay sa mga pagsasaliksik (na hindi natapos dahil na din sa gulong dulot ng mga madugong hidwaan), ma­yaman ang Liguasan Marsh sa natural gas. Sa pagtataya ng mga nasabing pag-aaral, hindi bababa sa $ 1.0 Trillion ang “untapped mineral resources” na nasa Liguasan Marsh. Ang kanilang pagtataya ay batay lamang sa mga lugay kung saan naisagawa ang mga pagsasaliksik na itinigil sanhi na din ng mga kaguluhan sa naturang rehiyon.

Sa ipinalabas namang dokumento ng Wikileaks, sinasabi nitong maging ang Estados Unidos ay naglalaway sa Liguasan Marsh at bilang paunang hakbang ay patuloy itong gumagamit ng mga taong gobyerno upang sila’y magkaroon ng pagkakataong makausap ang mga kinikilalang pamunuan ng MILF.

Bukod sa Estados Unidos, interesado din ang bansang Tsina ditto, maging ang mga malalaking political clans sa Mindanao at siyempre pa, ang MILF na sinasabing may pinakamatibay na puwersa at kontrol sa nasabing rehiyon.

Hanggang sa mga sandaling ito, patuloy na nadidiligan ng dugo ang Liguasan Marshland dulot ng hidwaan ng mga malalaking angkang nagnanais pagharian ang nasabing rehiyong hitik sa yaman batay na din sa mga nakalap na dokumentong partikular na tumutukoy sa Liguasan Marsh (na bahagi ng tinatawag na Cotabato Basin) bilang sa isa sa may pinakamayamang deposito ng mga mineral resources sa bansa.

Please follow and like us:
Read More

DRUG FREE BJMP-NCR

BJMP-NCR

(Ni Fred Salcedo)

USAPAN saan mang sulok ng bansa lalo  na telebisyon, radyo, diaryo at higit sa lahat social media ang negosyong GCTA o Good Conduct Time Allo­wance ng mga presp sa New Bilibid Prisons (NBP) na nasa ilalim ng pangangasiwa ng Bureau of Corrections (BuCor).

Naunang pinag-usapan ang kalakaran ng droga sa NBP dahil sinasabing sa lugar na ito nagpupugad ang karamihan drug lords na bagaman na­sintensiyahan na at dapat pinagdurusahan na ang kanilang masamang gawain noong sila ay nakalalaya pa ay tuloy pa rin umano ang tiwaling negosyo.

Hindi maihahalintulad ang nangyayari sa NBP sa Bureau of Jail Management and Peno­logy (BJMP) sapagkat sinisikap talaga ng mga opisyales at tauhan nito lalo na sa National Capital Region sa pangunguna ng regional director nito na si Jail Chief Supt. Ignacio Panti na linisin ang kanilang hanay sa usapin ng bawal na droga.

Mabuting mga Kawal

Ang BJMP-NCR ay binubuo ng 43 piitan kasama ang female dorms o kulungan para sa mga babae na nasa iba’t ibang bahagi ng kalakhang Maynila.

Kaya naman ang mga opisyales nito ay talagang sumusunod sa mga panuntunan ng kawanihan.

Ang mga opisyales at tauhan nito ay pawang maituturing na mabubuting kawal sapagkat sumusunod ang mga ito sa mga panuntunan ng pamahalaan.

Kaya naman upang makasiguro na mabubuting tauhan ang mga ito at hindi sangkot sa droga na tulad ng nais ni Pangulong Rodrigo Duterte, nagsagawa ng surprise drug testing ang BJMP-NCR sa 63 opisyales nito.

Mandatory Drug Testing

Noong una, plano ni C/Supt. Panti na random tes­ting ang isagawa sa kanyang 63 opisyales ng BJMP-NCR sa ilalim ng pangangasiwa ng Philippine Drug Enforcement Agency-Laboratory Service Examination Division (PDEA-LSED).

Isinabay ang drug tes­ting sa monthly meeting ng jail wardens ng buong NCR sa tanggapan ng BJMP NCR. Ito ay upang hindi nakaatras na ang mga opisyales na nagtungo sa nasabing tanggapan at kailangang sumailalim sa random drug testing.

Subalit biglang ipinag-utos ni Gen. Panti na lahat ng opis­yales ay isailalim na sa drug testing. Upang magsisunod ang kanyang mga tauhan, mismong si Regional Director Panti ang nanguna sa drug test.

Proven Drug Free

Laking tuwa ng buong tanggapan ng BJMP-NCR nang ilabas ng PDEA drug testing unit ang resulta ng drug test sa mga opisyal ng BJMP-NCR. Bakit masaya? Lahat ng sumailalim sa drug test ay negatibo sa kahit anong bawal na droga.

Subalit hindi naman sa opisyales ng nasabing tanggapan magtatapos ang drug tes­ting subalit maging ang lahat ng tauhan ay isasailalim sa surprise drug testing.

“Lahat ay isasailalim sa drug testing upang mabatid kung sino ang gumagamit ng bawal na droga,” ayon kay Panti.

Nais ni Panti na makasunod ang kanyang pinamumunuang tanggapan sa program ni Pa­ngulong Duterte kontra droga.

“Kung gusto nilang manatili sa kanilang trabaho, kailangang sumunod sila sa panuntunan at wala tayong si­sinuhing opisyal o personnel ng BJMP-NCR. Kapag nagpositibo sa droga, agad na sisibakin sa tungkulin at sasampahan ng kaso,” pahayag pa ni Panti.

Pinapasok ng Droga

May mga pagkakataong may ilang dalawa na nagnanais na makapagpasok ng droga sa piitan kung kaya’t kung anu-anong style ang ginagawa ng mga ito para lang makapaglusot. Pero dahil alerto ang mga tauhan ng BJMP, kulungan na rin ang bagsak ng mga nais na magpasok ng droga.

May ilang insidente na ring naganap na mismong opisyal at tauhan ng BJMP-NCR ang tinambangan at napatay dahil sa pagharang ng mga ito sa mga nais na magpasok ng droga sa kulungan.

Kaya ngayon, todo higpit ang mga bantay ng BJMP sa kanilang gate upang hindi makalusot ang mga nais na magpasok ng droga. Hindi lang droga ang ipinagbabawal na maipasok subalit maging ang cellphone, sigarilyo, matatalim na bagay, alcohol at alak.

Training Programs

Upang makasiguro na nagiging mahusay ang mga nakatalaga sa mga piitan sa Metro Manila, siniguro ni BJMP NCR RD Panti na well-trained ang mga ito na pawang sumailalim sa mga nararapat na pagsasanay.

Naging mahigpit si Gen. Panti sa pagtatalaga at siniguro nito na hindi iiral ang palakasan sa mga tauhan ng jail na maitatalaga sa tamang posisyon at puwesto.

Kaya naman ang mga specially trained officials at personnel ay direktang magrereport sa kanyang tanggapan at hindi kailanman aniya iiral ang “palakasan system.”

Oplan Greyhound

Magiging regular ang pagsasagawa ng Oplan Greyhound sa mga piitan na kanyang nasasakupan upang makatiyak na walang kontrabando na makakapasok sa mga kulungan at maitatago ng mga preso o persons deprived of liberty.

Sinabi ni Gen. Panti na ang pagsasagawa ng oplan ay hindi lang para sa kabutihan ng mga tauhan ng BJMP subalit mas higit ang PDL dahil para na rin ito sa kanilang kaligtasan na pangunahing layunin ng BJMP.

Sa ngayon, sobrang sikip na ng mga kulungan sa Metro Manila dahil patuloy ang pagdami ng bilang ng PDL subalit patuloy pa rin ang pagsasagawa ng hakbang ng BJMP-NCR upang matiyak na ligtas ang mga nakakulong at higit sa lahat ay drug free ito kabilang ang mga tauhan ng bureau.

Please follow and like us:
Read More

POGO SALOT SA PINAS?

POGO-5

Ni Anet Virgel

KAHIT saang bahagi ng Metro Manila magtungo sa mga panahong ito, napakarami nang makikitang mga dayuhan lalo na mga Chinese na nagkalat sa mga bagong tayong condo units at malls.

Hindi mo na nga aakalaing nasa Pilipinas ka pa dahil puro salitang dayuhan ang maririnig na nag-uusap-usap lalo na kapag kumakain sa mga magagara at mamahaling kainan.

Minsan nga, isang da­ting kasamang writer o reporter ang nagtanong kung nasakop na ba ng China ang gawi ng Pasig City at Makati dahil kahit saang bahagi siya lumingon ay pawang mga singkit ang nag-uusap-usap na talaga namang parang nabili na nila ang lugar sa sobrang gulo o ingay nila.

Napaisip tuloy siya kung ano ba ang dahilan ay nandito sa Pilipinas ang mga dayuhang ito. Sa bandang huli, sa paliwanag sa kanya ng ilang nakababatid ng Philippine Offshore Ga­ming Operation o POGO ang ugat nang pananatili ng mga dayuhang Tsino sa bansa.

Ang POGO ay nago-ope­rate dahil sa pagbibigay permiso ng Philippine Amusement and Gaming Corporation sa paglalayong kumita ang bansa ng milyon-milyon mula sa buwis ng pasugalan.

Pero sa halip na kumita ng milyon-milyon bilang buwis ang pamahalaan, magkaroon ng trabaho ang marami sa mga mamamayan ay mas lumaki ang problema dahil naging sin city ng China ang bansa, tumaas ang renta ng mga opisina at tanggapan, hindi nagkatrabaho ang marami sa mga Pinoy, naging maingay ang maraming tahimik na pamayanan sa pagda­ting ng mga empleyadong Tsino, masyadong inaapi ang mga manggagawang Filipino, maraming napagsasamantalahang kababaihan at mas nadagdagan ang traffic at polusyon sa bansa.

Sinabi ni Senator Joel Villanueva, kulang ang regulasyong inilatag ng PAGCOR sa POGO kaya naman maging ang mga Filipino ay apektado sa pagdami ng mga tanggapan nito kung saan lubhang apektado ang negosyanteng Pinoy.

Ayon pa kay Villanueva, naging “Sin City” ng China ang Pilipinas dahil dito nila ginagawa ang kanilang ilang iligal na gawain at hindi rin naman ito nakakatulong ng malaki sa ekonomiya ng bansa.

INTSIK DUMAMI

Mahigit isang milyon ang dumating na turista sa bansa mula sa Mainland, China na lumalabas na tatlong beses ang inilaki sa nakalipas na 10 taon.

Simula pa noong 2005, dumami na ang mga Tsino na nagtratrabaho sa bansa dahil sa ibinigay na permit ng Department of Labor and Employment. Tila dalawa singko kasi ang permit na kinukuha ng mga dayuhan mula sa DOLE.

RENTA NG MGA OPISINA, GUSALI NAGMAHAL

Dahil sa dami nang nabigyan ng permit na POGO ng PAGCOR, dumami ang nangailangan ng office space kaya’t tumaas ang demand dahilan naman upang tumaas din ang renta.

Nabahala ang mga Filipino dahil mahal na ang upahan sa mga condominium, mas lalong nagmahal sa pagdami ng POGO at dayuhagn nasa bansa. Maraming Pinoy ang umuupa sa condominium lalo’t malapit lang sa trabaho nila subalit nagsitaasan dahil sa pagdagsa ng mga dayuhang nais mangupahan.

PEACE, ORDER NASIRA

Hindi na iilang beses na nasubo sa gulo ang mga em­pleyado ng POGO na pawang mula sa China. Madalas ay hindi nila pagkakaunawan ng ilang empleyado ng gusaling kanilang tinitigilan.

May pagkakataong pinagtutulung-tulungan ng mga Tsino ang nakatokang guwardiya na sumasaway sa mga ito sa ginagawa nilang pag-iingay kaya naman walang magawa ang may-ari ng establisyemento kung hindi tumawag ng pulis upang matigil ang gulo.

MGA BABAENG INTSIK SINASAMANTALA

Maraming mga babaeng Intsik ang dinadala pa rito sa Pinas upang gawing panregalo sa mga Chinese gambler na madalas na magtungo sa POGO. Ginagawa nilang pantawag ng atensiyon ang mga babaeng ito na karamihan ay itinitira sa mga condominium na malapit lang sa lugar ng POGO.

DAGDAG SA TRAPIKO, POLUSYON

Dahil sa paglakas ng industriya ng POGO, mas lalong dumami ang mga sasakyan at dumami ang polusyon at higit sa lahat naging mas malalala ang problema sa traffic.

Mas marami ang mga sasakyan na nagyayao’t parito dahil na rin sa pagpunta ng mga Chinese sa POGO hubs.

IPASARA NA ANG POGO

Nais ni Senate Mino­rity Leader Franklin Drillon na maipasara na ang POGO hubs sa Pilipinas dahil wala naman umano itong magandang dulot sa bansa. Sa halip, aniya, posible pa itong maging banta sa ­seguridad ng Pilipinas bukod pa sa hindi naman ito nakakatulong sa mga Pinoy na nangangailangan ng trabaho sapagkat karamihan ng mga empleyado ng POGO ay pawang mga Tsino.

Please follow and like us:
Read More

FOOT-IN-MOUTH SYNDROME (3)

tactless behavior

(Ni Edzer Lanuza)

SA lahat ng uri ng personalidad, ang taong may tactless behavior ang pinakamahirap makaharap sa lahat.  Di alam ng mga taong ito ang masama at mabuti para sa kanila.

Ang tactless people ay ang mga walang galang, nagdudulot ng paglabag sa kapwa. Wala silang konsiderasyon, mapang-insulto at brusko. Nagiging problema sila dahil nakakasakit sila ng tao.

Gusto nila laging maging superior at magsalita ng magpapasama ng damdamin ng iba. May ilang nagtitiis sa kanila at naniniwalang magbabago sa huli.

Katunayan, di ideal na magtagal sa kanilang tabi. Di sila magbabago sa sandaling masimulan nilang gawin ang kaasalang ito sa matagal na panahon.

Hindi sila mabubuhay o di makontrol ang kanilang mga sariling magpakita ng kawalang pakundangan, o kabastusan sa bawat nakikita o naririnig sa iba.

Sa bawat okasyon, di dapat naroroon ang mga taong ito, kukunin nila ang atensyon ng iba at nanaising maging sentro ng pagsasalita o pakikipag-usap.

Kung makikipagkilala sa kanila, magsasalita sila ng makapagtataas sa kanilang mga sarili at magyayabang. Isang uri ng personalidad na puro sila dahil sila’y di marunong makitungo.

Nakakatapat ng kaguluhan

May mga sandaling ang mga taong ito ay nahaharap sa kaguluhan. Sinisira nila ang kredibilidad ng iba para lang makakuha ng atensyon. Isa sa ugat ng problema sa grupo.

Sila ang chatterbox at ang kanilang bibig ay di kayang magtago ng lihim. Kaya hindi sila mapagkakatiwalaan at sobrang maiingay kung haharapin.

Karamihan sa mga tao ay nilalayuan sila. Kailangan ng maraming pasensya kung lalapitan sila. Ang paraan para maging matiyaga kung minsa’y nakakasama pa.

Paano haharapin ang mga taong bastos:

-Limitahan ang iyong oras sa negatibong mga tao

-Huwag makikipag-ugnayan sa kanila sa negatibong pamamaraan. Gusto ng mga taong miserable at mainitin ang ulo ang good confrontation at hindi ka mananalo sa kanila.

-Maging magalang sa paglayo sa kanila at isentro ang iyong lakas at panahon sa iba.

-Ang negative tactless people ay madalas walang pagmamahal sa sarili, walang kapayapaan at kasiyahan. Bagaman, tangkaing magpasok ng positivity sa iyong interactions sa kanila.

Minsan, makakaengkuwentro ka ng positibong pagtugon at pagpupuri sa iyong effort. Bagaman, hinaharangan nila ang sarili para maprotektahan sa mundo,

-Huwag mong seryosohin ang kanilang pangit na pag-uugali. Ang masama nilang kaasalan ay tungkol sa kanila, at hindi nanggaling sa iyo.

-Tayuan mo ito. Kapag nakita mong napipinsala na sila sa ilang kaparaanan, umiwas. May taong di sinasadyang maging bastos, di lang nila alam paano maging magalang.

-Kung nagsisimula na siyang maging prangka sa iyo, simpleng balewalain ang comments. Huwag sumagot, magkunwang walang narinig o lumayo na lang.

May paniniwalang ang unfriendly tactless people ay magiging malungkot, dahil iiwanan sila at lalayuan ng marami dahil sa kanilang buktot na pag-uugali.

Please follow and like us:
Read More

FOOT-IN-MOUTH SYNDROME (2)

bad mouth

Bastos, taklesa mahirap makaharap

Ni Edzer Lanuza

MAHIRAP talaga makipag-usap sa mga taong hindi muna nag-iisip bago magbitiw ng salita kung kaya’t madalas ay nakakasakit sila ng damdamin ng kanilang kapwa.

Kaya nga dapat ay iwasan ang mga ito upang hindi na magkaroon pa ng ­problema dahil posibleng mauwi sa awayan ang pakikisalamuha sa mga taong hindi muna nag-iisip bago magsalita.

Ang mga taong bastos, arogante at walang pakialam sa kahihinatnan ng kanilang pakikipag-usap sa ­kapwa ay masasabing may mga ­pinagdaanan din. Nakakasalamuha sila at madalas ay hindi natin naiiwasan.

Subalit ang mga taong masaya sa kanilang buhay, kuntento at nasisiyahan sa kung anong mayroon sila ay di nagpapakita ng negatibong pag-uugali sa iba.

Dahilan sa mga bastos at walang pakundangan sa pagsasalita

Maaring may mga ­pinagdaraanan o pinagdaanan sa buhay kaya’t may mga taong bastos, sumpungin, mainitin ang ulo at walang pakundangan kung magsalita sa ibang tao.

Narito ang ilang posibleng dahilan ng kanilang pag-uugali;

Unhappy childhood

Hindi sinasabing dapat maging excuse ang bad behaviour dahil sa malungkot na pagkabata, pero minsan mas makakapagtuwid sa mali ang dinanas na trauma.

Bilang isang bata, walang lakas laban sa nakatatanda kaya’t natutunan nila ang baluktot na mga pamamaraan para makaya ang isang bagay. Nabubuo sa kanila ang personality disorders na nadadala hanggang tumanda.

Natututo silang huwag magtiwala sa iba at walang sinumang magpababa sa kanilang pagkatao. Ang iba’t ibang natutunan na ang best defense ay pag-atake.

Ang narcissists, sociopaths, psychopaths ay halos nagmula sa disturbed childhoods. Malaki rin ang kinalaman ng genetics at kapaligiran para sa ugaling pangit.

Bitterness and Resentment

May mga taong sinisisi ang iba sa lahat ng kaguluhan, o sa nasayang na mga oportinidad at nabubuhay sa ­pagiging bitter at may baluktot na kaasalan sa mundo.

Halimbawa, isang babaeng dalawang ulit nag-abort nang tumanda ay di na ­nagkaanak. Para pagtakpan ang kanyang maling ginawa, nakasentro siya sa masasamang bagay tungkol sa mga bata.

At siya ay naging malupit magsalita at may baluktot na pag-iisip at pakikitungo sa halos ng lahat ng kanyang mga nakakasalamuha.

Psychological Issues

Maaaring may physiological reasons sa pagiging bastos.  Ang ilang may Autism/Asperger’s Syndrome ay kulang sa tamang social skills pero iba ito sa uri ng kabustusang may malisyosong pamamaraan.

Sa lahat ng uri ng personalidad, ang taong may tactless behavior ang pinakamahirap makaharap sa lahat.  Di alam ng mga taong ito ang masama at mabuti para sa kanila.

Ang tactless people ay ang mga walang galang, nagdudulot ng paglabag sa kapwa. Wala silang ­konsiderasyon, mapang-insulto at brusko. Nagiging problema sila dahil nakakasakit sila ng tao.

Please follow and like us:
Read More

FOOT-IN-MOUTH SYNDROME (1)

(Ni Edzer Lanuza / Unang Labas)

Ingat sa pagbitiw ng salita

ANG hand-foot-and-mouth disease ay isang mild, contagious viral infection karaniwan sa young children. Inilalarawan ito ng pagsusugat sa bibig at pantal sa mga kamay at paa.

Pero iba naman ang tinatawag na Foot-in-Mouth Syndrome.  Paglalarawan ito sa mga taong sa palagay nila magaganda ang kanilang sinasabi sa lahat ng oras.

Ang  tactless people ay matatagpuan kahit saan, hindi ka makakalayo sa kanila. Bakit nga ba may mga taong tila kulang sa social skills o talagang likas na bastos.

Bakit gusto nilang maging imbi sa iba? Ano ang mapapala nila? Madalas ang mga bastos, arogante at taklesa ay maraming saligan ng mga isyu.

Ang mga taong talagang masasaya at kontento sa kanilang mga buhay ay di nagpapakita ng negativity sa iba sa isang regular na batayan.

Kapag ang sinoman ay di marunong makitungo o  walang pakundangan, maipagpapalagay mong sila ay  dysfunctional sa kanilang sarili o sa ibang level.

Kung isa ka sa kanila, basahin at tandaan ang mga payong ito kung paano ka magiging mas kawili-wiling tao sa iba:

Mag-isip muna bago magsalita. Ang kauna-unahang cardinal rule ay i- develop ang ganitong habit kung gusto mong palaging magmukhang naka-poise sa lahat ng oras.

Taliwas sa paniniwala ng marami, ang matagal na pagsagot ay hindi naman masama, lalo pa at kung ang sasabihin ay nangangailangan ng utak o suhestyon.

Halimbawa, kapag sinabi ng kaibigan mo kung pogi ba siya, sabihin mo ang gaya nito na, “Hindi mahalaga ang hitsura.”

Minsan, kailangang ala­min mo rin kung ano ang gustong marinig ng ibang tao. May mga sandali na ang katotohanan ay wala namang magagawa para sa kanila.

Tigilan ang pagiging pa­bigla-bigla. Ito ay nangangahulugang kailangang tumang­gi ka sa paggawa ng mga konklusyon para sa ibang tao.

Kahit na importante, hindi mo dapat sabihin ang unang pumasok sa iyong isipan. Kung may opinyon kang makakasama sa kanya, itago nalang ito sa iyong sarili.

Kung ang pagiging marahas sa pagsasalita ay magiging makatwiran, ikunsidera rin ang pagsasabi ng ibang bagay na magpapaiwas sa pag-aaway.

Bigyan ng halaga ang sarili. Ang pagbibigay ng suhestyon na gagabay sa isang taong nahahapis sa isang tamang direksyon ay makabubuti kahit kaninoman.

Huwag tangkaing gawing responsibildidad ang pag-aayos ng problema ng iba, maliban sa mapaninindigan mo ito. Di ka eksperto sa lahat ng mga bagay.

Nagkalat ang mga taong walang pakundangan

Makikita sila kahit saan, hindi mo sila maiiwasan. Ang  mga bastos, arogante, o walang pakialam na mga tao ay maaa­ring may mga pinagdadaanan.

Ang mga taong talagang masasaya, kontento, at nasisiyahan sa kung ano’ng mayroon sila sa buhay ay di nagpapakita ng pagiging negatibo sa iba. May Karugtong

Please follow and like us:
Read More

BUTANDING, TAO MAY KAUGNAYAN

BUTANDING-2

(Ni Mac Cabreros / Huling Labas)

Eco-tourism Pinalalakas

ANG butanding tulad ng tao ay hindi magkakapareho dahil bawat isa ay may kanya kanyang pagkakakilanlan tulad ng marka sa balat habang tao ay gayundin dahil maging sa finger prints ay magkaiba.

Inaalagaang mabuti ang mga butanding dahil kabilang ang mga ito sa nagpapalakas ng turismo ng bansa at sinasabing hindi ito tulad ng mga pating na kumakain at nananakit ng tao. Ang mga ito ay malapit sa tao na sa katunayan ay puwedeng laruin.

Katuwang ang World Wide Fund for Nature– Phi­lippines o WWF, itinataguyod ang programang ‘Sharks: Res­toring the Balance’ upang mapanatili ang dami o bilang ng mga butanding sa lugar.

Katunayan, ayon sa WWF, may 104 butanding ang bagong naispatan sa Ticao Pass nitong Enero  hanggang Hunyo taon kasalukuyan at nadagdag sa dating bilang ng butanding dito para sa kabuuang 676 na ngayon.

Nasa 1,724 ang kabuuang bilang ng butanding sa buong bansa.

“Their presence suggests that the Ticao Pass may be a pupping ground for whale sharks, further increasing the ecological significance of the area,” pahayag WWF-Philippines Donsol Project Manager Manuel Narvadez, Jr.

“These whale sharks that pass by Donsol aren’t just important due to their value to local tourism. More than that, they play an important, systemic role in providing resi­lience to the local ecosystem.”

“The number of whale sharks spotted in Donsol indicates that its waters are now rich with plankton, which is their primary food. They have even come here with their young,” dagdag Narvadez.

Dahil malaki ang kaugnayan ng mga butanding sa buhay ng mga tao lalo sa eco-tourism, target ngayon ng Pamahalaan ng Donsol at WWF-Philippines na palawakin ang Marine Protected Areas o MPA sa lalawigan ng Sorsogon at karatig munisipa­lidad sa lalawigan ng Masbate.

“Whale shark tourism at Donsol is a long established eco-tourism venture, which the WWF-Philippines team helped get up and running. After so many years, it is very gratifying to see local communities and the whale sharks continuing to benefit,” paha­yag Dr. Andy Cornish, lider ng Sharks: Restoring the Balance, isang programa ng WWF para mapangalagaan ang mga pa­ting at rays sa Pilipinas, Ecuador, Mexico, Pakistan at Tanzania.

“Protecting more marine areas near Donsol could play a key role in enhancing protection for these endangered ocean nomads for generations to come,” dagdag Dr. Cornish.

Magkatuwang na kumikilos ang LGU at WWF-Philippines para mapanatiling maganda ang habitat ng mga butanding. Pero mayroon din tayong papel na dapat gampanan.

Ayon sa mga eksperto, iwasan nating manghuli at kainin o ibenta ang mga butanding. Kung lumangoy malapit sa kanila, iwasang hawakan o gumawa ng anuman na makasama sa likas nilang buhay. Higit sa lahat, iwasang magtapon ng basura lalo ang plastic sa karagatan dahil ‘nakakain’ (kasama ang iba pang marine animals) na siyang ikamamatay ng mga ito.

Please follow and like us:
Read More

BUTANDING AT TAO

butanding

(Ni Mac Cabreros / Unang Labas)

Parehong walang magkatulad

NAKAKITA ka na ba ng butanding, balilan o supok na sa ingles ay whale shark? Kung hindi pa, kunin ang isandaang piso na nakasubi sa iyong wallet at makikita sa likod ng papel na perang kulay ube ng Pilipinas na nakalimbag ang larawan nito.

Ngunit, lubos kayang batid ng ating kababayan kung ano itong isdang ito?

Alam din kaya ng ating mga kababayan na tulad nating mga tao, walang magkatulad o magkaparehong butanding? Ayon sa mga dalubhasa, madaling matukoy o makilala ang butanding (Rhincodon typus) dahil sa kanilang marka sa balat kung saan magkakaiba ang pattern ng marka malapit sa kanilang hasang na siyang magsisilbing ‘fingerprint’ ng mga ito.Tamang-tama ang kasabihan ditong “ Just as no two human fingerprints are alike, no two whale sharks have the same spot pattern.”

Bagama’t dambuhala o malaki  kung saan abot sa 62 talampakan ang haba at may bungangang abot sa limang talampakan at kauri ang mga pating, hindi dapat katakutan ng mga tao ang  mga butanding sapagkat ang mga ito ay tinaguriang ‘gentle giant’ at puwedeng lumangoy ang mga tao malapit sa kanila. Puwede ring makipaglaro sa mga higanteng ito na nasa dagat.

Mga plankton o maliit na isda at maging itlog ng iba’t ibang marine species ang pagkain ng mga butanding. Filter fed o  kumakain ang mga butanding sa pamamagitan nang pagbuka ng malaking bunganga nito at hihigupin ang tubig saka ilabas sa hasang nito ang tubig at masala o maiwan sa bunganga nito ang kanyang pagkain.

Nakikita ang butanding sa piling lugar sa Pilipinas gaya sa Donsol (Sorsogon), Pasacao (Camarines Sur), Bonuan (Pangasinan), Southern Leyte at Batangas. Sinasabi ng mga eksperto na madalas naiispatan ang mga butanding sa mga nabanggit na lugar upang manginain gayundin upang mangitlog o magparami.

Ang paglangoy ng mga butanding sa mga nabanggit na lugar ay siya namang nagpadaloy upang umusbong ang eco-tourism ng lugar.

Isa sa sumigla at umangat ang Donsol, Sorsogon dahil sa eco-tourism bunsod nang pagdagsa ng butanding sa Ticao Pass, kung saan mula sa fifth class ay naging first class municipality.

Dahil dito, pinapahalagahan at inaalagaan ng Pamahalaan ng Donsol ang mga butanding. Bawal na bawal sa lugar na ito ang paghuli, pagkain at pagbebenta ng butanding. (May karugtong)

Please follow and like us:
Read More

PAG-IYAK HINDI SENYALES NG KAHINAAN

PAG-IYAK-2

(Ni Edzer Lanuza / Huling bahagi)

BAKIT mainam maglabas ng luha? Ang pag-iyak ay natural  res­ponse ng tao sa saklaw ng mga emosyon kabilang ang  kalungkutan, pamimighati, kaligayahan at kabiguan.

Pero di lamang ito ang mga benepisyo sa kalusugan ng pag-iyak. Hindi nga karaniwang umiyak, at inaasahan namang parehong umiiyak ang lalaki at babae.

Sa United States, umiiyak ang mga babae sa average na 3.5 times per month at ang mga lalaki, sa  average na 1.9 times a month.

Ang pag-iyak ay natural res­ponse rin sa irritants gaya ng alikabok na napupunta sa mga mata.

Kabutihan sa  pag-iyak

Tinatangka ng taong pigilin ang kanyang pag-iyak, senyales daw ito ng kahinaan. Pero iminungkahi ng siyensa na kung pipigilin ang pag-iyak, di mapapakinabangan ang hanay ng mga benepisyo nito.

Natuklasan ng mga mana­naliksik na ang pag-iyak ay may hatid na:

Soothing effect

Ang self-soothing ay nag-aayos ng kanilang sariling mga damdamin, nagpapakalma sa sarili, at nagbabawas nang pagkabalisa o pagkabagabag.

Noong 2014, natuklasang ang pag-iyak ay may  direct, self-soothing effect. Ipinaliwanag kung paano binubuhay ng pag-iyak ang  parasympathetic nervous system (PNS), tumutulong sa taong mag-relax.

Nakakakuha ng suporta mula sa iba

Ang pagluha ay nakakatulong para guminhawa  ang nararamdaman sa sarili, gayun­ding nakakakuha ito ng tulong mula sa mga taong nakapalibot sa paligid.

Lumabas sa pag-aaral, ang pag-iyak ay may pangunahing kalakip na pag-uugali, pamamahayag ng suporta mula sa ibang tao. Kilala ito bilang interpersonal or social benefit.

Nakakatulong para mapaginhawa ang sakit

Natuklasan sa research na karagdagan sa self-soothing, ang paglalaglag ng emotional tears ay naglalabas ng oxytocin at endorphins.

Sa nasabing chemicals, nagagawang makaramdam ng mabuti sa sarili. Napapaginhawa ang physical at emotional pain. Nasusulong din ang pakiramdam ng kagalingan.

Napapabuti ang mood

Ang pag-iyak ay nagtataas ng diwa ng iba at nakakaramdam ng kaginhawahan. Ang oxytocin at  endorphins ay tumutulong sa pagbuti ng mood. Kaya tinawag itong  “feel good” chemicals.

Naglalabas ng toxins at nagpapawi ng stress

Kapag umiyak ang isang tao, bilang pagtugon sa stress, ang kanilang mga luha ay naglalabas ng maraming stress hormones at iba pang chemicals.

Naniniwala ang mga researcher na ang pag-iyak ay nagbabawas ng levels ng mga chemicals sa katawan, nauuwi sa pagkabawas ng stress.

Tumutulong para makatulog

Sa isang pag-aaral noong 2015, natuklasan na ang pag­luha ay nakakatulong sa mga sanggol para makatulog nang mabuti. Inaalam pa kung ang pag-iyak  ay may  sleep-enhancing effect sa adults .

Bagaman, sinusundan ito ng pagpapakalma sa sarili, pagbuti ng pakiramdam, at  pain-relieving effects kaya nakakatulog agad ang tao matapos umiyak.

Panlaban sa bacteria

Tumutulong ang pag-iyak sa pagpatay sa bacteria at para mapanatiling malinis ang mga mata. Dahil ang mga luha ay nagtataglay ng fluid tinatawag na lysozyme.

Sa 2011 study, natuklasang ang lysozyme ay may powerful antimicrobial properties na maaaring makatulong sa pagbabawas sa panganib na makukuha sa  bioterror agents, tulad ng anthrax.

Nagpapabuti ng paningin

Ang basal tears, nailalabas sa tuwing kumukurap ang tao, ay nakakatulong sa pagpapanatiling mamasa-masa ng mga mata at naiiwasan ang pagkatuyot ng mucous membranes.

Ayon sa National Eye Ins­titute, ang lubricating effect ng basal tears ay nakakatulong sa tao para makakitang mabuti. Kapag natuyo ang membranes, lumalabo ang paningin.

Please follow and like us:
Read More

PAG-IYAK, NAGPAPATIBAY NG DAMDAMIN

PAG-IYAK-3

Mas maraming babae ang umiiyak kaysa lalaki

(Ni Edzer Lanuza / Ikatlong Labas)

NALILIKHA ang mga luha sa panahon ng emotional crying na may chemical composition kaiba sa ibang uri ng mga luha.  Nagtataglay ito ng maraming hormones prolactin, adrenocorticotropic hormone, at Leuenkephalin, at  elements potassium at  manganese.

Sinasabing ang layunin o pinagmumulan ng  pagluha ay bilang pagtugon sa  pagbabata ng sakit, hanggang sa mas kumplikado pa, kabilang ang non-verbal communication para matamo ang altruistic helping behavior mula sa iba.

Ang iba ay naglalahad na ang pag-iyak ay naghahatid ng ilang biochemical purposes, gaya ng pagpapaginhawa sa stress at para luminaw ang mga mata.

Ang pag-iyak ay pinaniniwalaang isang outlet o resulta ng pagsambulat ng intense emotional sensations, gaya ng matinding paghihirap, pagkabigla, o kaligayahan.

Iyan ang dahilan kung bakit may mga taong umiiyak sa panahon ng masasayang mga sandali, gayundin sa mga napakasakit na mga pangyayari.

Noong 2017, sinuri ni Carlo Bellieni, Italian neonatologist at  bioethicist, ang weeping behavior, at napagtibay niyang karamihan sa mga hayop ay umiiyak, pero tanging mga tao lang ang may psychoemotional shedding of tears, kilala bilang “weeping”.

Ayon sa German Society of Ophthalmology, na naghambing sa iba’t ibang scientific studies sa pag-iyak, ang karaniwang babae ay umiiyak sa pagitan ng 30 at 64 times a year, at ang lalaki ay umiiyak sa pagitan ng 6 at 17 times a year.

Nagagawang umiyak ang mga lalaki sa pagitan ng dalawa hanggang apat na minuto,  at ang mga babae ay umiiyak nang hanggang anim na minuto.

Ang pag-iyak  ay nauuwi sa paghagulgol sa mga babae mula sa 65% kaso, kumpara sa mga kalalakihan na  6% lamang. Hanggang sumapit ang adolescence, walang pinagkaibang natagpuan sa mga kasarian.

Mas umiiyak ang mga babae kaysa mga lalaki  mula sa ilang mas mayayaman, mas demokratiko, at mas pambabaeng mga bansa. Ang “feminine” countries ay Sweden, Norway, Netherlands, Denmark at  Slovenia.

Mga Palatandaan ng Depresyon

-Kahirapan sa konsentrasyon, pag-aalala sa mga bagay, o paggawa ng mga desisyon

– Pakiramdam na pagod na pagod, o walang lakas.

– Nakakaramdam ng guilt, walang halaga o walang tutulong sa sarili.

– Mapag-alala sa maraming bagay, o walang pag-asa

– Kahirapan sa pagtulog o sobrang pagtutulog.

-Pagiging iritable o walang pahinga

-Walang kasiyahan sa mga bagay na dating ikinasisiya.

-Sobrang pagkain, o walang gana sa pagkain

-Hindi maipaliwanag na sakit, kirot o cramps.

-Problema sa panunaw na hindi nalulunasan ng mga gamot.

-Madalas na pagkabalisa o pagkabagabag.

-Suicidal thoughts o pag-iisip na saktan ang sarili.

Kung isa ka sa nakakaramdam ng mga sintomas ng depresyon, o may kakilala, makipag-usap sa eksperto o doctor tungkol sa karamdamang ito.

Please follow and like us:
Read More

PAG-IYAK SA HARAP NG PUBLIKO

PAG-IYAK

(Ni Edzer Lanuza / Ikalawang Labas)

IBA-IBA ang pag-iyak dahil sa pagkakaiba na rin ng kultura. Sa Japan, ang mga top manager na umiiyak sa harapan ng publiko ay nanghahanap ng pang-unawa at pagtanggap.

Sa panahon nang pag­lilibing sa mga Palestinian,  malakas nilang kinakatok ang mga kabaong at nagpapaputok sa ere sa kanilang labis na pagdadalamhati.

Maraming paraan ng agresyon, kapootan

Sinasabing abnormal ang pag-iyak sa publiko. Umiiyak at nagdadalamhati ang mga Palestinian sa kanilang mga tahanan. Umiiyak ang mga manlalaro pagkatapos ng pagkapanalo.

Hindi sila umiiyak dahil sa performance, pero dahil sa kanilang pagpupunyagi at sa lahat ng paghihirap. Hindi ba masama ang pag-iyak?

Ang kilalang kasabihan na ang pag-iyak ay mabuti o malusog ay hindi tama. Ang pag-iyak ay nakakapagod. Ang inhalation time sa pag-iyak ay sobrang maiksi kaya ang tibok ng puso ay tumataas hanggang sa 200 pulses kada minuto.

Tumataas din ang blood pressure ng 135 percent, na nauuwi sa pagbababa ng oxygen sa  dugo. Minsan, sumasakit pa ang iyong ulo at nagkakaroon ng problema sa mata.

Pag-iyak, di nakagiginhawa?

Ang pagpapahupa ay sanhi ng reaksyon ng iba. Kaya kung sa pag-iyak lamang ay hindi makabubuti. Ang katotohanan, napapayapa ang umiiyak dahil sa ibang tao na nakikinig o pag-aalaga para ito ay mapahinahon.

Pagkatapos, madalas na nakararamdam ng pagkapahiya ang isang umiyak.  Sa paglayo ng iba, lumalala ang nararamdaman nito kaysa dati.

Pagluha, proteksyon din?

Ang pag-iyak ay paglalabas ng mga luha o balon ng mga luha sa mga mata sa pagtugon sa isang emotional state, pain o sa physical irritation ng mga mata.

Ang kaligayahan, pagkagalit  o kalungkutan ay mga damdamin na nauuwi sa pag-iyak. Ang anyo ng pag-iyak ay inillalarawan bilang  “complex secretomotor phenomenon.”

Naipapakilala sa paglalabas ng mga luha mula sa la­crimal apparatus, nang walang anomang iritasyon sa ocular structures, nagbibigay ng ka­ginhawahan at pumoprotekta mula sa conjunctivitis.

Ang related medical term ay lacrimation, kung saan tumutukoy din sa non-emotional shedding of tears. May iba’t ibang uri ng pag-iyak, ang paghagulgol o paghikbi, pagluha o pagtangis, pagtaghoy, pagnguyngoy, paghiyaw at pag-iyak.

Sa paghikbi o paghibik, kadalasang may kasama itong isang set ng iba pang mga sintomas, tulad ng mabagal pero may erratic inhalation, paminsan-minsang pagtigil sa paghinga  at muscular tremor.

Isang neuronal connection sa pagitan ng lacrimal gland (tear duct) at sa areas ng human brain ang nag-uugnay sa emosyon ang naitatatag mula sa pag-iyak.

Maging Hayop ay Umiiyak

Samantala, pinagtalunan ng scientists kung tanging mga tao lang at hindi ang mga hayop ang naglalabas ng mga luha bilang pagtugon sa emotional states.

Isinulat ni Charles Darwin sa The Expression of the Emotions in Man and Animals, na inihayag sa kanya ng mga tagapangalaga ng Indian elephants sa London Zoo na ang mga elepante ay umiiyak dahil sa kalungkutan.

Sinasabing tanging tao lang ang may kakayahang lumuha subalit maging ang elepante rin ay lumuluha kapag sila ay malungkot.

May mga nagsasabing umiiyak ang kanilang alagang aso subalit ang totoo ay naglalabas lang sila ng pawis kapag mayroon silang puwing sa mata. (May karugtong)

Please follow and like us:
Read More

PAG-IYAK MAGANDA SA KALUSUGAN

CRYING MAN

Hindi Dapat Ikahiya

(Ni Edzer Lanuza / Unang Labas)

MARAMI sa atin ang isinilang sa lipunan kung saan ang pag-iyak ay iniiwasang maipakita sa publiko. Dahil di katanggap-tanggap, madalas itinatago ang pagluha.

Umiiyak tayo simula pagkasilang. Pero ngayong adults na, marami sa atin ang pilit nagtatago ng ating pag-iyak. Sa paniniwalang ang pag-iyak ay senyales ng kahinaan. O, ng isang bagay na ating ikinahihiya. Pero talaga bang ang pag-iyak ay dapat ikahiya? O, ang paglalabas ng luha ay aktuwal na nakapagpapalusog sa isang tao.

Ang good cry ay minsang iniuutos ng mga doctor. Sa katunayan, iminumungkahi ng psychologists na may hatid na kapinsalaan kung di tayo regular na iiyak.

“ Ang pag-iyak ay nagpapagana sa katawan sa isang malusog na paraan,” sabi ni Stephen Sideroff, Ph.D., clinical psychologist sa UCLA at director ng Raoul Wallenberg Institute of Ethics.

Ang pagluha ay sobrang  positibo, mainam na bagay. Gayundin ang mga bagay na nangyayari kapag nanonood tayo ng movie na humipo sa iyong puso kaya’t umiyak ka.

Sinabi si Sideroff,  “Ang prosesong ito ay ang pagbubukas sa iyong sarili sa isang bagay gaya ng isang lock at key.”

Malakas ang paniniwala ng mga Japanese sa health benefits ng pag-iyak, na dinadala nila ang kaalamang ito hanggang sa next level.

Sa ilang siyudad sa  Japan, may  “crying clubs” tinatawag na rui-katsu na ang ibig sabihin, literal na, “tear-seeking.”  Ang mga tao rito ay nagsasama-sama para magpakasawa sa good old-fashioned sobfests.

Para matulungan ang sariling dumaloy ang luha, nanonood ang participants ng tearjerkers. Ang pangunahing batayan? Inilalabas ng pagluha ang stress, na mabuti pagdating sa pananatili ng malusog na kaisipan.

Sa pananaliksik sa nasabing teorya, pinag-aralan ang iba’t ibang uri ng mga pag-iyak. Natuklasan na ang emotional tears ay nagtataglay ng higher levels ng stress hormones kaysa nagagawa ng basal (lubricating) o reflex tears (mula sa pagkapuwing).

Ang emotional tears ay nagtataglay din ng mas ­maraming mood-regulating ­manganese kaysa sa ibang uri nito. Pinahihigpit ng stress ang muscles at pinatatas ang tension.

Kaya kung umiiyak ka, nare-release ang ilan dito,” ayon pa kay Sideroff. “Binubuhay ng parasympathetic nervous system at pinanatili ang katawan sa  state of balance.”

Naniniwala rin si Sideroff na ang  “crying clubs” ay maaaring nagbibigay ng supportive, safe space para umiyak sa mga taong hirap ipakita ang kanilang emosyon dahil sa cultural o personal reasons.

Isang magandang ideya, ayon pa rito. Ang pag-iyak ng grupo ay nagpapatunay sa gawain at nagsasabing mabuti itong gawin. Para sa maraming tao, madali kang umiyak dito.

Mga babae, mas ­madalas umiiyak. May kinalaman din dito ang biology kung bakit nangyayari ito. Bagaman, mas maraming hormone prolactine sa katawan ng babae.

Ang prolactine ay hormone na nagsisimbuyo sa milk production,  daan sa pag-iyak.Ipinakita sa research na sa kaso ng sanggol na umiiyak, ang ­level ng  prolactine sa katawan ng babae ay nadadagdagan.

Sa panahon ng orgasm ang mga babae ay umiiyak nang mabilis kaysa mga lalaki dahil sa karurukan ng prolactine concentrations. Mas kaunti ang dami ng prolactine sa mga lalaki.

Mas maraming testosterone ang mga lalaki, na may impluwensya sa pagpipigil sa kanila para umiyak.Mas madalas umiyak ang mga lalaki kapag sila ay tumatanda, dahil sa pagbaba ng testosterone content sa kanilang katawan.

Kapag sumambulat ng iyak ang isang babae sa kanyang pagtatrabaho, iniisip ng mga taong hindi niya kayang hawakan ang kanyang tungkulin.

Mas madalas na ang pag-iyak ng mga babae ay nakikita bilang manipulasyon, habang siniseryoso ang pagluha sa mga lalaki.

Please follow and like us:
Read More

LIHIM NA KASAYSAYAN NG SAN JUAN

PINAGLABANAN

(Ni Mac Cabreros )

Gantimpala sa Pinaglabanan

BATID kaya ng mga kabataan ngayon lalo na ng ‘millenials’ na ang katothanan sa makasaysayang ‘Battle of San Juan Del Monte’ na kilala ngayon bilang Pinaglabanan?

Alam kaya ng millenials na nagsimula sa San Juan City (bayan pa noon) ang himagsikan ng mga Pilipinos laban sa Kastila noong Agosto 29-30, 1896? (Mayroong natatagong lihim sa kasaysayan ng San Juan?)

Sa pagdiriwang ng ika-123 anibersaryo ng Battle of San Juan del Monte nitong Agosto 30 ng taon kasalukuyan, binigyan-diin ni San Juan Rep. Ronaldo Zamora, ama ng alkalde ng San Juan na si Mayor Francis Zamora, na mahalagang gunitain ang kasaysayan ng Pilipinas lalo ang San Juan upang malaman at maikintal sa isipan ng mamamayan lalong-lalo sa mga kabataan o millenials ang kabayanihan ng ating mga ninuno katulad ni Gat. Andres Bonifacio, ama  ng Katipunan.

Binanggit ni Rep. Zamora na daang katipuneros na armado lamang ng sibak, tabak o bolo, ilang baril (at anting-anting) ang nalagas o namatay at nasugatan.

“Ang leksyon ng himagsikan ay marapat lamang na ikintal sa ating isipan lalo ng mga kabataan upang muling manariwa at maparubdob ang ating pagmamahal sa bayan,” pahayag ni Zamora.

“Ang ating pag-alaala sa kabayanihan ng ating mga ninuno ay siyang magsisilbi sanang lakas-loob natin para magkaisa (unity) at maibalik natin ang kumpiyansa para buuin ang ating mapayapa at masaganang kinabukasan,” sinabi pa ng mambabatas.

Kaganapan sa Pinaglabanan

Bandang alas-singko ng hapon ng Agosto 29, 1896, kasabay ng marubdob na sigaw ng himagsikan ng mga katipunero ang alingawngaw ng ugong o tunog ng kampana. Nagtipon-tipon dito ang humigit-kumulang sa 2,000 katipuneros sa pamumuno ni Andres Bonifacio bilang Supremo. Kabilang sa pinuno ng pangkat sina Felix Sanchez, Buenaventura Domingo, Santiago Alvarez, Artemio Ricarte at Mariano Trias.

Gabi ng Agosto 29, sinalakay ng mga Katipunero kasama sina Emilio Jacinto, Genaro de los Reyes at Vicente Leyba ang ‘Polvorin de Almacen’ ang imbakan ng armas ng mga Espanyol na binabantayan ng mga guardia civil na pinamumunuan ni Camilo Rambaud. Nakipagsanib puwersa dito ang pangkat ni Valentin Cruz na may 300 katao at pangkat ni Sancho Valenzuela mula Santa Mesa na may 100 katao kabilang ang dalawang babae, sina Luisa Lucas at Segunda Fuentes. Sinasabing napaatras ng mga Katipunero ang puwersa ni Rambaud at nagtago sa ‘El Deposito’.

Dumating ang ika-73 rehimen ng sundalong Pinoy ang nakasagupa ng mga Kastila kaya’t nagkaroon ng madugong bakbakan sa Pinaglabanan. At nang humupa ang pulbura, natigmak ng dugo ang lupa. Mahigit isang daan Katipunero ang nasawi at abot sa dalawang daan ang naging bihag.

Lihim ng kasaysayan

Isinasalaysay din Zamora na nasa San Juan City ang ‘El Deposito’na pinagkukunan ng supply ng tubig sa buong Metro Manila noong panahon ng mga Kastila.

“Alam ba ninyo kung saan nagmumula ang tubig?” tanong Rep. Zamora sa mga dumalo sa pagdiriwang.

“Hindi galing sa bukal o lawa sa ilalim ng lupa. Nanggagaling ang tubig sa Marikina River,” pagsisiwalat ni Zamora kasabay nang pagbanggit na may mahabang tubo ang nagpadaloy ng tubig mula sa ilog patungong El Deposito na ginawa ni  Don Francisco Carriedo y Peredo.

Sa ngayon ay isinasailalim sa rehabilitasyon ang El Deposito upang gawing tourist spot.

“Bagama’t hindi masasabing matagumpay ang ‘Himagsikan sa Pinaglabanan’ dahil marami ang nagbuwis ng buhay, magsilbi sanang ‘gantimpala’ na ating tangan habambuhay ang kabayanihan ng ating mga ninuno at ginintuang yaman ng ating kasaysayan,” dagdag ni Zamora.

Please follow and like us:
Read More

HANDA KA NA BANG BALIKAN NG EX?

EX-LOVER

(Ni Edzer  Lanuza / Ikatlong Labas)

PAANO naman malalaman kung nakahanda ka nang makipagkaibigan sa iyong past boyfriend o girlfriend? Ibinahagi  ng experts ang ilang mahahalagang kaalamang ito.

Nasasaktan ka pa rin o nagagalit. Patuloy ka pa ring kumakaharap o nakararanas ng mga hindi naresolbang mga damdamin.

Hindi madaling maka-move on sa loob ng isang araw matapos ang  breakup. Kailangang bigyan ang sarili ng sapat na oras at lugar para magdalamhati sa pagwawakas ng relasyon.

Ibig sabihin, hayaan ang sariling maramdaman ang iyong mga emosyon- sakit, kalungkutan, kabiguan, pagtanggi, pagsisi, hinanakit o i­lang kombinasyon pa nito.

Kung patuloy mo pang nararamdaman ang mga damdaming ito, maaaring hindi ka pa handang tanggapin ang iyong ex kahit na sa pagiging magkaibigan na lamang.

Ayon kay Kathleen Dah­len deVos, psychotherapist sa San Francisco, natural lamang na makadama ng kirot, pagkagalit at iba pang complicated emotions matapos ang break up.

Naaangkop umanong paganahin ang ganitong mga damdamin sa ex, dahil bahagi ito ng  version sa relasyon na nagtapos na. Mahalaga ring mag- focus sa pagresolba mga damdaming nararamdaman pa.

“Subukang humingi ng suporta sa therapist o pinagkakatiwalaang kaibigan o bumaling sa personal practices, tulad ng journaling, para ma-release at ma- clarify ang mga iniisip at nararamdaman.”

Huwag pag-usapan ang tungkol sa iyong ex kung hindi pa naaayos ang mga bagay.

Kung hirap kang pag-usa­pan ang tungkol sa iyong ex nang walang patutunguhang mahabang pagtuligsa, pagsambulat ng iyak o pananahimik, senyales ito na di ka pa handa.

“Maaaring iniiwasan mong alisin ang iyong mga nararamdaman at kapighatian, o maaaring patuloy ka pa ring obsessed sa iyong ex,” sabi ni Tina Tessina, Southern California-based psychotherapist.

“Kung tapos na ang iyong dalamhati, makaka­yanan mo nang pag-usapan ang tungkol sa pighati. Pag-usapan ang relationship na iyon sa normal na paraan, nang di nababalisa.”

Pinapantasya pa rin ang pagbabalikan.

Tanungin ang sarili kung bakit gusto mong makipagkaibigan sa iyong ex. Umaasa ka pa ba na kayo’y mag-reconcile? Kung ganoon, marahil ang friendship ay di ang right move, sa ngayon.

Halos imposible ma-develop ang isang healthy friendship na may lihim na motibo. Maglalagay lang ito sa iyo sa panganib na magkaroon ng mas malalang emotional pain.

Kung susubukan ulit, masasaktan ka lang sa huli, o maaari ring magantihan ang kung anoman ang nawala. Ang problema sa expectations, nagtatapos ito sa napakasakit na  setup para sa dalawang partido.

Nagagawa mo lang ma-disappoint ang ex mo sa iyo, at magdudulot ito sa iyo ng sakit, pagkamuhi o kabiguan dahil sa expectations na hindi naman nangyari.

Nakakaramdam ka ng kalungkutan.

Matapos ang pagwawakas ng relasyon, maaaring makihalubilo ka sa mga kaibigang kilala rin ng iyong ex. Lalo pa’t kayo ay magkasama sa isang tirahan o pareho ang inyong your social life.

Kung nami-miss mo ang gayong companionship, maaaring tangkain mong abutin muli ang iyong ex para sa pagpapanggap na “friendship.”

“Maaari kang matukso na ma- fall back sa familiar routines at kumbinsihin ang sarili na magkaibigan lang kayo,” sabi ni  Zainab Delawalla, clinical psychologist sa Atlanta.

Habang nagbibigay ito ng ilang comfort sa maiksing panahon, maaari ring mauwi ito sa on-again-off-again relationship, na magiging sanhi ng mas marami pang communication problems, at less satisfaction sa long term.”

Sa halip na ganito, bumalik sa dating ginagawa, magplano kasama ang mga mahal sa buhay o mag- volunteer sa organization kung saan konektado ka.

Tandaan, kung patuloy kang umaasa na magkakabalikan kayo sa pamamagitan ng pagiging magkaibigan, o pananatili sa buhay ng isa’t isa, di ka makasusulong at makahahanap ng partner na akma para sa iyo.

Please follow and like us:
Read More

DAPAT GAWIN KAPAG  MULING BUMALIK ANG EX-BF

BUMALIK ANG BF

(Ni Edzer Lanuza /Ikalawang Labas)

KUNG ipinakita mo sa dating kasuyo na hindi lang siya ang lalaki na pwedeng magmahal sa iyo at may mga lalaking posib­leng manligaw at magmahal sa iyo, gagana ang simple male psychology kung saan posibleng matsa-challenge na muli kang mahalin.

Para muling mapaibig sa iyo ang iyong ex- sweetheart, sabihin mo sa kanya na marami pa ring lalaki ang nagkakagusto sa iyo.

Lumabas at makipagkilala sa iba, at ipaalam sa kanya na may mga lalaking naghahangad pa sa iyo. Ito ang magpapagising sa kanya na mahal ka pa rin niya, at ayaw niyang mahiwalay sa iyo sa habambuhay.

Ito ang isa sa mga maraming bagay na makatutulong para muling mapaakit sa iyo ang iyong iniirog.

Ang mindset ng lalaki ay maaaring gamitin sa maraming paraan, para mapa-in love muli ang ex-boyfriend.  Unawain kung paano makapapasok sa kanyang utak at kung ikaw na ang kanyang iisipin magiging tapat na siya sa iyo.

Pero lahat ito ay nakadepende sa pagbabalewala sa kanya , gayundin na ipaalam sa kanya na okey ka lang din kahit na wala siya sa buhay mo.

Paalala kung magkabalikan kayo ng ex-boyfriend

Ano nga ba ang pinakamabuting paraan para panghawakan ang first date mo sa iyong ex, kung nagtatangka ka pang ibalik siya sa iyong pagmamahal?

Pareho kayong dumaan ng iyong  ex-BF sa napakasakit na kahapon matapos kayong maghiwalay. At muli kayong magkikita, para sa isang date, at gusto mo siyang muling mapasaiyo.

Kritikal na magiging maayos ang muling paghaharap. Pero ang isang magandang pagtatagpo ay makapag-aalis sa iyo sa mga takot  kung muli pa kayong makapagbabalikan.

Maiisip din ng iyong da­ting kasintahan sa isang good date  kung hindi naging mabuti na kayo ay nagkahiwalay noon, na siya namang hinahangad mo sa ngayon.

OVERALL STRATEGY PARA SA PANIBAGONG DATE

Huwag mag-panic. Huwag magpakita ng anomang emotional stress. Mag- relax. Ikaw ay mas kalmado ngayon, palakaibigan at masayahing tao.

Mahalagang iwasang pag-usapan ang tungkol sa inyong nakaraan, kung ano ang ma­ling nangyari noon dahil lilikha lang ito ng malakas na hangin na ayaw mong mangyari ulit.

Paano magtatalaga ng oras kapag kayo ay magkasama?

Pag-usapan ang mga activity na parehong gusto ninyo. Tingnan ang panahon nang una kang na-inlove, kung saan may mga bagay kayong magkapareho.

Ito ang susi, magtalaga ng mga gawain o events na pareho ninyong kinahihiligan. Maaa­ring magbalik ito ng alaala kung saan masaya kayong magkasama noon.

Sa huli, kapag natapos na ang oras ninyo. At sa palagay mo ay gusto mo nang magsalita, huminto at huwag gawin ito.

Tiyakin na may naiwan ka pang dapat ninyong pag-usa­pan, para sa susunod ay may dahilan ka  na kayo ay muling magkita. At ito ang isang bahagi sa overall strategy para sa panibagong date.

Ang overall strategy ay nagsisimula sa pagpipigil sa pagiging emosyonal, unang gawing nasa punto ang lahat hanggang sa muling maibalik ang nasirang relasyon.

Please follow and like us:
Read More

SIMPLE MALE PSYCHOLOGY:  EX-BF POSIBLENG MA-IN LOVE ULIT SA’YO?

EX-BOYFRIEND

(Ni Edzer Lanuza / Unang Labas)

SA sandaling makipaghiwalay sa iyo ang pinakamamahal mong lalaki, natural na ikaw ay magpa-panic at iisipin mong hindi ka na niya muling tatanggapin.

Maiisip mo rin na walang ibang paraan na maaaring gawin para magkabalikan kayo. Pero kabaligtaran ang mga bagay na ito sa eksaktong dapat gawin, kung inaasam mo pa na mapa-in love muli sa iyo ang iyong ex- boyfriend.

Hindi makatutulong sa iyo kung magiging desperado ka at aarte na tila siya na lang ang lalaki sa buong mundo na nababagay sa iyo.

Nang makilala ka niya, nagpapakita ito na kakaiba ka at dapat kang ipagmalaki at di madaling makuha. Kaya ito ang nagbigay sa kanya ng hamon at mabilis ka niyang  hinabol.

Kung gusto mo uling mahulog ang loob ng ex- boyfriend mo sa iyo, kailangan mong muling gawin ang ganitong kaso at i-challenge siya ulit.

Hindi mo ito magagawa kung hahabulin mo siya at sasabihin sa kanya na di ka mabubuhay nang wala siya. Kundi, kailangan mong kumbinsihin siya na di siya maaaring mabuhay nang wala ka.

Ang pinakamadaling paraan ay ipakita sa kanya na kaya mong mabuhay nang wala siya.

Kung ipagtutulakan mong makipag-usap sa iyo ang iyong ex, awtomatikong iiwasan ka niya. Gayunpaman, kung ikaw ang lalayo sa kanya, lalapit siya sa iyo.

Ito ang tinatawag na simple male psychology. Laging hinahanap ng mga lalaki ang pinaniniwalaan nilang mahirap nilang makuha.

Iyan ang dahilan kaya noong una ay hinabol ka niya, at kaya na-in love siya sa iyo.

At isipin mo kung ano ang nangyari matapos pinayagan mo siyang mahuli ka niya? Tumigil ka na sa halos pagiging independent at tinangka mong masiyahan siya sa anumang paraan.

Wala namang masama sa ganoon, maliban sa naging masyado kang obsessed at nagtitiwala sa kanya.  Kaya ang lalaking iyong minamahal ay naging bored at nag-isip na di ikaw ang tipo ng babaeng dapat suyuin.

Magsisimula siyang maghanap ng mga bagong hahamon sa kanyang pagkalalaki at iiwanan ka niya.

Para muling mapaibig sa iyo ang iyong ex- sweetheart, sabihin mo sa kanya na marami pa ring lalaki ang nagkakagusto sa iyo.

Lumabas at makipagkilala sa iba, at ipaalam sa kanya na may mga lalaking naghahangad pa sa iyo. Ito ang magpapagising sa kanya na mahal ka pa rin niya, at ayaw niyang mahiwalay sa iyo sa habambuhay.

Please follow and like us:
Read More

PILIPINO AKO, TAAS NOO KAHIT KANINO

PILIPINO AKO.jpg

Pinoy sa Puso’t Diwa

(Ni Mac Cabreros / Huling Labas)

MARAMI ang naniniwala na lubhang malaki ang naging epekto nang pagkawala ng Panitikan, Filipino at Araling Panlipunan sa mga aralin sa paaralan. Sinasabing isa sa naapektuhan ang pagbaba ng passing rate sa National Achievement/Assessment Test.

Hindi pa rin naman ­masabi kung totoong naapektuhan ang assessment test subalit sinabi ni Education Secretary Leonor Briones na ang pagbaba ng passing rate ng pagsusulit ay dahil sa pagtaas ng antas ng mga tanong o line of ­questioning kung saan lubhang naging teknikal.

Paliwanag ng kalihim, bunga ito sa madalas na pawang research ang ­methodology sa pagtuturo sa Senior High School sa ilalim ng K to 12 program samantalang nasanay ang mga bata sa papel at lapis na pamamaraan ng pagtuturo sa 10-year formal education.

Panitikan, Kasaysayan Muling Ikintal

Hinihikayat ng mga guro ang administrasyon ni Pangulong Rodrigo Duterte na ibalit ang pagtuturo ng Panitikan at Kasaysayan ng Pilipinas.

Sinabi ng Teachers’ Dignity Coalition, sabay sa pagdiriwang ng Buwan ng Wika at Pambansang Araw ng mga Bayani, walang pinakamakahulugang pagdiriwang kungdi ang ikintal muli sa isip at puso ng bawat bata at mamamayang Pilipino ang dakilang aral ng kasaysayan.

Ayon sa grupo ng mga guro, ang kagitingang ipinamalas ng ating mga bayani, ang katalinuhan ng ating lahi sa larangan ng sining at panitikan at ang daan-daang taong pagpapahalaga ng ating mga ninuno sa mga katutubong wika, ay kailangang mapanatili sa mahabang panahon at sa susunod na mga henerasyon.

Subalit ikinatwiran din ng mga guro na dahilan nga sa inalis ang pagtuturo ng Kasaysayan ng Pilipinas sa high school nang pasimulan ng DepEd ang K-12 curriculum at tinanggal ng Commission on Higher Education sa General Education Curriculum sa kolehiyo ang pagtuturo ng Filipino at Panitikan ng Pilipinas na pinaboran naman ng Kataas-taasang Hukuman, malaki ang nabago at epekto sa lahat.

“Malaking paglapastangan sa ating kasaysayan at pambansang pagkakakilanlan ang tandisang pagbabalewala ng mga ahensiya ng gobyerno na siyang dapat na mangangalaga sa pagpapaunlad pang lalo ng ating pambansang patrimonya, ng pagkamakabayan at pagpapahalaga sa ating sariling kultura,” pagdidiin ng mga guro.

Nawa’y pakinggan ang panawagan

Muling nanawagan ang mga guro sa DepEd na ibalik ang pagtuturo ng Kasaysayan ng Pilipinas at maging ang pagpapalakas ng Panitikang Pilipino sa High School.

Gayundin ang panawagan sa CHEd ng mga guro at professor sa kolehiyo  na marapat lang sanang pakinggan para sa kapakanan ng taumbayan at huwag tuluyang apulahin ang ningas ng angking galing natin sa pagpapayabong sa wikang pang-akademya – ang Filipino at pagpapaunlad sa iba pang mga wika sa Pilipinas at pagtuturo ng ating panitikan mula sa iba’t ibang wika sa Pilipinas.

Panalangin ng mga guro na sanay mismong si ­Pangulong Duterte ang kumilos upang mapanatili ang wikang Filipino na simbolo ng ating lahi.

Idinagdag pa ng mga ito na nagbuwis ng buhay ang ­ating mga bayani, bukod sapag-aambag ng talino, lakas, tapang at yaman upang mapanatili ang ating kasarinlan kasabay ang mga katutubong wika, ­mayamang sining, kalinangan, katarungan at Kalayaan ng ­Inang Bayan.

Ang mga bayani ang ­ating mga guro ng Kasaysayan kaya’t hindi sila dapat kalimutan,” dagdag ng Teachers’ Dignity Coalition.

Para sa grupong ito, sila ay mga Pilipino sa puso’t diwa. Sila, taas noo kahit kahit kanino.  Ikaw, Pinoy ka ba?

Please follow and like us:
Read More

FILIPINO PILIT BINUBURA

LIBRO FILIPINO

K to 12 ang salarin

(Ni Mac Cabreros /Ikalawang Labas)

GINAGAMIT ang ‘Filipino’ hindi lamang sa panitikan o sa Araling Panlipunan ngunit maging sa pagpapaliwanag sa agham at teknolohiya, inhenyeriya at medisina at maging matematika at iba pang larangan.

Subalit nang  pairalin noong panahon ni dating Pangulong Benigno Aquino III ang K to 12 program, itinakda ng Departamento ng Edukasyon (DepEd) ang paggamit ng multi-lingguwal sa pagtuturo sa paaralan. Partikular na gagamitin ang Mother Tongue- Based

Multilingual Education o MTB-MLE sa Kindergarten, Grades 1, 2 at 3 bilang suporta sa ‘Every Child- A- Reader and A – Writer.’

Sa MTB-MLE maaring gumamit ang guro sa pagtuturo ng katutubong lengguwahe o salita sa lugar na sinilangan na kayang bigkasin at naiintindihan ng bata upang matutunan ang inaaral sa paaralan. Layon din nito na mahimok ang bata na pumasok sa paaralan.

Ginagamit ngayon sa loob ng paaralan bilang medium sa pagtuturo ang Tagalog, Kapampangan, Pangasinense, Iluko, Bikol, Cebuano, Hiligaynon, Waray, Tausug, Maguindanaoan, Maranao at Chabacano.

Nagulantang ang sambayanan nang isulong ng Commission on Higher Education (CHEd) ang CMO Bilang 20 Serye 2013 na nag-aalis ang Filipino at Panitikan sa asignatura sa Kolehiyo dahil aaralin na ito sa K to 12 program.

Marami ang tumutol kabilang ang mga mag-aaral, guro, manunulat, mananaliksik, kritiko at iba pa na nagsasabing taliwas sa itinakda ng batas ang hakbang ng CHEd na gamitin sa pagtuturo sa mga paaralan ang ‘Filipino.’

Kapag inalis na ang Filipino bilang aralin sa kolehiyo, mawawala na rin ang ating “identity” o pagkikilanlan at mananaig na ang mga banyagang salita lalo na ang ingles.

Hakbang ng CHEd, cultural genocide

Ang pag-alis sa wikang Filipino bilang bahagi ng asignatura sa kolehiyo ay maituturing na anit-Filipino dahil inalis nito ang pagkakakilanlan sa bawat mamamayan habang namamayagpag naman ang mga banyagang salita.

Sinasabing ang hakbang na ito ng Commission on Higher Education ay pagkitil na rin sa kulturang pinoy na dapat pa nga nating ipakalat at iparating sa mga susunod na henerasyon.

Kapag inalis na ang wikang Filipino sa mga paaralan, paano na maipakikilala ang ating pagkatao, ang pagka-Filipino?

Ayon nga sa isang guro, masasabi pang Pilipino ka kung ang tunog ng iyong salita ay tunog banyaga?”

Binanggit ng mga mananaliksik na malaki rin ang epekto sa pag-uugali lalo sa pag-aaral ng mga kabataan ang pagtanggal ng Filipino at Panitikan sa kolehiyo.

Ayon naman sa mga batikang manunulat, nabawasan sa mga kabataan ang pagiging malikhain sa pagsusulat ng tula, awit, maikling kwento at salaysay at iba pang uri ng literatura na nagpapakita ng pagmamahal sa bayan.

Umabot sa Korte Suprema ang nabanggit na usapin kung saan pinanigan ang CMO ng CHEd kung saan binigyan-diin na tama ang posisyon ng CHEd upang hindi mauulit ang mga paksang naituro na sa Kto12.

Umapela ang Tagapagtanggol ng Wikang Filipino o Tanggol Wika ngunit ibinasura ito ng Korte Suprema dahil wala ng bagong argumento na magpapabago pa sa kanilang naunang desisyon.

Dahil dito, tuluyang naalis ang Filipino at Panitikan bilang asignatura sa Kolehiyo.

Please follow and like us:
Read More